Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Skarżącego M. S. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdzeniu, że brak jest przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
M. S., obywatel F., deklarujący narodowość a., w dniu [...] maja 2005 r. złożył wraz z żoną wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. W motywach wniosku wskazał m.in., iż będąc w R. ryzykuje życie swoje i swojej rodziny, ponieważ w jego kraju panuje chaos i nieporządek. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. odmówił Cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy i uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany oraz nakazał opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] grudnia 2005 roku. Powyższą decyzją objęto również żonę oraz małoletnie dzieci wnioskodawcy.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, w związku ze złożeniem przez cudzoziemca odwołania, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że ani postępowanie w I instancji, ani też ponowne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu odwoławczym nie wykazały w sposób wystarczający, że wnioskodawca może być uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej i z tego tytułu uzyskać ochronę międzynarodową. Nie wykazano także istnienia przesłanek do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. powyższej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.
W wyniku rozpoznania sprawy, wyrokiem z 6 października 2006r. sygn.akt V SA/Wa 775/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy wyrażenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W pozostałej części, tj. dotyczącej odmowy nadania statusu uchodźcy - skargę oddalił, podzielając pogląd Rady do Spraw Uchodźców, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uznania cudzoziemca za uchodźcę, enumeratywnie wymienione w art. 1 A pkt 2 Konwencji Genewskiej.
Natomiast Sąd nie podzielił stanowiska Rady w kwestii pobytu tolerowanego, uznając za zasadne zarzuty skargi w tym przedmiocie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja - w tej części - wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Formułując wytyczne, co do dalszego postępowania w sprawie, Sąd wskazał na konieczność szczegółowego ustosunkowania się Rady do Spraw Uchodźców do okoliczności podniesionych w odwołaniu w kontekście przesłanek wynikających z art.97 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003r., Nr 128, poz. 1176 – dalej "ustawa") oraz Konwencji Rzymskiej z 1950 r. odnoszących się do pobytu tolerowanego, jak również ponownego przesłuchania Skarżącego, by wyjaśnić, czy i na ile podniesiona przez niego na rozprawie w dniu 06.10.2006r. okoliczność, że pobili go "ludzie z grupy człowieka, który zajmuje wysokie stanowisko w D.; jest trzeci, czwarty w hierarchii ważności" (k.67), jest wiarygodna i czy istnieją dostatecznie poważne podstawy do stwierdzenia, że w przypadku powrotu do D. znajdzie się on w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożenia jego prawa do życia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego w rozumieniu Konwencji Rzymskiej.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z zaleceniami Sądu, Rada do Spraw Uchodźców w dniu [...] października 2007r. wydała decyzję nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ w dniu [...] października 2007r. przesłuchał stronę na okoliczność obaw przed powrotem do kraju pochodzenia. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, w szczególności:
- - art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy – poprzez nie udzielenie skarżącemu zgody na pobyt tolerowany, pomimo posiadania jednoznacznej wiedzy, że jego wydalenie może nastąpić do kraju, w którym zagrożone jest jego bezpieczeństwo osobiste;
- - Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołu Nowojorskiego z 1967 roku poprzez błędne przyjęcie, że wobec skarżącego nie istniały i nie istnieją prześladowania, z uwagi na jego narodowość i przynależność do określonej grupy społecznej, a stosowną ochronę jest w stanie zapewnić państwo skarżącego, pomimo iż z materiału zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że istnieją przesłanki, o których mowa w powołanej wyżej Konwencji, uzasadniające udzielenie skarżącemu statusu uchodźcy.
W odpowiedzi na skargę, Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 – dalej "p.p.s.a"), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zdaniem Sądu ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe, a oparte na nich wnioski są spójne i logiczne.
Wobec oddalenia skargi (wyrok WSA z 6.10.2006r. sygn.akt SA/Wa 775/06) w zakresie odmowy nadania Skarżącemu statusu uchodźcy, istotą sporu w niniejszej sprawie pozostaje kwestia zaistnienia przesłanek do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP.
Zgodnie z dyspozycją art.16 ust.1 ustawy w decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art.97 ust.1 pkt 1.
W myśl art.97 ust. 1 pkt 1 ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji Rzymskiej o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950r.
