Uzasadnienie
M. G. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, jest współwłaścicielem w 1/4 domu o pow. 300 m2, posiada samochód osobowy, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczyła, iż ona i jej mąż otrzymują emerytury w wysokości 1.163,55 zł (skarżąca) oraz 4.362,06 zł (mąż skarżącej) netto miesięcznie. Dodatkowo przedstawiła swoje miesięczne zobowiązania i stałe wydatki, do których zaliczyła: spłatę trzech kredytów (raty w wysokości 624 zł, 456 zł i 89 zł), opłaty za media w wysokości około 950 zł, a także wydatki na leki w wysokości około 150-200 zł.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2016 r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów.
Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 20 czerwca 2016 r. (potwierdzenie na k. 32 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Zatem, wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.
Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawczynię na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej jej rodziny oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało jaka jest wysokość miesięcznego przychodu i dochodu z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, kim są pozostali współwłaściciele posiadanej przez nią nieruchomości, jaki jest stan rodzinny skarżącej, a także stan majątkowego posiadania jej członków, jakie są miesięczne wydatki wnioskodawczyni, jej męża i osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe związane z niezbędnym utrzymaniem, a także czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób.
Ponadto wezwano skarżącą do przedłożenia określonych dokumentów, w szczególności pełnych wyciągów z rachunków bankowych, odpisów zeznań podatkowych, zaświadczeń o wysokości emerytur wnioskodawczyni i jej męża, dokumentów potwierdzających dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej wnioskodawczyni, a także dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do posiadanego domu.
Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi.
Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.