Uzasadnienie
M. D. wystąpił z wnioskiem – uzupełnionym na formularzu PPF z 7 stycznia 2013 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i wnukiem, posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku wskazał, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 2.000 zł brutto, jego wnuk w wysokości 660 zł netto, zaś żona nie osiąga dochodów. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż wspólnie z żoną stanowią rodzinę zastępczą dla wnuka, żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nadto oświadczył, iż wnuk i żona leczą się, w związku z czym ponosi koszty w wysokości około 250 zł miesięcznie.
W dodatkowym oświadczeniu z dnia 23 stycznia 2013 r. wskazał, iż uzyskuje miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.746,17 zł netto, zaś jego wnuk otrzymuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Oświadczył, iż nie uzyskuje dochodów z nieruchomości rolnej, natomiast otrzymał dopłaty w łącznej wysokości 8.529,35 zł. Wnioskodawca przedstawił również w sposób szczegółowe wydatki swojej rodziny wskazując, iż miesięcznie wynoszą one 4.017,20 zł. Dodatkowo oświadczył, iż posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzono 7.157,21 zł. Do pisma załączył m. in. zestawienie operacji na rachunku bankowym w okresie od 1.10.2012 r. do 18.01.2013 r. oraz kserokopię umowy pożyczki w wysokości 7.000 zł.
Jednocześnie w dniu 23 stycznia 2013 r. wnioskodawca uiścił w kasie Sądu opłatę w wysokości 100 zł, tytułem wpisu sądowego od skargi.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek.
Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.
Na wstępie wskazać trzeba, iż na odmowę zwolnienia od kosztów sądowych zasadniczy wpływ miało to, że wnioskodawca uiścił w dniu 23 stycznia 2013 r. opłatę sądową w wysokości 100 zł, odpowiadającą należnemu wpisowi sądowemu od skargi. Wobec tego uznać należało, iż był on w stanie ponieść taki wydatek bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Zatem odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie ma wpływu na prawo strony do sądu, bowiem nie ciążą na skarżącym na obecnym etapie inne koszty sądowe.
Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż oceniając złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jego rodziny uznano, iż nie wykazał tego, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów, a nadto jego wnuk otrzymuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż otrzymał pożyczkę z zakładowego funduszu pracy z przeznaczeniem na remont mieszkania, jak również i to, że na rachunku bankowym zgromadził obecnie kwotę 7.157,21 zł. Powoduje to, iż nie można zaliczyć skarżącego do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Przywołać w tym miejscu wypada stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu [...] przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym.
Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku". Poglądy te znajdują odpowiednie zastosowanie w stanie faktyczny niniejszej sprawy.
Dodatkowo wskazać należy na wątpliwości jakie wzbudza oświadczenie w zakresie dochodów i wydatków, złożone w tym samym piśmie z dnia 23 stycznia 2013 r. Nie sposób przyjąć za wiarygodne, by wnioskodawca uzyskując miesięczny dochód w wysokości 3.116,94 zł ponosił miesięczne wydatki w wysokości 4.017,20 zł. W tym zakresie uznać należało, iż wnioskodawca nie wyjaśnił należycie w jaki sposób pokrywa powstałą różnice, a tym samym jaki jest rzeczywisty stan jego majątkowego posiadania.
Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.