Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (z dnia [...] lipca 2008 r.), którą umorzono postępowanie prowadzone na wniosek I. D. o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny.
W uzasadnieniu decyzji podjętej w postępowaniu odwoławczym wskazano, że I. D. złożyła w dniu 7 kwietnia 2008 r. kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP. Organ I instancji w toku prowadzonego postępowania stwierdził, że w sprawie wnioskodawczyni kilkakrotnie toczyło się postępowanie o nadanie statusu uchodźcy i że sprawa z wniosku jej męża, którym była objęta, zakończyła się prawomocną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozpatrzone w trakcie poprzedniego postępowania zakończonego prawomocną decyzją o której wyżej mowa, tj. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Kolejny wniosek odwołującej się nie zawiera żadnych nowych okoliczności stąd też decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydaną w I instancji uznano za prawidłową.
Po rozpoznaniu skargi na decyzję organu odwoławczego tut. Sąd wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r., wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 303/09 skargę tą oddalił.
W uzasadnieniu tegoż wyroku podkreślono w szczególności, że sprawa I. D. o nadanie statusu uchodźcy została już uprzednio (tzn. przed rozpoznaniem sprawy niniejszej) rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Była to decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], na którą powoływały się organy orzekające w obu instancjach a którą odmówiono A. D. nadania statusu uchodźcy i jednocześnie udzielono zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Powyższa decyzja obejmowała również I. D. oraz jej małoletnie dzieci, a jej wydanie było następstwem złożenia przez A. D. wniosku o nadanie statusu uchodźcy z dnia 22 października 2005 r.
W ocenie Sądu we wniosku z dnia 7 kwietnia 2008 r. wszczynającym postępowanie w sprawie niniejszej, tj. sprawie zakończonej wydaniem przez Radę do Spraw Uchodźców decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. wnioskodawczyni nie wskazała nowych okoliczności faktycznych, które nie byłyby rozpatrywane przez organy w poprzednich postępowaniach prowadzonych przez nie. Taki stan wiedzy stanowił podstawę do uznania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U nr 189/2009 poz. 1472 tekst jedn.) złożonego wniosku za niedopuszczalny, tym samym tut. Sąd zaakceptował stanowisko organów wyrażone w obu instancjach.
W następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 303/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyrok ten uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania tut. Sądowi (sprawa o sygnaturze II OSK 1906/09 zakończona przez NSA wyrokiem z dnia 6 października 2010 r.)
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA zauważył m.in., że zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych nie jest zbieranie i ocena materiału dowodowego oraz dokonywanie ustaleń faktycznych, lecz dokonanie oceny prawnej ustaleń faktycznych organu z punktu widzenia ich zgodności z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.
Podkreślono, że Sąd I instancji dostrzegając, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wadliwych ustaleń faktycznych uznał, że nie miało to wpływu na wynik sprawy. Stwierdzenie to wymagało samodzielnej weryfikacji przez tut. Sąd ustaleń faktycznych, a tego rodzaju postępowanie naruszało zasady orzekania wyrażone m.in. w art. 134 i 141 § 4 ppsa. Organ błędnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał rozstrzygnięcie wydane w innej sprawie w stosunku do innej strony.
Sanując tego rodzaju wady decyzji Sąd I instancji zastąpił organ odwoławczy. Ocena prawna prowadząca Sąd do stwierdzenia, że kontrolowane rozstrzygnięcie organu zostało oparte na wadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy powinna prowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego z powodów wskazanych w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istota przedmiotowej sprawy sprowadzała się do ustalenia czy wniosek skarżącej inicjujący postępowanie administracyjne zakończone decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2008 r. był niedopuszczalny w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt. 2 ustawy. Przy czym zasadnicze znaczenie przy uznaniu niedopuszczalności wniosku ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych rozstrzygniętych z jednej strony wcześniejszą decyzją ostateczną, z drugiej zaś wyznaczonej zakresem sformułowanego przez stronę nowego żądania.
Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi bowiem w przypadku gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Oznacza to że obowiązkiem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie było w toku postępowania wyjaśniającego ustalić czy wniosek skarżącej z dnia 7 kwietnia 2008 r. jest tożsamy z wcześniejszą ostateczną decyzją odmawiającą nadania skarżącej statusu uchodźcy. Zdaniem NSA organ z tego obowiązku się nie wywiązał skoro w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny uznał, że ten wniosek skarżącej jest tożsamy z ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2007 r. wydaną na rzecz innego podmiotu, tj. A. D..
Sąd I instancji dostrzegając tę wadliwość zaskarżonej decyzji nie był uprawniony do dokonania własnych ustaleń faktycznych zmierzających do zakończenia postępowania administracyjnego przez oddalenie skargi, lecz winien wydać wyrok w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa.
Sąd zważył co następuje
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż dla postępowania w sprawie niniejszej decydujące znaczenie ma pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w dniu 6 października 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1906/09. Otóż w tejże sprawie NSA przesądził o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji. Błędem tego Sądu było bowiem czynienie własnych ustaleń faktycznych. W realiach faktyczno-prawnych sprawy będącej przedmiotem osądu należało bowiem kwestionowane rozstrzygnięcie uchylić z powodów podanych w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również na zakres postępowania wyjaśniającego jakie winno zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy w następstwie koniecznego uchylenia zaskarżonej decyzji Rady do Spraw uchodźców z dnia [...] listopada 2008 r.
Otóż obowiązkiem organu odwoławczego będzie ustalenie, czy wniosek skarżącej z dnia 7 kwietnia 2008 r. wszczynający postępowanie w sprawie niniejszej jest tożsamy z wcześniejszą ostateczną decyzją odmawiającą nadania skarżącej statusu uchodźcy.
Dokonując ustaleń, o których mowa organ musi pamiętać, iż ustalenia stanu faktycznego dokonane dotychczas były błędne, zaś wniosek skarżącej z dnia 7 kwietnia 2008 r. nie był tożsamy z ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2007 r. wydaną na rzecz A. D.. Wynika to w oczywisty sposób z uzasadnienia wyroku NSA (str. 6 tegoż uzasadnienia).
Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego poczynione w sprawie o sygn. akt II OSK 1906/09 są istotne ze względu na treść przepisów art. 170 i 153 ppsa. Pierwszy z nich stanowi, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Drugi z nich z kolei wskazuje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Z uzasadnienia wyroku wydanego przez NSA w w/w sprawie wynika, iż tenże sąd przedstawił w sposób jasny i precyzyjny swoje stanowisko nie tylko odnośnie tego jakich nieprawidłowości dopuścił się przy rozpoznaniu skargi zwykłej sąd I instancji, ale i w kwestii zakresu ustaleń jakie winny być dokonane w toku postępowania prowadzonego ponownie przez organ odwoławczy.
Mając na względzie dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w tym także treść wniosków zgłaszanych tak przez I. D. jak i A. D. organ ustali, czy treść tychże wniosków, a w ich konsekwencji treść podjętych rozstrzygnięć pozwala na przyjęcie, że sprawa niniejsza jest tożsama z którąkolwiek ze spraw już zakończonych.
Chodzi tu o wszystkie wnioski wymienione przez tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 303/09 oraz decyzje będące ich następstwem a mianowicie:
- 1. wnioski I. D. z dnia: 1 sierpnia 2006 r., 12 kwietnia 2007 r. i 7 kwietnia 2008 r. (wszystkie o nadanie statusu uchodźcy);
- 2. wniosek A. D. z dnia 22 października 2005 r.
Dopiero ich analiza jak i analiza wydanych w ich konsekwencji rozstrzygnięć (o ile były prawomocne) pozwoli na ocenę, czy w przedmiotowej sprawie zaistniała sytuacja przewidziana w art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielenie cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 189 z 2009 r. poz. 1472 tekst jedn.) obligująca organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania z powodu tego, że skarga po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy złożyła nowy wniosek oparty na tych samych postawach.