Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 7 stycznia 2017 r. – data stempla pocztowego) skarżący M. D. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że ze względu na niepełnosprawność córki uniemożliwiającą jej samodzielną egzystencję, jego małżonka zrezygnowała z pracy zawodowej, a skarżący może pracować tylko w ograniczonym wymiarze, co wpływa na wielkość dochodów rodziny.
Jako miesięczne dochody rodziny skarżący wymienił: świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 1.300 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł – pobierane przez żonę skarżącego z tytułu opieki na niepełnosprawnym dzieckiem oraz wynagrodzenie z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego (taxi osobowe) - 2.200 zł (łącznie 3.650 zł). Natomiast do miesięcznych wydatków zaliczył: czynsz najmu mieszkania – 1.200 zł, opłaty za media – 400 zł, koszty wyżywienia – 1.500 zł, opłatę za telefon – 99 zł, ratę spłaty kredytu udzielonego na zakup komputera – 87 zł, koszt wyżywienia dziecka w szkole – 90 zł, utrzymanie samochodu - 800 zł (łącznie 4.176 zł).
Jako jedyny składnik majątku rodziny skarżący wskazał samochód osobowy marki [...] - rok produkcji 2002.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z 16 stycznia 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów:
- a) zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2015,
- b) dokumentu wskazującego na wysokość świadczeń pielęgnacyjnych pobieranych przez żonę skarżącego, np. ostatnich decyzji o przyznaniu tych świadczeń lub wydruków z rachunku bankowego obejmujących przelewy ww. świadczeń,
- c) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (straty) uzyskanych przez skarżącego w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania),
- d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz najmu mieszkania, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki; koszty zakupu leków i rehabilitacji).
Jednocześnie wezwano skarżącego w ww. terminie do wskazania wartości samochodu wymienionego w rubryce nr 7.3. formularza PPF.
Powyższe wezwanie doręczono osobiście skarżącemu 2 lutego 2017 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 23 akt sądowych sprawy). Skarżący dotychczas nie wykonał przedmiotowego wezwania.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów i informacji, nie można stwierdzić, iż M. D. nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.