Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 września 2005 r. M. D. wniósł o umorzenie należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W uzasadnieniu wskazał, że dorobek swego życia pozostawił żonie i dzieciom w grudniu 1998 r., a od 1999 r. starał się o rezygnację z zajmowanego lokalu ze względu na sytuację rodzinną (separacja, rozwód orzeczono dopiero po 6 latach).
Strona wniosła także o ustalenie stanu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, tj. prawne przekazanie mieszkania byłej żonie W. D., gdyż to ona faktycznie w nim mieszka wraz z jego dziećmi i powinna ponosić koszty najmu.
Decyzją z [...] stycznia 2006 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odmówił umorzenia należności głównej oraz odsetek. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Ministra Obrony Narodowej z [...] marca 2006 r. Nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z zaleceniem wyjaśnienia czy przesłanki umorzenia należności zachodzą także wobec byłej żony wnioskodawcy.
W toku ponownego rozpoznawania sprawy do udziału w postępowaniu wezwana została W. D., która także wniosła o umorzenie należności.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] Prezes WAM odmówił byłym małżonkom umorzenia należności głównej oraz odsetek. Organ przyznając wykazanie przez M. D. trudnej sytuacji finansowej równocześnie podniósł, iż sytuacja jego byłej żony nie została z jej winy dostatecznie wyjaśniona a osiągane z działalności gospodarczej dochody pozwalają na spłatę zaległości z tytułu opłat za lokal mieszkalny zwłaszcza, że istnieje możliwość rozłożenie należności na raty.
Powyższą decyzję zaskarżył tylko M. D.. W wyniku rozpoznania jego odwołania decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i w związku z art. 19a ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 41, poz. 398, z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że sytuacja majątkowa osób zobowiązanych do uiszczania opłat została w sprawie ustalona i jakkolwiek sytuacja M. D. jest trudna to uwzględnione muszą być także okoliczności związane z sytuacją jego byłej żony, bowiem ponosi ona solidarną odpowiedzialność za uiszczanie opłat. Odnosząc się do dalszych żądań Strony Minister Obrony Narodowej stwierdził, że kwestia ewentualnego zobowiązania W. D. do opuszczenia lokalu mieszkalnego nie jest objęta zakresem niniejszego postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. D. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie wyegzekwowania należności głównej w wys.
- 22. 589, 85 zł i odsetek w wys.
- 11. 938, 59 zł wobec jego osoby, nakazanie kontynuowania postępowania egzekucyjnego dotyczącego wymienionych wierzytelności od - zdaniem skarżącego - faktycznej dłużniczki W. D. i ewentualnie o przekazanie sprawy wraz z wytycznymi organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że postępowanie egzekucyjne powinno być skierowane przeciwko żonie, jedynej dłużniczce w sprawie, ponieważ to ona zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.
Skarżący wskazał ponadto na fakt, iż wyprowadzając się z mieszkania nadpłacił czynsz, a następnie przez rok płacił jedną czwartą czynszu. Później czynsz miała opłacać żona, która zobowiązała się wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na piśmie do uiszczania wymaganych należności.
Skarżący podniósł, że nie korzystał z lokalu mieszkalnego w rozumieniu przepisu art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a skoro nie zajmował i nie zajmuje lokalu mieszkalnego, to nie ponosi nawet solidarnej odpowiedzialności za długi obciążające mieszkanie. Wskazał również na brak tytułu do prawnego do zajmowania lokalu, co jego zdaniem wyklucza prowadzenie przeciw niemu egzekucji o spłatę zadłużenia spowodowanego przez inne osoby zajmujące lokal.
Dodatkowo podkreślił, że spełnia przesłanki przewidziane § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, wskazujące na zasadność umorzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego. Opisał również swą sytuację finansową i podał wysokość otrzymywanej emerytury.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi należy stwierdzić, że nie są one zasadne.
Zgodnie z przepisem § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460) należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków:
- 1) dłużnik, będący osobą fizyczną, zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) lub art. 8 -10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.);
- 2) dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny;
- 3) dłużnik, będący osobą prawną, został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie;
- 4) sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania albo był obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania;
- 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nieuzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.
Umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji, w przypadku gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić tylko wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych.
Stosownie zaś do przepisu art. 37 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, za uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby zamieszkujące w tym lokalu.
W myśl przewidzianej przepisem art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Z akt sprawy wynika, iż organy orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadą czynnego udziału stron (wezwanie do sprecyzowania kwoty - k. 23 akt adm., zobowiązanie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego - k. 44 akt adm., wezwanie W. D. do wzięcia udziału w postępowaniu w charakterze strony - k. 47 akt adm.) i wydały swe rozstrzygnięcia na podstawie wyczerpującego materiału dowodowego, a zaskarżona decyzja spełnia warunki formalne przewidziane przepisem art. 107 kpa.
Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze strona legitymowała się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu, gdyż, jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę (k. 14 akt sądowych), w dniu [...] kwietnia 2003 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. wydał decyzję w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej i przekwaterowania się do kwatery zastępczej, w której wezwał skarżącego wraz ze wszystkimi uprawnionymi i wspólnie zamieszkałymi osobami do zwolnienia osobnej kwatery stałej w S. przy ul. [...] i przeniesienia się do kwatery zastępczej położonej przy ul. [...] pod rygorem przymusowego przekwaterowania.
Sąd podziela również pogląd przedstawiony w odpowiedzi na skargę, iż wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) nie pozbawia osoby legitymującej się tytułem prawnym do zajmowania lokalu mieszkalnego możliwości użytkowania tego lokalu, z czego wynika obowiązek ponoszenia opłat w wysokości i na zasadach przewidzianych ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP niezależnie od faktu zameldowania.
Sąd wskazuje, iż przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w przedmiotowym lokalu położonym w S. przy ul. [...] nie było możliwe, ponieważ W. D. dwukrotnie odmówiła wpuszczenia pracowników Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, co uniemożliwiło ustalenie warunków egzystencji żony skarżącego oraz liczby osób zamieszkujących w lokalu. Tym samym nie można w ocenie Sądu uznać, że wykazane zostało zaistnienie przesłanki zawartej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, gdyż braki w materiale dowodowym powstałe z winy strony nie mogą być interpretowane na jej korzyść.
Podkreślenia wymaga także uznaniowy charakter zaskarżonej decyzji, co oznacza możliwość, a nie konieczność umarzania opłat również w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Uznaniowość decyzji musi natomiast każdorazowo mieścić się w granicach zakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 7 kpa), jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony, co w przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu zostało przez orzekające w sprawie organy dochowane.
Wobec powyższego, uznając, iż organy administracji zasadnie przyjęły solidarną odpowiedzialność byłych małżonków D. za należności z tytułu opłat za lokal mieszkalny przy ul. [...] oraz zasadnie przyjęły,iż umorzenie tych należności może nastąpić tylko wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dopatrując się uchybień w rozstrzygnięciu organu drugiej instancji, na mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.