Uzasadnienie
Decyzją nr... z dnia... listopada 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. ustalił J. D. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 33 577,28 zł.
Decyzją nr... z dnia... lutego 2015 r. Dyrektor... Oddziału regionalnego ARiMR utrzymał w mocy w/w decyzję.
Upomnieniem nr... z dnia... marca 2015 r., Organ wezwał Zobowiązanego do uregulowania należności.
Wobec braku ich spłaty, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, przekazał w dniu... kwietnia 2015 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. tytuł wykonawczy nr... w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W dniu... maja 2016 r. wpłynął wniosek J. D. o umorzenie odsetek naliczonych od decyzji nr..., z uwagi na trudną sytuację materialną Zobowiązanego.
Pismem z dnia... maja 2016 r. organ wezwał J. D. do uzupełnienia złożonego wniosku o informacje niezbędne do jego rozpatrzenia.
W dniu... czerwca 2016 r. wpłynęło uzupełnienie wniosku.
Decyzją z dnia... czerwca 2016 r.... Prezes ARiMR odmówił umorzenia kwoty odsetek naliczonych na dzień... czerwca 2016 r., w wysokości 3 885,76 zł od należności, ustalonej decyzją nr... z dnia... listopada 2014 r. J. D. złożył odwołanie od ww. decyzji prezesa ARiMR.
Po jego rozpoznaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia... grudnia 2016 r., nr... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu własnej decyzji, organ odwoławczy wskazał m.in., że problematykę umarzania na wniosek dłużnika należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258, poz. 1747 oraz z 2015, poz. 1652).
Przesłanki umorzenia określają przepisy § 3 i § 4 ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 6 w/w rozporządzenia, umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5 rozporządzenia, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności. Z kolei zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umarza z urzędu należności o ile należność w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. W związku z tym, organ wskazuje, że dnia... listopada 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją nr... ustalił J.D. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 33 577,28 zł, w tym 16 002,14 zł z tytułu JPO oraz 17 575,14 zł z tytułu UPO.
Zatem w omawianej sprawie nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności z uwagi na kwotę należności nieprzekraczającą równowartości 100 euro.
Natomiast § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia stanowi, iż Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez ARiMR środków, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Organ odwoławczy podkreśla, że w przedmiotowej sprawie zadłużenie, które widnieje w księgach rachunkowych Agencji to należność główna w wysokości 33 577,29 zł, powiększona o odsetki. Wartość kosztów upomnienia to kwota w wysokości 11,60 zł. Wynika z tego, iż należność główna jest wielokrotnie wyższa od kosztów upomnienia, a zatem nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 4 powyższego rozporządzenia
Z kolei zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać należności, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.
Organ wskazuje, że J.D. wraz z żoną uzyskuje dochód z tytułu emerytur rolniczych w łącznej wysokości 1 874,40 zł. Z przekazanych przez stronę dokumentów wynika, że Zobowiązany nie prowadzi działalności rolniczej. Ponadto posiada nieruchomość zabudowaną o powierzchni 0,4796 ha oraz samochód osobowy... (rok produkcji...), ciągnik rolniczy... (rok produkcji...), samochód osobowy... (rok produkcji...). Zatem pomimo trudnej sytuacji materialnej strony uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 rudnia 2010 r., tj. w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, ponieważ Strona uzyskuje dochody oraz posiada nieruchomość. Koszty postepowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4% do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności, z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora.
Zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej.
Jednak zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie należności określone w § 3 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r
Decyzję organu odwoławczego zaskarżył J.B. zarzucając jej naruszenie:
- - art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez ustalenie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia naliczonych odsetek,
- - art.138 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie pomimo konieczności przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego w przedmiocie przedawnienia,
- - art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L327 z 12.12.2001) poprzez jego niezastosowanie,
- - naruszenie art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) poprzez jego niezastosowanie;
- - przepisów rozdziału 8 z zatytułowanego "Przedawnienie" zawartego w dziale lll ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie;
- - art.6 kpa poprzez niezastosowanie przepisów rozdziału 8 zatytułowanego –"Przedawnienie" zawartego w dziale lll ustawy Ordynacja podatkowa.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:
- 1. uchylenie zaskarżonej decyzji,
- 2. wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem wniosku ewentualnie przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,
- 3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślano m. in., że J.D. w sposób jednoznaczny wykazał, iż jego sytuacja materialna przemawia za uwzględnieniem jego wniosku o umorzenie odsetek. J.D. wraz z żoną utrzymują się jedynie z emerytur rolniczych w łącznej wysokości 1.874,40 zł. Zobowiązany nie prowadzi żadnej działalności rolniczej. Zajęcie emerytur już spowodowano, że wraz z małżonką zostali praktycznie pozbawieni środków do życia.
