Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2015 r., mocą której zobowiązał Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w wysokości 169.329,63 zł.
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Na podstawie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2013 r. przeprowadzono kontrolę Powiatu [...] (Skarżący) w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania wybranymi środkami publicznymi w roku 2010 i 2011.
Pismem z [...] pazdziernika 2015 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat [...] nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 169.329,63zł. Ministerstwo wyjaśniło, że kontrola Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] wykazała nieprawidłowości w danych o liczbie uczniów w Szkole Podstawowej Specjalnej w D., w Szkole Specjalnej Przysposabiającej do Pracy przy SOSW w [...], w Gimnazjum Specjalnym przy SOSW w [...], w I Liceum Ogólnokształcącym w [...], co doprowadziło do stwierdzenia zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 35,8977 i w konsekwencji spowodowało zawyżenie części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 r. o wskazaną wyżej kwotę.
Pismem z [...] października 2015 r. Minister Finansów powiadomił Skarżący Powiat o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 513 z późn. zm.) w zw. z art. 104 § 1 kpa, Minister Finansów zobowiązał Powiat do zwrotu kwoty 169.329,63zł.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...], Minister Rozwoju i Finansów (Minister, Organ II instancji) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wskazał, ze zgodnie z §1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów (Dz.U. poz. 1595) Minister Rozwoju i Finansów kieruje m.in. działem administracji rządowej,,finanse publiczne’’. Rozporządzenie weszło w życie z dniem 30 września 2016 r., z mocą od dnia 28 września 2016 r. Stąd organem właściwym rzeczowo w przedmiotowej sprawie zwrotu nienależnie otrzymanej przez Powiat C. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. jest Minister Rozwoju i Finansów.
Organ II instancji wskazał, że Minister Edukacji Narodowej dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 r. na podstawie algorytmu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659).
Algorytm na podstawie, którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2010 przewidywał m. in. odrębne wagi:
P3 = 2,90 dla uczniów niewidomych i słabosłyszących, z niepełnosprawnością ruchowa, z zaburzeniami psychicznymi – wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,
P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w szkołach podstawowych i gimnazjach, dla uczniów z niepełno sprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem,
P33 = 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach.
Wskazane wagi mogły zostać zastosowane w odniesieniu do uczniów wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r.
W wyniku błędnych danych, wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r.
- - w Szkole Podstawowej Specjalnej w [...] – zawyżono o 2 ucznia liczbę uczniów przeliczanych wagą P4,, zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczeniowych wagą P5
- - w Szkole Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w [...] – zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4,
- - w Gimnazjum Specjalnym w N. zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczanych wagą P3,
- - w I Liceum Ogólnokształcącym w [...] – zawyżono o 3 liczbę uczniów przeliczanych wagą P3, i o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4 co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 35,8977 uczniów.
Organ wskazał, iż kwota 169.329,63 zł., podlegająca zwrotowi do budżetu państwa, stanowi różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat na 2011 r., a kwotą ustaloną do zwrotu jako nienależną.
Na powyższą decyzję Powiat złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie z zasądzenie kosztów postępowania.
Decyzji zarzucił:
- 1) Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie, tj. nieuwzględnienia okoliczności, iż Powiat otrzymał część oświatową subwencji ogólnej na rok 2011 w kwocie niższej od należnej o kwotę 30.404,49 zł;
- 2) Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 80§ 1 Kpa, poprzez dokonanie oceny udowodnienia okoliczności w oparciu o tylko część materiału dowodowego, z pominięciem okoliczności, iż Powiat otrzymał część oświatową subwencji ogólnej na rok 2011 w kwocie niższej od należnej o kwotę 30.404,49 zł;
- 3) Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 Kpa, do którego doszło poprzez powyższe uchybienia, a także poprzez:
- - niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie ustalenie czy osoby, na które przysługiwała subwencja były nieuprawnione do jej otrzymania w wysokości faktycznie przyznanej subwencji,
- - nie uwzględnienie słusznego interesu strony i zobowiązanie do zwrotu przyznanej części oświatowej subwencji ogólnej jako przyznanej nienależnie, pomimo tego, że została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżona decyzja została oparta na błędnych ustaleniach poczynionych przez organ. Osoby wykazane w systemie posiadały ważne orzeczenia o niepełnosprawności oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane na wcześniejszych etapach ich edukacji. Ponieważ ich stan zdrowia nie zmieniał się Powiat realizował w stosunku do nich kształcenie specjalne, dostosowując opiekę do specyficznych potrzeb każdego dziecka i umożliwiającą jego rozwój. Zaniedbania związane z brakiem przedłożenia dokumentacji na kolejne etapy kształcenia obciążają rodziców lub opiekunów dzieci a nie Powiat.
