Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 6 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2836/14

Uzasadnienie

1. 1. W dniu [...] kwietnia 2013 r. Skarżące (P. A., B. A.) złożyły wniosek przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych".
2. 2. Z racji na braki pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz z dnia [...] września 2013 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wezwała Skarżące do usunięcia wskazanych uchybień.

Treść tych żądań zostanie wskazane w kolejnym punkcie uzasadnienia.

3. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Pomorski OR ARiMR – stosownie do treści art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) – odmówił przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych art. 14 ust. 5 oraz 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacji gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 ze zm.).

Z uzasadnienia wynika, że Skarżące – pomimo ponownego wezwania – nie usunęły wszystkich braków w terminie.

W wezwaniu z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdzono następujące uchybienia/wątpliwości/żądania:

1. a) brak dokumentu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe B. A.,
2. b) brak dokumentów potwierdzających tytuły prawne do działania zgłoszonych do dopłat za 2013 r.
3. c) wyjaśnienia statusu działki 601/9,
4. d) usunięcie prac budowlanych z wniosku,
5. e) zażądano załączenia zapytań ofertowych.
6. f) zażądano dostarczenia ewidencji środków trwałych,
7. g) zażądano prawidłowego wypełnienia wniosku, także w zakresie co do "umowy wspólnego użytkowania maszyn i urządzeń",
8. h) zażądano dostarczenia ewidencji hodowli danieli stwierdzającej ilość zwierząt - dokumentu dot. P. A. oraz B. A.,
9. i) poprawne wyliczenie wielkości ekonomicznej gospodarstwa.

Z racji dostrzeżonych braków kolejnym pismem z dnia [...] września 2013 r. zażądano:

1. a) przedłożenia zapytań ofertowych na zakupywane maszyny,
2. b) umowy dzierżawy dot. działki 601/8,
3. c) dokumentów obrazujących faktyczne, ilości danieli dla poszczególnych osób,
4. d) usunięcia z pozycji kosztów kwalifikowanych aplikatura pneumatycznego do podawania leków,
5. e) umowy wspólnego użytkowania maszyn i urządzeń,
6. f) poprawnego wypełnienia wniosku i PRG,
7. g) poprawnego wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa.

Po weryfikacji wniosku (po dokonaniu dwukrotnych uzupełnień) stwierdzono, że nie jest on kompletny, albowiem:

1. a) nieprawidłowo sporządzono zapytania ofertowe dot. przyczepy przewozu żywych zwierząt, kosiarki dyskowej oraz prasy zwijającej,
2. b) nie usunięto z pozycji kosztów kwalifikowanych aplikatora,
3. c) nie sporządzono zgodnie z IWW umowy wspólnego użytkowania maszyn i urządzeń,
4. d) błędnie – sprzecznie z IWW – sporządzono wniosek w kwestii finansowania operacji, a także zestawienie rzeczowo-finansowe,
5. e) błędnie wyliczono Wielkość Ekonomiczną Gospodarstwa.

W dalszej części uzasadnienia zwrócono uwagę że z dostarczonych dokumentów potwierdzonych przez lekarza weterynarii wynika, że pod jednym weterynaryjnym numerem [...] są hodowane zwierzęta należące do trzech osób.

Zwracając uwagę na fakt, że M. L. nie jest osobą wspólnie wnioskującą, stwierdzono zasadność przyznania pomocy P. i B.A, gdyż inwestycja miała by również wpływ na część stada należącego do M. L. co nie kwalifikuje się do przyznania pomocy. W związku z powyższym w celu poprawnej weryfikacji wniosku i aby ustalić czy każdy z wnioskodawców oraz M. L., prowadzi odrębne gospodarstwo rolne, uwzględniając w szczególności deklarowane przez wnioskodawców zaplecze produkcyjne, tak pod względem technicznym jak i gospodarczym (ekonomicznym) oraz organizacyjnym i geograficznym – w rozumieniu art. 553 k.c., który definiuje gospodarstwa rolne od strony przedmiotowej i funkcjonalnej, w dniu [...] maja 2014 r. przeprowadzono wizytację na miejscu w gospodarstwach P. i B. A. Z dostarczonych dokumentów z wizytacji terenowej na miejscu i uzupełnień do wniosku P. i B. A. wynika, że jest prowadzone jedno stado danieli i jeleni przez 3 osoby, wbrew temu co się deklaruje.

