Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej W.sp. z o.o. siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) września 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, natomiast po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 5 952 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżąca podała, że utrzymująca się istotna strata powoduje, że spółka nie posiada księgowo i faktycznie wolnych środków pieniężnych, natomiast majątek trwały ze względu na przepisy szczególne nie może być spieniężony. Wartość środków trwałych skarżącej wg. bilansu na dzień 30 listopada 2016 r. skarżąca określiła na kwotę 23 720 764,57 zł, zaś stratę na kwotę (-) 658 431,83 zł. Do wniosku skarżąca załączyła bilans sporządzony na dzień 30 listopada 2016 r., porównawczy rachunek zysków i strat (uproszczony).
Wykonując wezwanie dotyczące przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych skarżąca nadesłała m. in. wyciągi z rachunku bankowego, CIT-8 za 2017 r., wynik bilansowy i podatkowy za okres od stycznia do marca 2018 r., sprawozdanie finansowe za 2016 r.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym może być przyznane – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09).
Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Dlatego też strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa jest jedynie wyjątkiem (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14).
Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (postanowienie NSA z 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 607/17). Osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi wykazać także, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09).
Dokonując oceny merytorycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy, podkreślić należy, że na obecnym etapie postępowania wpis od skargi kasacyjnej wynosi 5 952 zł (zarządzenie k. 152 akt). Skarżąca zaś wnosząc o zwolnienie od kosztów w zakresie ww. wpisu podała, że ze względu na utrzymującą się istotną stratę spółka nie posiada księgowo i faktycznie wolnych środków pieniężnych. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego za okres do 1 lutego 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r. wynika, iż na rachunku pozostaje do dyspozycji kwota 499 731,34 zł (saldo końcowe), natomiast obroty uznaniowe przez wskazany okres dotyczą kwoty 1 283 325,78 zł. Tylko 28 z 97 operacji bankowych dotyczy kwot niższych niż wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, przy czym 13 pozycji dotyczy opłat i prowizji w związku z prowadzonym rachunkiem. Na rachunek bankowy skarżącej wpływają kwoty powyżej 50 000 zł czy 60 000 zł. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2017 r. CIT-8 wynika, że przychody spółki wyniosły 3 785 156,02 zł.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność uzyskując przychody, wobec niej nie zostało wszczęte postępowanie upadłościowe bądź likwidacyjne, dodatkowo zgodnie z informacją zawartą we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego nie istnieją także okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności. Odnosząc się zaś do wykazanej przez skarżącą straty w wysokości 658 431,83 zł, zauważenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd zgodnie, z którym fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze o utracie przez podmiot płynności finansowej. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 172/14).
Dlatego też wykazywana przez skarżącą strata przy wysokich przychodach może być spowodowana wydatkami inwestycyjnymi nakierowanymi na rozwój spółki czy też działaniami zmierzającymi do optymalizacji podatkowej – dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Ponadto zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych koszty postępowania sądowoadministracyjnego korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1934/16, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I FZ 189/12).
Wobec powyższego konieczność spłat na rzecz wierzycieli nie uzasadnia przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w ciągu jednego dnia tzn. 5 kwietnia 2018 r. skarżąca była w stanie wygospodarować środki w kwocie 641 050,06 zł w celu rozliczenia faktur z wierzycielami.
Dodatkowo wskazać należy, że wartość środków trwałych skarżącej na dzień 30 listopada 2016 r. wynosiła 22 647 599,01 zł, w tym wartość urządzeń i maszyn 9 122 358,03 zł, natomiast środków transportu 1 025 170,10 zł.
Zestawienie powyższych kwot dotyczących wysokości osiągniętego przychodu, wartości środków trwałych, wielkości środków zgromadzonych na rachunku bankowym, w tym operacji zarówno obciążeniowych jak i uznaniowych dotyczących znacznych sum pieniężnych, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a wręcz przeciwnie wykazała, że jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania dlatego też wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.