Badając okoliczności, o których mowa w art. 97 ustawy organ nie prowadzi odrębnego postępowania, lecz opiera się na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, z tym że dokonuje jego oceny nie pod kątem przesłanek określonych w Konwencji Genewskiej a pod kątem tych przesłanek, które zostały wyartykułowane w cyt. powyżej art. 97, a zatem m.in. również pod tym kątem, czy w przypadku powrotu (wydalenia) cudzoziemca do kraju pochodzenia "zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego..." w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Należy przy tym podkreślić, że wynikająca z art. 97 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy ochrona przed zagrożeniem wymienionych w nim praw i wolności chronionych przez Konwencję Rzymską, nie wymaga, w odróżnieniu od Konwencji Genewskiej, by zagrożenia te związane były czy to z rasą, religią, narodowością, przynależnością do określonej grupy społecznej, czy też z przekonaniami politycznymi. Wystarczy, że istnieją poważne podstawy do stwierdzenia, że cudzoziemiec w przypadku wydalenia (powrotu do kraju pochodzenia) znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz innych wymienionych w tym przepisie zagrożeń dla praw i wolności chronionych zarówno na mocy ww. ustawy, jak i Konwencji Rzymskiej.
W niniejszej sprawie Skarżący składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy podał, iż z kraju pochodzenia "przyjechałem do Polski dlatego, że chcę poprosić u władz schronienie dla mnie i mojej rodziny, tj. jestem niespokojny i ryzykuję zdrowie swoje i swojej rodziny będąc w R. w związku z tym, że w naszym kraju trwa chaos i nieporządek". Podczas przesłuchania w charakterze Strony, Wnioskodawca podtrzymał podane we wniosku przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia. Ponadto oświadczył, że głównym powodem wyjazdu z D. był zatarg z miejscową grupą mafijną, która żądała od niego pieniędzy za ochronę firmy budowlanej, którą prowadził razem z bratem. Po odmowie zapłacenia haraczu grożono Skarżącemu, a potem próbowano zabić jego brata. Brat S. ukrywa się w D. Z tych samych powodów zginął w 2003r. drugi brat Skarżącego – T. W 2004r. w wyniku zamachu wnioskodawca został poważnie ranny w głowę. Na początku 2005r. porwano syna Skarżącego i uwolniono po częściowym zapłaceniu okupu.
Skarżący oświadczył, iż czuje się prześladowany przez mafijną grupę ludzi narodowości d., która ma swoich ludzi w administracji rządowej i organach ścigania. Ponadto wnioskodawca zeznał, iż jego ojciec był deputowanym do parlamentu w D., publicznie krytykował władze ze bezprawie i nadużycia i dlatego musiał z tego mandatu zrezygnować.
Wykonując zalecenia Sądu zawarte w wyroku z 6 października 2006r. sygn.akt V SA/Wa 775/06 Rada do Spraw Uchodźców ponownie przesłuchała Skarżącego na okoliczność obaw przed powrotem do kraju pochodzenia. Podczas przesłuchania w dniu [...] października 2007r. Skarżący nie wskazał na żadne konkretne okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Oświadczył, że jego matka była w Polsce przez okres 1 miesiąca, pod koniec 2005r. i wróciła z powrotem do kraju. Z tego powodu nie było możliwe jej przesłuchanie. Żona Skarżącego w dniu 16 lipca 2007r. zrezygnowała z ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy, z powodu konieczności powrotu do kraju pochodzenia ze względów zdrowotnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, Rada do Spraw Uchodźców prawidłowo uznała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do objęcia Skarżącego ochroną subsydiarną przewidzianą w art.97 pkt 1 ustawy. Żywione przez Skarżącego obawy to jedynie domniemania nie potwierdzone faktami opartymi w materiale dowodowym. W postępowaniu o uzyskanie zgody na pobyt tolerowany wnioskodawca musi wykazać, że obawy w jego przypadku są uzasadnione i że powrót do kraju pochodzenia istotnie wiązałby się z rzeczywistym zagrożeniem. Tymczasem Skarżący nie wskazał przesłanek, o których mowa w cytowanym powyżej przepisie, co więcej powrót do kraju pochodzenia matki i żony Skarżącego wskazują, że rodzinie S. nie grożą w D. zagrożenia wymienione w art.97 pkt 1 ustawy.
Reasumując należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art.107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej "kpa") - wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art.80 kpa.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić skargę jako niezasadną.