Podczas wizytacji terenowej na miejscu w dniu [...] maja 2014 r. na działkach ewidencyjnych nr [...]; [...];[...]; [...];[...] (w sumie 49,83 ha powierzchnia użytków rolnych według rzeczywistego użytkowania), które zostały zgłoszone do dopłat bezpośrednich oraz zadeklarowane w tab. III. A wniosku przez P. A., która jest w ich posiadaniu na podstawie prawa własności bądź umowy długoterminowej stwierdzono użytkowanie kośne, co potwierdza złożony wniosek o Program Rolno Środowiskowy na lata 2011-2016. P. A. również w oświadczeniu z dnia [...] maja 2014 r. potwierdza użytkowanie kośne i brak wypasu danieli i jeleni na wyżej wymienionych działkach. Na działkach nr [...]; [...]; [...] o łącznej powierzchni 36,99 ha użytkowanych rolnych według rzeczywistego użytkowania prowadzony jest wariant rolno-środowiskowy 4.1 "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków". Na działce nr [...] o powierzchni 9,35 ha użytków rolnych według rzeczywistego użytkowania prowadzony jest wariant 4.3. "Szuwary wielko turzycowe", na działce nr 601/7 o powierzchni 3,49 ha użytków rolnych według rzeczywistego użytkowania jest prowadzony wariant nr 2.1. "Uprawy rolnicze".

P.A w planie rozwoju gospodarstwa w tab. 2.2. dla produkcji towarowej deklaruje 30,69 ha łąk użytkowanych ekstensywnie oraz 19,14 ha łąk użytkowanych jako pastwisko w roślinach pastewnych przeznaczonych na skarmianie. Dane zawarte w Planie Rozwoju Gospodarstwa do wniosku P. A. są sprzeczne z faktycznym użytkowaniem i założeniami do Planu rolno środowiskowego z którym jest związana do 2016 r. W związku z tym nie posiada odpowiedniego zaplecza do prowadzenia indywidualnej działalności produkcyjnej w zakresie hodowli danieli i jeleni: brak budynków do hodowli zwierząt, brak pastwisk będących w posiadaniu, dane zawarte w PRG są nieprawdziwe w stosunku co do prowadzonej działalności rolniczej.

Ponadto P. A. deklaruje, że zwierzęta są hodowane w systemie wolnowypasowym przez cały rok, oraz że w okresie jesienno-zimowym siano i kiszonka jest zadawana bezpośrednio na pastwisku, w związku z faktem, że nie posiada pastwisk na których mogą być wypasane zwierzęta przez cały rok, nie ma możliwości prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego.

Podczas wizytacji terenowej na miejscu dnia [...] maja 2014 r. na działkach ewidencyjnych nr [...]; [...]; [...]; [...] będących w posiadaniu B.A. w 2013 roku stwierdzono wypas danieli, jeleni, działki ogrodzone jednym ogrodzeniem. Zwierzęta nie są znakowane i trzymane są na jednym obszarze ww. działek – brak możliwości rozdzielenia zwierząt do indywidualnych podmiotów. Na działkach [...],[...], [...] stwierdzono brak wypasu na dzień kontroli – stwierdzono użytkowanie kośne. Wyniki z wizytacji terenowej na miejscu znajdują potwierdzenie na oświadczeniu B. A. z dnia [...] maja 2014 r., że działka 611 użytkowana jest kośnie (nie jest prowadzony wypas), a działki [...] i [...] były użytkowane kośnie, w chwili obecnej nie jest ich posiadaczem.

