Uzasadnienie
Przedmiotem postępowania jest skarga Z. W. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...], którym odmówiono Z. W. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Stan faktyczny w sprawie jest następujący:
Z. W. w dniu [...] maja 2010 r. otrzymał do rąk własnych odmowną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w R. z dnia [...] kwietnia 2010 r.
W dniu [...] czerwca 2010 r. (data stempla pocztowego) wniósł od tej decyzji odwołanie.
Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Postanowienie to doręczono Skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2010 r.
Pismem z dnia [...] września 2010 r. Skarżący wniósł prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Prośba była motywowana tym, że Z. W. jest osobą chorą na [...]. Pismo było sporządzone odręcznie, lecz nie było podpisane przez Skarżącego.
Organ wezwaniem z dnia [...] września 2010 r. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków podania poprzez złożenie podpisu pod wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący otrzymał wezwanie w dniu [...] września 2010 r.
W piśmie z dnia [...] października 2010 r. (data stempla pocztowego) Skarżący poprosił o wybaczenie, że nie podpisał poprzedniego wniosku. Pismo to było podpisane przez wnoszącego.
Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Organ wskazał, że termin do uzupełnienia wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. upłynął Skarżącemu w dniu [...] października 2010 r., Z. W. potwierdził swój podpis w dniu [...].10.2010 r., zatem dokonał tego po terminie wskazanym w przepisie. Ponadto organ wskazał, że nie zaszły w sprawie przesłanki wymienione w przepisie art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
Na przedmiotowe postanowienie została w dniu [...] listopada 2010 r. skierowana skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora i o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w R. z dnia [...] kwietnia 2010 r. W motywach wskazano wcześniej przytaczane argumenty związane ze stanem zdrowia Skarżącego i jego sytuacją rodzinną i majątkową.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (vide. T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej wydały przedmiotowe postanowienie z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm. – dalej: k.p.a.), wobec czego Sąd był zobowiązany do stwierdzenia nieważności tego postanowienia w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Paragraf 2 tego artykułu wskazuje jednocześnie, że organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony, jednakże w takim przypadku organ obowiązany jest uzyskać na takie działanie zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania tej zgody - postępowanie umorzyć.
Postępowanie o przywrócenie terminu jest postępowaniem na wniosek strony. Wynika to bezpośrednio z treści art. 58 § 1 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, o ile uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W przedmiotowej sprawie Z. W. wniósł raz prośbę o przywrócenie terminu, było to pismo z dnia [...] września 2010 r., niepodpisane przez wnoszącego, w którym prosił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Natomiast w piśmie z dnia [...] października 2010 r. Skarżący przepraszał, że nie podpisał swojego wcześniejszego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...].04.2010 r.
Organ prowadził zatem postępowanie dotyczące przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z urzędu, bez wniosku strony, przy czym organ nie zastosował się do wymogów określonych w art. 61 § 2 k.p.a. Takie postępowanie rażąco narusza prawo zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie ma bowiem możliwości przywrócenia terminu (również z art. 64 § 2 k.p.a.) bez wyraźnego wniosku strony o przywrócenie terminu – został zatem spełniony wymóg zawarty w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Sąd zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - jeżeli w postępowaniu skargowym toczącym się przed sądem ustali, iż zachodzą w sprawie przyczyny określone w art. 156 k.p.a. – stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia. Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia następuje w każdym przypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Organ w niniejszej sprawie powinien zastosować się do przepisu art. 64 § 2 k.p.a. wskazanego w wezwaniu skierowanym do Skarżącego i pozostawić wniosek strony z dnia [...] września 2010 r. bez rozpatrzenia, przy czym po kolejnym piśmie strony z dnia [...] października 2010 r. poinformować stronę, że pozostawił sprawę bez rozpatrzenia z uwagi na treść tego przepisu. Organ jednakże wszczął z urzędu postępowanie dotyczące przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie dysponując wnioskiem strony o takie działanie, do czego nie miał podstaw prawnych.
W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.