Uzasadnienie
W dniu [...].05.2007r M. P. i J. R.- wspólnicy spółki cywilnej "M." złożyli w Zakładzie ubezpieczeń Społecznych w N. S. wniosek o umorzenie w całości należności z tytułu nie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Powyższy wniosek uzasadnili likwidacją i bankructwem firmy, które zostało spowodowane niskim kursem Euro w ostatnich latach, brakiem zamówień przez kontrahenta niemieckiego, stale zmniejszającym się zamawianiem wyrobów, stałym wzrostem cen na surowce i różne opłaty, zaciągniętymi pożyczkami w dwóch bankach oraz zaległościami w dwóch hurtowniach C. - na kwotę 12.000zł oraz N. - na 4.100zł.
Decyzją z dnia [...].07.2007r Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej,,ZUS") odmówił umorzenia zadłużenia w części finansowanej przez płatnika składek. W uzasadnieniu Organ wskazał, że na zadłużenie składają się zaległości w części finansowanej przez płatnika składek oraz zaległości za zatrudnionych pracowników, za których nie odprowadziła składki w części finansowanej przez ubezpieczonych. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności zadłużenia, bowiem dokonano skutecznego zajęcia rachunku bankowego spółki, ponadto w przypadku braku majątku spółki, ZUS może wydać decyzję przenoszącą odpowiedzialność za zadłużenia spółki na wspólników.
Ponadto Organ ustalił, że wspólnik J. R. posiada samochód osobowy marki [...] nr rejestracyjny [...] oraz samochód ciężarowy marki [...] nr rejestracyjny [...], a drugi ze wspólników M. P. pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.643, 51 zł brutto oraz posiada nieruchomość położoną w obrębie D. nr KW [...], więc, zdaniem Organu, istnieje możliwość dochodzenia zadłużenia przez wdrożenie postępowania egzekucyjnego z majątku wspólników spółki.
W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej,,Prezes Zakładu"), działający w imieniu ZUS, decyzją z dnia [...].10.2007r utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji I instancji. Podniósł ponadto, że wspólnik J. R. przebywa za granicą, gdzie poszukuje pracy, jest więc duże prawdopodobieństwo, że będzie osiągał z tego tytułu dochody.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. i J. R. wnosili o umorzenie należności z tytułu składek.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wnosił o jej odrzucenie wskazując, że decyzja została doręczona w dniu 19.10.2007r, natomiast skarga do WSA złożona została w siedzibie Organu w dniu 20.11.2007r, a więc po przekroczeniu 30 dniowego terminu do jej złożenia zakreślonego w art.53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej jako,, p.p.s.a.").Po wyjaśnieniu, że decyzja zaadresowana na M. s.c M.P. i J. R. została doręczona w dniu 26.10.2007r i odebrana przez M.P. osobiście, Prezes ZUS złożył drugą odpowiedź (z dnia 4.01.2008r), w której wnosił o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy wskazać,że zgodnie z art. 123 u.s.u.s, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r Nr 98, poz.1071 ze zm.) powoływanej dalej jako "k.p.a."
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż J. R. i M. P. od dnia [...].10.1998r do [...].04.2007r prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą,, P.P.H.U. "M." s.c. M. P., J. R.". We wniosku z dnia [...].05.2007r obaj wspólnicy wnosili o umorzenie zaległych składek na rzecz ZUS w całości, więc decyzja Organu I instancji powinna rozstrzygać sprawę co do jej istoty, a jej sentencja i uzasadnienie powinny być zbieżne. Tymczasem w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...].07.2007 rozstrzyga tylko wniosek co do umorzenia zadłużenia w części finansowanej przez płatnika składek, natomiast brak jest w niej rozstrzygnięcia co do zaległych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych (za zatrudnianych pracowników). W uzasadnieniu decyzji jest zaś mowa również o zaległych składkach, których spółka nie odprowadziła w części finansowanej przez pracowników. Jest więc rozbieżność między rozstrzygnięciem zawartym w decyzji a jej uzasadnieniem.
Ponadto uzasadnieniem dla uznania, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność były m.in. ustalenia organu, że wspólnik J. R. jest właścicielem dwóch samochodów: osobowego- [...] i ciężarowego [...], co nie było zgodne ze stanem faktycznym gdyż pierwszy z nich był sprzedany w dniu 17.06.2007r, drugi 17.02.2006r,a więc przed decyzją Organu I instancji.
Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję, z tym, że wziął pod uwagę fakt zbycia obu samochodów.Podzielając argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji I instancji Prezes Zakładu także uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności,gdyż Inspektorat ZUS w N. S. wdrożył egzekucję z rachunku bankowego spółki, a ponadto wspólnik M. P. pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.643,51 zł oraz jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie D. Sąd zauważa, że Organy badając stan finansowy i rodzinny obu wspólników nie dokonały porównania niezbędnych wydatków na utrzymanie (koszty żywności, ubrań, lekarstw, itp.) z dochodami każdego ze wspólników. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. R. przebywa za granicą, gdzie poszukuje pracy, zaś jego żona jest bezrobotna bez prawa do zasiłku. Co do M. P., to prowadzi on wspólne gospodarstwo z konkubiną E. K.,która jest inwalidką I grupy pobierającą rentę (wysokości nie ustalono).
Z akt administracyjnych wynika, że nieruchomość na terenie D., która-zdaniem Organu stanowi majątek podlegający egzekucji i zabezpieczeniu- jest tą nieruchomością na której M. P. zamieszkuje. Należy więc wziąć pod uwagę oczywiste konsekwencje przewidywanego pozbawienia miejsca zamieszkania w kontekście sytuacji życiowej i majątkowej zobowiązanego. Jeżeli by do tego doszło, wówczas,być może, ZUS zostałby zaspokojony, ale opiece społecznej przybyłby nowy podopieczny, a to nie leży ani w interesie publicznym, ani w indywidualnym interesie obywatela. Nadto interes publiczny nie może być rozumiany jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela.
Należy wskazać, że w myśl przewidzianej przepisem art. 77 par.1 kpa zasady oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w przepisie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 par. 1 k.p.a, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że ustalenia organu nie są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego pochopne. Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, jako że decyzja w sprawie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy. W uzasadnieniu wymieniono wprawdzie szereg dowodów, nie dokonano jednak ich właściwej oceny, zgodnie z zasadami zawartymi w k.p.a. Oczywiste jest też, że gdyby ZUS chciał egzekwować należności z majątku wspólników, konieczna jest decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zadłużenie spółki na wspólników (art.115 Ordynacji Podatkowej - ustawa z dnia 9 sierpnia 1997r, Dz.U.Nr 8 poz 60 z 2005r).
Wobec powyższego na zasadzie art. 145 § 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002r) należało orzec jak w sentencji wyroku. Z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej decyzji Sąd nie uznał za zasadne zastosowania przepisu określonego w art. 152 wymienionej wyżej ustawy.