Ponadto B. A. oświadczyła, że zwierzęta są karmione własną paszą, sianem i sianokiszonką i są hodowane w systemie wolnowypasowym przez cały rok, a w okresie jesienno-zimowym siano i sianokiszonka jest zadawana bezpośrednio na pastwisku – oświadczenie wnioskodawcy. W skład jednego ogrodzenia (w którym prowadzony jest wypas stada danieli i jeleni) stanowiących pastwisko (bez podziału na kwatery), wchodzą działki nr [...], [...] będące w posiadaniu B.A. na podstawie prawa własności, albo umowy długoterminowej, działki [...] i [...] będące w krótkoterminowym użytkowaniu B. A., oraz działki [...] i [...] będące w posiadaniu P. L., która nie jest wnioskodawczynią. Na ww. działkach użytkowanych przez B. A. jest prowadzony program rolnośrodowiskowy wariant 4.1 "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków". W związku z założeniami wariantu 4.1 nie ma możliwości wypasu zwierząt przez cały rok na tych gruntach, a wnioskodawczyni nie posiada innych pastwisk będących w jej posiadaniu, a tym samym nie posiada odpowiedniego zaplecza produkcyjnego do prowadzenia hodowli zwierząt przez cały rok we własnym zakresie.

W świetle zgromadzonych dokumentów, stwierdza się że jest prowadzona wspólna hodowla jeleni i danieli pod jednym weterynaryjnym numerem stada 2203401 przez trzy osoby posiadające oddzielne numery gospodarstwa.

Zgodnie z przepisami cyt. 2a rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. o pomoc wspólnie mogą się ubiegać osoby fizyczne, które spełniają m.in. warunki określone w § 2 ust. 1 i 2 (dotyczy posiadania samoistnego lub zależnego gospodarstwa rolnego w rozumieniu kodeksu cywilnego, o wielkości ekonomicznej co najmniej 4 ESU i prowadzenie na terytorium RP produkcji roślinnej lub zwierzęcej), planują zakup nowych maszyn lub urządzeń, w celu ich używania w posiadanych gospodarstwach oraz zawarły pomiędzy sobą umowę "wspólnego użytkowania maszyn lub urządzeń". Wszystkie kryteria dostępu do pomocy oraz wymogi formalne winna spełnić każda z osób fizycznych wspólnie wnioskujących. Jednocześnie, pomoc zgodnie z § 8 ust. 8 przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji programu wynosi maksymalnie 300 tysięcy złotych na jednego beneficjenta i na jedno gospodarstwo.

Dodatkowo po drugim wezwaniu do złożenia odpowiednich wyjaśnień ARiMR stwierdziła następujące braki formalne:

1. - błędnie sporządzona umowa wspólnego użytkowania maszyn i urządzeń,
2. - błędnie wyliczona wielkość ekonomiczna gospodarstw,
3. - błędnie uzupełnione strony wniosku (m.in. dane finansowe), nie usunięto z pozycji kosztów kwalifikowanych aplikatora pneumatycznego do podawania leków,
4. - błędnie sporządzone zapytania ofertowe.

Obowiązujące przepisy nakładały na P. A. i B. A., jako osoby ubiegające się o wsparcie finansowe ze środków publicznych obowiązek dochowania należytej staranności w uzyskiwaniu i przedłożeniu właściwych dokumentów niezbędnych do oceny spełniania kryteriów przyznania pomocy. Dodatkowo należy zauważyć, że wnioskodawczynie podpisały oświadczenie w brzmieniu "znane mi są zasady określenia w przepisach Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz wymagania uszczegółowienie w instrukcji wypełnienia wniosku o przyznanie Pomocy, w tym zasady refundacji kosztów kwalifikowanych określonych we wniosku, poniesionych w związku z realizacją operacji oraz zasady udzielania zaliczek".

W związku powyższym z uwagi na okoliczności określone ww. rozporządzeniu, Agencja odmówiła przyznania pomocy.

1. 4. W efekcie złożonego wezwania do usunięcia naruszenia prawa Prezes ARiMR poinformował skarżące pismem z dnia 20 października 2014 r., że nie doszło do naruszenia prawa.

