Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I.Z. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") jest postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ") z [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosków osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za okresy sprawozdawcze marzec 2015 r. – maj 2016 r.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Strona nie przekazała do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, dalej: "PFRON" wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za ww. okresy w terminie przewidzianym w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U z 2016 r. poz. 1758 ze zm.), dalej: "rozporządzenie", tj. do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego wniosek dotyczy według stanu prawnego na dzień złożenia wniosku. Organ ustalił, że wnioski te zostały przekazane do PFRON w dniu [...] lipca 2016 r.
Pismem nadanym w dniu [...] lipca 2016 r. Strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-U-G za ww. okres wyjaśniając, iż przyczyną uchybienia terminowi było wydanie w dniu [...] maja 2016 r. – w wykonaniu wyroku sądu – decyzji o przyznaniu jej renty z ZUS z powodu częściowej niezdolności do pracy.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił przywrócenia terminu wobec ustalenia, że Strona nie dotrzymała określonego w z art. 58 § 1 k.p.a. siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku. Zdaniem organu termin ten upłynął w dniu [...] lipca 2016 r., a rozpoczął swój bieg od dnia otrzymania przez Stronę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2016 r., jako od zdarzenia późniejszego niż decyzja o przyznaniu renty.
Po rozpoznaniu złożonego przez Stronę zażalenia, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uchylił postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] czerwca 2017 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że Strona wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji w kwotach przysługujących osobie niepełnosprawnej w stopniu lekkim, podając jako przyczynę zwłoki wydanie decyzji o przyznaniu renty przez ZUS z powodu częściowej niezdolności do pracy. Na podstawie przepisu art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o rehabilitacji", orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. W celu ustalenia, czy Strona dochowała terminu do złożenia wniosków, organ I instancji powinien więc ustalić datę otrzymania przez nią wyroku sądu ustalającego częściową niezdolność do pracy lub datę otrzymania decyzji o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił przywrócenia terminu wobec ustalenia, że termin siedmiodniowy z art. 58 § 1 k.p.a. nie został zachowany, bowiem przeszkoda ustała najpóźniej w dniu [...] maja 2016 r., tj. w dniu, w którym Skarżąca otrzymała decyzję o przyznaniu renty przez ZUS. W związku z tym termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu [...] maja 2016 r. Wniosek ten został natomiast złożony przez Stronę w dniu [...] lipca 2016 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku Skarżącej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. Organ utrzymał w mocy swoje postanowienie.
W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędną ocenę daty, do której mogła ona złożyć wnioski Wn-U-G za okres marzec 2015 - maj 2016. Podkreśliła, że termin złożenia tych wniosków upływał w dniu [...] lipca 2016 r., ponieważ wtedy (po 14 dniach) uprawomocniło się odebrane przez nią orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które odebrała w dniu 29 czerwca 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a").
W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.
Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy przypomnieć, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych.
Na podstawie § 9 rozporządzenia terminy do złożenia wniosku Wn-U-G przywraca się na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uzupełnieniem powołanych regulacji jest przepis art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zgodnie z którym uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
- - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy w uchybieniu terminowi,
- - wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu,
- - dochowanie siedmiodniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.
Należy dodać, że organ administracji prawidłowo podkreślił, że wszystkie wymienione przesłanki winny być spełnione łącznie.
Powodem odmowy przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie było niespełnienie przesłanki wskazanej w art. 58 § 2 k.p.a., a więc złożenie prośby po upływie siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uniemożliwiającej złożenie wniosków o wypłatę refundacji.
Sporna między stronami pozostaje ocena, czy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia formularzy Wn-U-G został złożony po upływie nieprzekraczalnego terminu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Strony różnią się w szczególności co do tego, w jakim dniu ww. termin powinien rozpocząć bieg, tj. kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu.
