Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. M. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor") z [...] sierpnia 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;
W dniu [...] maja 2007r. M. M. - na podstawie art.8 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. nr 35, poz. 217 ze zm.) - złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2007 r. do gruntów rolnych. We wniosku zadeklarowała do Jednolitej Płatności Obszarowej grunty o łącznej powierzchni [...] ha oraz do Uzupełniającej Płatności Obszarowej – [...] ha. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2007 r. kontroli stwierdzono nieprawidłowości w postaci różnic pomiędzy powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli.
Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.
Orzekając na skutek odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. - po ponownym wyjaśnieniu sprawy - decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, iż nie narusza ona przepisów prawa. Organ odwoławczy wskazał, iż nie stwierdził zmian stanu faktycznego ani prawnego, które dałyby podstawę do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie. W uzasadnieniu podkreślił różnice pomiędzy zadeklarowaną we wniosku powierzchnią gruntów rolnych a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli. Ponadto wyjaśniono, iż kontrola przeprowadzona została przez osoby do tego upoważnione, a protokół z czynności kontrolnych zatwierdzony został przez uprawnionego geodetę.
Od ww.decyzji pismem z [...] września 2008 r. M. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła nieprawidłowości przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności
Sygn. akt VSA/Wa 2814/08 nierzetelne i niestaranne przeprowadzenie kontroli. Skarżąca podniosła, iż przed wydaniem decyzji nie otrzymała protokołu z kontroli, a zatem nie mogła się do niego odnieść. Protokół został jej dostarczony dopiero na prośbę, ale już po wydaniu decyzji. Wskazała, iż pismem z dnia 1 kwietnia 2008 r. skierowanym do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ustosunkowała się do raportu z kontroli.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Po myśli art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz 1269, ze zm,), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Oznacza to, że sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę, gdy narusza ona prawo w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.,), zwanej dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 145 p.p.s.a., sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie, Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań wyjaśnienia wymaga, iż warunki i tryb udzielania producentom rolnym jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, o których mowa w art. 143b i art. 143c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów
Sygn. akt VSA/Wa 2814/08 wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) (...) (Dz. U. UE L 270 z dnia 21 października 2003 r., str. 1 ze zm.), określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust 4 powołanej ustawy wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości, i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni.
Wysokość płatności jest zatem uzależniona od zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych. Zawyżenie zgłoszonej powierzchni gruntów zagrożone jest sankcjami przewidzianymi w prawie wspólnotowym. Jednocześnie jednak, stosownie do art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.), który w odniesieniu do systemu jednolitej płatności obszarowej znajduje zastosowanie w oparciu o art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE L 345 z dnia 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm.) zaś w odniesieniu do uzupełniających krajowych płatności bezpośrednich jest stosowany na podstawie art. 140 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r., obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości
Wobec powyższego podkreślić należy, iż powierzchnia gruntów rolnych to zasadnicza okoliczność, która musi być ustalona w toku postępowania administracyjnego w sposób bezsporny. Tego obowiązku organy obu instancji nie dochowały.
W rozpoznawanej sprawie orzeczono, iż Skarżąca błędnie zadeklarowała powierzchnię działek. Swoje twierdzenia w tym zakresie oparły na wynikach kontroli
Należy zauważyć, iż stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, płatności obszarowe są przyznawane w drodze decyzji. Wydanie tego aktu musi być poprzedzone postępowaniem administracyjnym, które powinno być prowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.", chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepisy ustawy obligują organy orzekające w sprawie do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej płatności bezpośredniej oraz płatności uzupełniającej w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Obowiązek ten obciąża zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę.
W art. 10 § 1 k.p.a. ustanowiono zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Na zasadę tę składa się zarówno prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jak i prawo do wypowiadania się, co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.
Czynny udział od momentu wszczęcia postępowania do momentu wydania decyzji przejawia się w prawie inicjowania tego postępowania, prawie wypowiadania się co do treści żądania, a w trakcie postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie decyzji co do istoty sprawy, we wpływie na ustalenie stanu faktycznego, a przez to we wpływie na stosowanie normy prawa materialnego jak i procesowego. Postępowanie dowodowe bowiem jest warunkiem sine qua non (koniecznym) oceny prawnej. Ocena prawna sprawy jest oceną faktycznego materiału ze stanowiska prawa, gdyż nie można traktować ustalenia danego stanu faktycznego i oceny tego stanu faktycznego ze stanowiska prawa jako czynności dających się wyodrębnić w czasie i następujących po sobie. Czynności obu rodzajów odbywają się jednocześnie. Postępowanie dowodowe to zatem ustalenie faktów, do których prawo przywiązuje pewne skutki prawne. Udział strony w ustalaniu faktów prawotwórczych determinuje zatem wynik sprawy.
Z kolei przepis art. 107 § 3 k.p.a. nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek uzasadnienia faktycznego decyzji, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem
Sygn. akt VSA/Wa 2814/08 powyżej omówionych przepisów. Skarżąca zasadnie podnosi, iż nie mogła ustosunkować się do protokołu z kontroli, ponieważ go nie otrzymała. Jak wynika z akt sprawy protokół został przekazany na wniosek Skarżącej, ale już po uprzednim wydaniu decyzji w sprawie. Sam organ II instancji in fine uzasadnienia wskazał, iż " jak wynika ze stanowiska organu I instancji, kopia protokołu przesłana została stronie w dniu 19 marca 2008 r. Decyzję pierwszoinstancyjną natomiast wydano w dniu [...] lutego 2008 r.
Należy stwierdzić, iż ustalenia dokonane przez organy administracyjne nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny kwestii zasadniczej dotyczącej tego, czy wniosek zawierał błędne dane i czy wynikało to z winy samej Zainteresowanej, a jedynie takie ustalenia uzasadniały odmowę przyznania płatności.
Reasumując Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 10, 80, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa - w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W ponownie prowadzonym przez organ II instancji postępowaniu należy uwzględnić powyżej poczynione przez Sąd uwagi, pamiętając m.in. o tym, iż uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.