W motywach dodatkowo podniósł, że Organ – chcąc ustalić, czy skarżące prowadzą odrębne gospodarstwa rolne – skierował kontrolę (wizytację na miejscu) w dniu [...] maja 2014 r., w ramach której ustalono, że:

1. a) działki ewidencyjne nr: [...]; [...]; [...]; [...] i [...] będącą w posiadaniu P. A. są użytkowane kośnie (potwierdzone oświadczeniem pełnomocnika wnioskodawcy) i nie jest na ich terenie prowadzony wypas stada B. A. i M. L.,
2. b) działki ewidencyjne nr: [...], [...] i [...] będące w posiadaniu B. A. są użytkowane kośnie (potwierdzone oświadczeniem wnioskodawcy),
3. c) na działach ewidencyjnych nr: nr [...], [...], [...] i [...] stwierdzono wypas danieli i jeleni. W związku z tym, że zwierzęta nie są kolczykowane i trzymane są na jednym obszarze, brak było możliwości rozdzielenia zwierząt do indywidualnych podmiotów,
4. d) P.A. i B. A. nie posiadają żadnych dokumentów wykonywanych zabiegów weterynaryjnych w 2013 roku (potwierdzone oświadczeniem wnioskodawcy i pełnomocnika),
5. e) wiata, której połowa została wskazana w tabeli 5.1 Planu Rozwoju Gospodarstwa, przeznaczona jest wyłącznie do garażowania maszyn nienależących do P. A. Wiata nie ma fizycznego podziału użytkowania przez poszczególnych właścicieli (potwierdzono oświadczeniami wnioskodawcy i pełnomocnika),
6. f) na działkach B. A. i P. A. nie ma oddzielnych stanowisk zadawania pasz dla każdego ze stad (potwierdzone oświadczeniami wnioskodawcy i pełnomocnika),

Dokonana wizytacja na miejscu pozwoliła ustalić, że skarżące wraz z M.L. nie prowadzą odrębnych gospodarstw rolnych. Wreszcie deklarowane we wniosku przez P. A. pastwiska to łąki użytkowane kośnie, a zatem ta skarżąca nie posiada odpowiedniego zaplecza produkcyjnego do prowadzenia niezależnej hodowli danieli. Nadto na działkach [...], [...], [...] i [...] prowadzony jest Program Rolnośrodowiskowy "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków", a zatem B. A. nie posiada odpowiedniego zaplecza produkcyjnego do prowadzenia hodowli danieli, gdyż nie ma innych pastwisk będących w jej posiadaniu.

In fine wyrażono pogląd, że pozostałe przesłanki odmowy przyznania pomocy, wskazane w piśmie z dnia [...] czerwca 2914 r., nie powinny stanowić podstawy do odmowy przyznania pomocy finansowej.

1. 5. W skardze – po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania - zwrócono uwagę na to, że:
2. a) ostatnią odpowiedź pisemną skarżące otrzymały w listopadzie 2013 r. czekały na odpowiedzi w sprawie aplikatura i jednego numeru stada danieli dla gospodarstw. Osoba do kontaktu A. W. w grudniu 2013 r. poinformowała telefonicznie, że jest zapytanie do ARiMR do Warszawy o aplikator i nr stada.
3. b) w styczniu odbyła się rozmowa telefoniczna z R. K. który poinformował, że aplikator jest rozpatrzony negatywnie, a jeśli chodzi o numer stada nie było jednoznacznej odpowiedzi. Były to tylko rozmowy telefoniczne; skarżące prosiły o odpowiedź na piśmie, ale nigdy jej nie otrzymały a więc w lutym 2014 r. skontaktowały się ponownie telefonicznie z B. C. aby dowiedzieć się co dzieje się w sprawie wniosku, który odpowiedział, że "jak chcemy" to wyśle nam kontrolę.
4. c) w połowie kwietnia zadzwonił T. T. z propozycją wycofania się jednej osoby, którą to rozmowę skarżąca postanowiła zarejestrować. Powyższa rozmowa została zarejestrowana ze względu na brak pisemnych odpowiedzi ze strony ARiMR i dziwnych propozycji. Mimo próśb o pisemny kontakt nadal takiego nie było.
5. d) na początku lipca 2014 r. skarżące otrzymały odmowę przyznania pomocy, uzasadnioną "złymi poprawkami" o których nie było mowy w toku rozmów telefonicznych; takie rozstrzygnięcie żaden pracownik ARiMR przez ostatnich 8 miesięcy nie przewidywał.
6. 6. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty przemawiające za nie uwzględnieniem wniesionego środka zaskarżenia wskazując, że zostaną one przedstawione Sądowi w terminie późniejszym.

