Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z [...] stycznia 2010 r. wniesionej przez G. K. jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] kwietnia 2009 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za [...] i [...] 2008 r.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Skarżąca w związku z nie przekazaniem w ustawowy terminie (do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne - § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych - Dz. U. Nr 240 poz. 1754 ze zm.) wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U) za miesiące [...] i [...] 2008 r. wystąpiła z wnioskiem z [...] lutego 2009 r., uzupełnionym pismem z [...] marca 2009 r. (data wpływu do organu) oraz pismem z [...] marca 2009 r. (data nadania) o przywrócenie terminu do złożenia wniosków. Wnioski o refundację za powyższe miesiące zostały złożone [...] lutego 2009 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że o nie złożeniu wniosków za [...] i [...] 2008 r. dowiedziała się dopiero w dniu [...] lutego 2009 r. w siedzibie biura PFRON.
Jako przyczynę nieterminowego złożenia wniosków podała pogarszający się stan zdrowia ([...]), depresję oraz pogorszenie wzroku. Podniosła również, iż dotychczas regularnie opłacała wszystkie należności ZUS, a brak refundacji składek wpłynie znacząco na jej i tak trudną sytuację finansową. Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie o stanie swojego zdrowia z [...] lutego 2009 r.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U) za miesiąc [...] i [...] 2008 r. stwierdzając, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż niedochowanie terminu nastąpiło bez jej winy.
Pismem z [...] kwietnia 2009 r. (data nadania), wniesionym w ustawowym terminie, uzupełnionym pismem z [...] maja 2009 r. (data nadania) G. K. złożyła zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając organowi nie poinformowanie jej, mimo comiesięcznych wizyt w siedzibie PFRON w K. o braku deklaracji za dwa miesiące 2008 r. Ponownie wskazała, iż stan jej zdrowia ([...], leczenie u [...] i innych specjalistów) był przyczyną nie złożenia w terminie stosownych deklaracji. Do zażalenia załączyła m.in. decyzję o waloryzacji renty oraz zaświadczenie lekarskie o stanie swojego zdrowia.
Minister Pracy i Polityki Społecznej, postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż analiza materiału dowodowego w niniejszej sprawie wykazała, że strona nie spełniła wszystkich przesłanek z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu, a mianowicie nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Podniósł przy tym, że za przesłankę uprawdopodobniającą brak winy strony nie można uznać niedopatrzenia, które wnioskodawczyni tłumaczy pogarszającym się stanem zdrowia oraz nie poinformowaniem przez PFRON o braku złożonych deklaracji i wniosków za 2 miesiące 2008 r.
Pismem z [...] stycznia 2010 r. G. K. złożyła skargę na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej wnosząc o jego uchylenie. W ocenie skarżącej choroba jej stanowi uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu do złożenia stosownych wniosków o wypłatę refundacji składek nastąpiło bez jej winy. Tym samym przywrócenie terminu w jej przypadku jest obligatoryjne. Skarżąca zarzuciła również brak wskazania terminów w jakich deklaracje za miesiące: [...] i [...] powinny być złożone.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie decyzji.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarga jest zasadna.
Na wstępie zauważyć należy, co też wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, iż zgodnie z § 3 ust. 1 obowiązującego w 2008 r. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 240, poz. 1754 ze zm.) pracodawca oraz osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składają informacje i część I wniosku w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Rozporządzenie w brzmieniu wyżej opisanym obowiązywało do dnia 10 grudnia 2008 r. Rozporządzenie to zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 listopada 2008 r. (Dz. U. Nr 207, poz.1304). W § 2 pkt 2 tego rozporządzenia wskazano, iż w przypadku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą wniosek o symbolu Wn-U oraz informację o symbolu INF-U-G o opłaconych składkach na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia do października 2008 r. uznaje się za skutecznie złożone, gdy przekazane zostaną do Funduszu do dnia 31 grudnia 2008 r.
W przedmiotowej sprawie jednak, co zasadnie stwierdził organ i czego nie kwestionuje także skarżąca, złożenie wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U) za [...] i [...] 2008 r. nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2009 r., a zatem po upływie wskazanych powyżej terminów. Prawidłowo zatem skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu.
Zgodnie natomiast z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Mając na uwadze utrwalone w tej kwestii poglądy doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna.
W niniejszej sprawie organy stwierdziły, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Minister Pracy i Polityki Społecznej w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na niedopatrzenie, które skarżąca tłumaczy tylko pogarszającym się stanem zdrowia. Organ nie przeanalizował natomiast załączonego do akt sprawy zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącej z [...] lutego 2009 r. (k.3-4 i 25 akt adm.) na okoliczność możliwości wykonania przez nią obowiązku wynikającego z przepisów prawa przyjmując jedynie, że nie uzasadnia ono przywrócenia terminu.
W ocenie Sądu ze stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. W doktrynie i orzecznictwie panuje bowiem zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (vide: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2005, str. 368 - 370).
W niniejszej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej odnotował treść pierwszej strony zaświadczenia dostarczonego przez skarżącą, jednak nie odniósł się do pkt 3 i 4 zaświadczenia z [...] lutego 2009 r. (druga strona zaświadczenia k. 3 - akt adm.) i zawartej w pkt 3 opinii lekarza [...], z której wynika, że skarżąca jest leczona w poradni zdrowia [...] z powodu zaburzeń depresyjnych w latach 90-tych, a aktualnie leczona jest od września 2008 r. z powodu nawrotu [...] i wymaga dalszego leczenia. Zdiagnozowano u niej zaburzenia depresyjne nawracające. Minister Pracy i Polityki Społecznej w zaskarżonym postanowieniu stwierdził jedynie, że rozumie problemy zdrowotne skarżącej jednak w jego ocenie nie uzasadniają one przywrócenia terminu. Stanowisko organu nie zostało poparte żadnymi dodatkowymi motywami. Nie wiadomo bowiem, jak poważny jest stan skarżącej związany z chorobą, a przede wszystkim, czy jest to schorzenie tego rodzaju, że jego przewidywalnym następstwem była obiektywna niezdolność do dokonania koniecznych czynności procesowych w terminie.
Wśród przyjętych przez organ ustaleń brak takich, które dotyczyłyby orzeczenia lekarza [...] zawartego w pkt 3 zaświadczenia oraz orzeczenia lekarza wystawiającego zaświadczenie zawartego w pkt 4, a które mogłyby odnosić się do przesłanki braku należytej staranności strony. Te elementy stanu faktycznego sprawy powinny być rozważone w trakcie ponownego jej rozpatrywania przez organ.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.