Przed szczegółowym odniesieniem się do tak zarysowanego sporu – mając na uwadze argumentację Skarżącej zawartą w skardze – przypomnieć należy, że problematyka niepełnosprawności uregulowana została w ustawie o rehabilitacji. Definicję legalną pojęcia "niepełnosprawność" formułuje art. 2 pkt 10 tej ustawy, zgodnie z którym niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Przepis art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 powoływanej ustawy ustala przy tym trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych tą ustawą, a mianowicie: "niepełnosprawność w stopniu znacznym", "niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym" oraz "niepełnosprawność w stopniu lekkim".
Osobną kategorię znaczeniową i osobną w związku z tym definicję posiada natomiast pojęcie "niezdolność do pracy". Pojęcie to występuje przede wszystkim w przepisach prawa ubezpieczeń społecznych. Definicję "niezdolności do pracy" zawiera art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z jego postanowieniami, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Zgodnie z art. 12 ust. 3 tej ustawy częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Jak z powyższego wynika, na gruncie obowiązującego prawa, nie ma zatem co do zasady podstaw do utożsamiania wymienionych pojęć. Każde z tych pojęć posiada odrębną definicję legalną, a ponadto orzekanie o niezdolności do pracy oraz w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności należy do różnych organów, w pierwszym przypadku lekarzy orzeczników ZUS, a w drugim – do zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Z porównania definicji obu pojęć można jednocześnie wyprowadzić wniosek, że pojęcie niepełnosprawności jest pojęciem znacznie szerszym od pojęcia niezdolności do pracy.
Należy jednak zwrócić uwagę na treść art. 5 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy w określonym zakresie jest traktowane na równi z odpowiednim orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. I tak, orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i o niezdolności do samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 1 i pkt 1a), orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (pkt 2), a orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności (pkt 3). Dotyczy to jednak – na co należy zwrócić uwagę – jedynie sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o zaliczenie do określonego stopnia niepełnosprawności dysponuje orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy w rozumieniu art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Odnosząc powołane przepisy do rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że wobec Skarżącej została wydana decyzja z dnia [...] maja 2016 r. o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jak zaś wynika z art. 5 ust. 3 ustawy o rehabilitacji decyzja ta powinna być traktowana na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Od dnia wydania tej decyzji należy więc datować niepełnosprawność Skarżącej w stopniu lekkim. Z akt sprawy wynika również, że złożone przez Skarżącą wnioski Wn-U-G dotyczyły refundacji składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości odpowiadającej refundacji składek za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim. Fakt ten potwierdza, że wnioski Wn-U-G za ww. okresy były następstwem otrzymania przez Skarżącą decyzji o przyznaniu renty z dnia [...] maja 2016 r., a nie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2016 r. Poza tym należy zaznaczyć, że w orzeczeniu tym przyznano Skarżącej umiarkowany, a nie lekki stopień niepełnosprawności.
Wbrew argumentacji Skarżącej wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2016 r. nie miało zatem związku ze złożonymi przez nią wnioskami Wn-U-G. Tym samym termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tych wniosków nie powinien być liczony od dnia doręczenia Skarżącej ww. orzeczenia. Termin ten powinien być natomiast liczony od dnia doręczenia Stronie decyzji z dnia [...] maja 2016 r. o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Decyzję tę doręczono Skarżącej w dniu 17 maja 2016 r., a więc nieprzekraczalny termin na złożenie ww. wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu [...] maja 2016 r. Skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek w dniu [...] lipca 2016 r., a więc po upływie nieprzekraczalnego terminu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia wniosków o refundację.
Oczywiście, można rozważać czy po wydaniu decyzji o przyznaniu Skarżącej renty nie należałoby poczekać na jej uprawomocnienie, co zgodnie z 4779 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego nastąpiło w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Zdaniem Sądu, nawet jeśli tak uznamy, to ewentualne uchybienie procesowe w tym względzie nie miało wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta stała się bowiem prawomocna w dniu [...] czerwca 2016 r., a zatem termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem [...] czerwca 2016 r., tj. przed [...] lipca 2016 r., kiedy to Strona złożyła przedmiotowy wniosek.
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.