W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. skarżące poinformowały, iż każda prowadzi odrębne gospodarstwo rolne. Daniele są hodowane na działkach B. A. i M. L. (ok. 100 ha). Siano zebrane z łąk P. A. stanowi karmę dla zwierząt w okresie jesienno-zimowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Aby to wykazać należy dostrzec, że w rozstrzygnięciu z dnia 27 czerwca 2014 r. za podstawę prawną uznano treść art. 22 ust. 3 cyt. ustawy oraz § 14 ust. 5 oraz § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW. Warto zauważyć, że już w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wskazano "odnosząc się do argumentacji, zawartej w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa datowanych na dzień 15 lipca 2014 r., odnośnie dostarczenia wymaganych uzupełnień wniosku, DO stwierdził, iż pozostałe przesłanki odmowy przyznania pomocy, wskazane w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r., nie powinny stanowić podstawy do odmowy przyznania pomocy finansowej. W związku z powyższym wskazanie przepisu § 14 ust. 5 rozporządzenia MRiRW, jest nieuzasadnione".

Rozumując a contrario i analizując treść pisma z dnia z dnia [...] października 2014 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przyjąć należy, że podstawę zastosowania § 14 ust. 5 rozporządzenia stanowi kwestia wykazania ilości hodowanych zwierząt. Taką konstatację uzasadnia fakt, iż w tym piśmie in principio wskazano "należy podzielić uzasadnienie faktyczne i prawne odmowy przyznania pomocy".

Warto przywołać w tym miejscu treść § 14 ust. 5 cyt. Rozporządzenia: "Jeżeli wnioskodawca, pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków, nie usunął wszystkich braków w terminie, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczącej odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio".

W świetle tego zapisu warto zwrócić uwagę, iż w rozstrzygnięciu z dnia [...] czerwca 2014 r. uznano, iż braki wniosku co do kwestii posiadania zwierząt zostały wyjaśnione. Na str. 4 rozstrzygnięcia (wiersze 11-19) brak jest mowy o wadliwości – w tym względzie – dokonanych uzupełnień.

A oto fakty powyższych konstatacji:

a). pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. wezwano P. A. do tego aby "dostarczyć ewidencję hodowli danieli, stwierdzającą faktyczna ilość zwierząt w gospodarstwie – kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem przez notariusza lub pracownika ARiMR. Dokument dotyczy Pani P. A. i Pani B. A".

Mając na względzie treść pisma B. A. i P. A. oświadczeniem z dnia [...] lipca 2013 r. poinformowały, że "hodowla jest zarejestrowana (...) pod nr [...]. Nie prowadzimy ewidencji hodowli danieli. Zwierzęta nie są kolczykowane".

b) pismem z dnia [...] września 2013 r. wezwano P. A. między innymi do tego aby "dostarczyć dokument stwierdzający faktyczną ilość danieli w gospodarstwie – kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem przez (...). Dokument dotyczy Pani P. A. P. B. A".

W efekcie do akt załączono 2 oświadczenia B. A., z których treści wynika, że "Ferma danieli i jeleni" jest zarejestrowana pod weterynaryjnym numerem 22034801 i liczy 185 danieli i 8 jeleni, z tego składająca oświadczenie jest właścicielem 62 danieli i 5 jelenie (akt admin. k. 450).

Z kolei P. A. oświadczyła, że jest właścicielką 62 danieli (k. 507 akt admin.), zaś M. L. stwierdziła, że posiada 61 danieli i 3 jelenie (k. 506 akta admin.).

Te wyjaśnienia są niezwykle precyzyjne i czynią zadość ostatnim wezwaniom, a zatem brak jest podstaw aby w tym przypadku uznać, iż są podstawy do zastosowania treści § 14 ust. 5 rozporządzenia MRiRW. Zresztą Organ – jak już wyżej zaznaczono – w zaskarżonym rozstrzygnięciu z [...] czerwca 2014 r. kwestii tej nie podnosi i nie wykazuje na str. 4 rozstrzygnięcia, iż w tym zakresie braków nie usunięto.