Ponadto za umorzeniem odsetek przemawiają także względy słuszności.
Poza tym odsetki zostały naliczone od dopłat, które miały miejsce w 2006 r. Na dzień dzisiejszy kwota jaka wskazana jest w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności pieniężnej przewyższa w sposób znaczny otrzymane dopłaty. J.D., jako osoba będąca od dłuższego czasu na rencie, nie dysponuje tak kwotą. Nie jest w stanie dokonać spłaty tak wysokiej należności, którą otrzymał działając zgodnie ze wskazówkami pracowników ARiMR, i które wykorzystane zostały zgodnie z ich przeznaczeniem.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v: art.145 §1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 §1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.
Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Stosownie do art.209 ust.1 ustawy z dna 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz.1240 ze zm.) należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty.
Szczegółowe zasady i tryb umarzania tych należności zostały określone w wydanym na podstawie art.209 ust.2 ustawy o finansach publicznych rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747, ze zm. dalej: rozporządzenie).
Przesłanki umorzenia określają przepisy § 3 i § 4 ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 6 rozporządzenia umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności głównej. W przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności o których mowa w § 3-5 rozporządzenia, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umarza z urzędu należności, o ile należność w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014 dnia 11 marca 2014 r.
Zdaniem sądu organ trafnie przypomniał, że decyzją z dnia... listopada 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił J.D. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 33 577,28 zł, w tym 16 002,14 zł z tytułu JPO oraz 17 575,14 zł z tytułu UPO oraz, że powyższe kwoty przekraczają równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. zasad.
Sąd zauważa, że w postępowaniu przed organami wyjaśniono również, że § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, stanowi, iż Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez ARiMR środków, w przypadku ich całkowitej nieściągalności jeżeli kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Wartość kosztów upomnienia to kwota w wysokości 11,60 zł, co oznacza należności główna jest wielokrotnie wyższa od kosztów upomnienia (i nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia)
Przypomnieć także trzeba, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać należności, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.
W związku z tym organ ustalił, ze skarżący wraz z żoną uzyskują dochód z tytułu emerytur rolniczych w łącznej wysokości 1 874,40 zł. Z przekazanych przez Stronę dokumentów wynika, że nie prowadzi działalności rolniczej. Ponadto posiada nieruchomość zabudowaną o powierzchni 0,4796 ha oraz samochód osobowy... (rok produkcji...), ciągnik rolniczy... (rok produkcji...), samochód osobowy... (rok produkcji...). To zaś oznacza, że pomimo trudnej sytuacji materialnej Strony, stwierdzono zasadnie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia tj., że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, ponieważ Strona uzyskuje dochód oraz posiada nieruchomość.
W sposób trafny wskazano również, że zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia, możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej.
Ponieważ z przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie należności określone w § 3 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia, przeto brak było podstaw do umorzenia odsetek od należności ustalonej decyzją z dnia... listopada 2014 r. nr....
Podkreślić należy, że w niniejszym postepowaniu nie było możliwości oceny zasadności obciążenia skarżącego odsetkami w wysokości 3 885,76 zł od należności ustalonej ww. decyzję (z dnia... listopada 2014 r.), jak i oceny zasadności obciążenia samą należnością główną.
W przedmiotowej sprawie wreszcie nie może być mowy o przedawnieniu odsetek od należności o umorzenie których strona wystąpiła.
W tejże sprawie ma bowiem zastosowanie art. 73 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.
Wynika z niego, że:
- - w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, które naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (art. 73 ust. 1 i 3 ww. rozporządzenia),
- - obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat (art. 73 ust. 5 w/w rozporządzenia).
Zdaniem sądu skarga nie wskazała iż w/w termin został naruszony przez organy. Niezależnie od tego wskazać należy, iż w/w przepis (art. 73 rozporządzenia o którym mowa) ma charakter lex specialis wobec przepisów odnoszących się do przedawnienia zobowiązań podatkowych zawartych w dziale III ordynacji podatkowej, co oznacza, iż przepisy te (Ordynacji podatkowej) w omawianym zakresie (odnoszącym się do przedawnienia należności obciążających skarżącego) nie mają zastosowania.
Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawi art. 151 p.p.s.a.