Zdumienie natomiast musi budzić to, że powraca się do tej kwestii w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z jednej strony akceptując rozstrzygnięcie ("należy podzielić uzasadnienie faktyczne i prawne" – str. 1 in principio uzasadnienia pisma z [...] października 2014 r.), a z drugiej neguje się rozstrzygnięcie we wszystkich kwestiach, które poruszają skarżące w wezwaniu do naruszenia prawa (drugi akapit str. 3 tego pisma zaczynający się od słów "Odnosząc się do argumentacji (...)", a więc deprecjonuje się to, co pierwotnie zaakceptowano.

Ta pokrętna logika sprawia, iż wyraźnie wskazać należy, że Sąd ocenia rozstrzygnięcie nie zaś odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z niego zaś niezbicie wynika, iż całkowicie usunięto wątpliwości co do przynależności zwierząt do P. A. i B. A. Biorąc pod uwagę fakt, że Organ ostatecznie wycofał się z zarzutów niekompletności złożonej dokumentacji (zob. pismo z 20 października 2014 r.) należy uznać, że brak jest podstaw do stosowania § 14 ust. 5 rozporządzenia.

Kwestią kolejną – wymagającą rozważenia – jest zagadnienie prawidłowości powołania § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia.

W ocenie Sądu – stosownie do § 2a rozporządzenia – o pomoc mogą wspólnie ubiegać się osoby fizyczne, które (pkt 1) – spełniają warunki określone w § 2 tego aktu normatywnego.

Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 rozporządzenia o pomoc może się ubiegać osoba fizyczna, która:

1. 1) jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanych dalej "gospodarstwem"; wielkość ekonomiczna gospodarstwa stanowi co najmniej równowartość 4 ESU (Europejska Jednostka Wielkości Ekonomicznej);
2. 2) prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produkcję roślinną lub zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego lub reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych lub produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego, z wyłączeniem chowu i hodowli ryb, zwaną dalej "działalnością rolniczą";
3. 3) jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
4. 4) jest pełnoletnia i nie osiągnęła wieku emerytalnego; za osiągnięcie wieku emerytalnego uważa się:
5. a) ukończenie wieku, o którym mowa w art. 27 ust 2 albo 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.) - w przypadku osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r.,
6. b) ukończenie wieku, o którym mowa w art. 24 ust. 1a albo 1b ustawy, o której mowa w lit. a - w przypadku osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.;
7. 5) posiada następujące kwalifikacje zawodowe:
8. a) wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, średnie lub wyższe lub
9. b) tytuł kwalifikacyjny, tytuł zawodowy lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie lub ukończyła szkołę przysposobienia rolniczego lub zespół przysposobienia rolniczego i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
10. c) wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
11. d) wykształcenie podstawowe, gimnazjalne lub zasadnicze zawodowe inne niż rolnicze i co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie,
12. e) kwalifikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu pomocy inwestycyjnej rolnikom w państwie, którego obywatelstwo posiada, w ramach analogicznego działania współfinansowanego przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - jeżeli nie posiada obywatelstwa polskiego;
13. 6) nie podlega wykluczeniu z ubiegania się o przyznanie pomocy na podstawie przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005", oraz przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia lub przepisów odrębnych.

Przytoczone regulacje – w zestawieniu z ustalonym stanem faktycznym – nie wykluczają skarżących z udzielenia pomocy hodującym – jak skarżące - wspólnie stada zwierząt. Organ zdaje sobie z tego wyraźnie sprawę nie wskazując precyzyjnie przesłanek zastosowania tych regulacji poprzez wskazanie szczegółowych jednostek redakcyjnych powołanych przepisów.

Mając na względzie treść pisma skarżących z dnia [...] listopada 2014 r. podnieść należy, iż każda z osób wnioskujących posiada odrębny nr identyfikacyjny (B. A. – [...], P. A. – [...]), a Organ nie wykazał, iż ustalony w k.c. wzorzec (art. 553 k.c.) nie pozwala uznać fakt własności i posiadania nieruchomości i prowadzonej na nich działalności za odrębne gospodarstw rolne.

Nie ulega wątpliwości, że łąki użytkowane kośnie mogą stanowić doskonałe źródło paszy zimą. Mają też rację skarżące, że skupienie zwierząt na jednym – dużym obszarze – daje im komfort życia w warunkach naturalnych. Tworzenie dwóch wyodrębnionych ogrodzonych obszarów z wydzielonym obszarem dla zwierząt, jest marnotrawstwem środków, albowiem powodowałoby to konieczność budowy kolejnego ogrodzenia i powodowałby konieczność osobistej opieki nad zwierzętami.

Wspólna hodowla zwierząt pozwala na to, że prace można tak zorganizować, iż każda z wnioskujących osób podejmuje je w określonym czasie który został określony w harmonogramie, a ogrodzony znaczny obszar (zamiast dwóch mniejszych) stwarza zwierzętom komfort życia na wolności.

Stanowczo należy zauważyć, że żaden z przepisów prawa materialnego (zwłaszcza tych wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu) nie zakazuje wspólnej hodowli i nie wskazuje, iż taka sytuacja jest podstawą do wykluczenia z pomocy, o której ubiegają się skarżące.

Sąd nie podziela stanowiska Departamentu Działań Inwestycyjnych z dnia 30 grudnia 2013 r. (k. 516-517 akta admin.), że w świetle § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 8 ust. 8 rozporządzenia MRiRW podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy każda ze skarżących prowadzi odrębne gospodarstwo rolne.

W żadnym z tych przepisów nie pojawia się pojęcie obowiązku "odrębnego", "samodzielnego" prowadzenia gospodarstwa.

Idąc tokiem rozumowania DDI ARiMR – stosując rozumowanie reductio ad absurdum – można dojść do wniosku, że jakakolwiek forma kooperacji między rolnikami ubiegającym się o pomoc niweczy możliwość ubiegania się o przyznanie pomocy.

Na marginesie dostrzec wypada, że DDI ARiMR nie wykluczył w swoim stanowisku możliwości ubiegania się o pomoc w sytuacji zarejestrowania kilku stad danieli pod jednym numerem weterynaryjnym (k. 516 akt admin.).

Nie ma także istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia prowadzenia hodowli przez skarżące z M. L. Panie prowadzą wspólnie hodowlę zwierząt – na bazie odrębnych gospodarstw-doskonale uzupełniające się w zakresie produkcji roślinnej (np. zapewnienie siana zimą z łąk kośnych). Organ najchętniej – dla takiej sytuacji – widziały stricte prowadzenie trzech odrębnych gospodarstw, z trzema wydzielonymi ogrodzonymi obszarami dla zwierząt co jednak pozostaje w sprzeczności z elementarnymi wymogami komfortu życia zwierząt, jak też rachunkiem ekonomicznym. Także treść art. 553 k.c. – w zestawieniu z posiadaniem przez Panie dla prowadzonych gospodarstw odrębnych numerów identyfikacyjnych- pozwala uznać, iż każde gospodarstwo stanowi samodzielny podmiot. Sądowi nie przedstawiono żadnych faktów, które wskazywałyby na to, że toczy się jakiekolwiek postępowanie odnośnie unieważnienia nadanych numerów identyfikacyjnych, a to leży w gestii ARiMR.

Jeszcze raz – końcowo – należy wskazać, że przytoczone wyżej przepisy nie zabraniają rolnikom współpracy (kooperacji), a ta w ramach prowadzonej przez skarżące i M. L. działalności funkcjonuje znakomicie.

Przy ponownej ocenie wniosku należy uwzględnić powyższe uwagi, a także ocenić postulat dofinansowania w świetle przesłanek zdroworozsądkowych (doświadczenia życiowego), zwłaszcza uwzględniając aspekt ekonomiczny i komfortu życia zwierząt.

Pozytywne rozstrzygniecie w zakresie dofinansowania wniosku jest możliwe także w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego. Ponownie zatem należy dokonać ustaleń faktycznych bo te – jak wyżej wykazano – różnią się w zaskarżonym rozstrzygnięciu od tych, o których mowa w uzasadnieniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę do stosowania prawa materialnego.

Mając na względzie treść art. 145 § pkt 1c,art. 146 w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.