Niezależnie od tego Powiat otrzymał część oświatowej subwencji ogólnej w zaniżonej kwocie. Zdaniem Skarżącego, treść art. 37 ust. 4 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie uniemożliwia uwzględnienia zaniżonej kwoty przy ustalaniu ostatecznej kwoty należnej do zwrotu.
Skarżący podkreślił, iż cała otrzymana kwota subwencji została wydatkowana zgodnie z jej przeznaczeniem i żądanie zwrotu jej części nie jest zgodne ani z interesem społecznym ani ze słusznym interesem Strony.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie zajmując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem podniesione w niej zarzuty są niezasadne.
Zgodnie z art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a ww. ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 ustawy. Zgodnie z art. 71b ust. 3 uso opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami, wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych.
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (art. 71b ust. 3 ww. ustawy), nie stwierdza natomiast u ucznia niepełnosprawności.
Orzeczenia o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wydawane są przez Powiatowe Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności i Stopniu Niepełnosprawności na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Przepisy uso uzależniają zatem objęcie ucznia, wymagającego stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, kształceniem specjalnym, od posiadania przez niego orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego.
Wywody Skarżącego prowadzące do tego, iż możliwe jest wykazanie ucznia w systemie informacji oświatowej, pomimo braku posiadania przez niego aktualnego orzeczenia - nie mogły zostać przez Sąd podzielone.
Stosownie do art. 4 ust.1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. Nr 49, poz.463 ze zm.) szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 3 ust.3 pkt 1 lit. h) ustawy o systemie informacji powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b uso, albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Dane, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ustawy o SIO).
Liczba uczniów (wychowanków) szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu [...] została ustalona na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej. Zgodnie z § 6 pkt 1 lit. k rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746, ze zm.), w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa wart. 71b ust. 3-3b uso.
W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że dane wynikające z systemu informacji oświatowej (za prawidłowość ich przedstawiania odpowiada dyrektor placówki oświatowej), nie odpowiadały rzeczywistości. W toku kontroli ujawnione zostało, iż doszło do zawyżenia o 35, 8977 uczniów przeliczeniowych liczby dzieci, które należało uwzględnić w ramach poszczególnych wag w oparciu, o które obliczana była pomoc znajdująca odzwierciedlenie w postaci części oświatowej subwencji ogólnej. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z treścią załącznika do rozporządzenia MEN z 22 listopada 2009 r. część oświatowa (SO) składa się z kwoty bazowej (SOA), kwoty uzupełniającej (SOB) i kwoty na zadania pozaszkolne (SOC).
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
- 1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
- 2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
Podkreślenia wymaga, że wielkość części oświatowej subwencji ogólnej wyliczanej w oparciu o dane zawarte w SIO według stanu na dzień 30 września w tym wypadku 30 września 2010 r., dokonywana jest przez Ministra Edukacji Narodowej według określonego algorytmu z uwzględnieniem różnych danych, w tym liczby uczniów przeliczeniowych określonej na podstawie liczby uczniów posiadających orzeczenia o kwalifikowaniu się do nauczania specjalnego i wagi odnoszącej się głównie do rodzaju (choroby) upośledzenia umysłowego czy też fizycznego ucznia i ich stopnia. Tak więc wyliczenie dokonywane przez Ministra Edukacji Narodowej według określonego algorytmu, części oświatowej subwencji ogólnej, należnej jednostce samorządu terytorialnego dotyczy liczby uczniów przeliczeniowych, traktowanych jako określona wielkość i jest przeznaczana dla j.s.t. do dalszego rozdysponowania zgodnie ze zgłaszanymi potrzebami szkół w zakresie kształcenia specjalnego.
Oczywiste jest przy tym, że zapisy w SIO dokonywane na podstawie danych statystycznych szkół powinny mieć oparcie w posiadanej przez szkoły dokumentacji i na tym etapie zapisy te dotyczą konkretnych uczniów, którzy dysponują zgodnymi z prawem orzeczeniami.
Zasadą określoną w art. 37 ust. 4 ustawy o dochodach jest, że jeżeli do bazy danych systemu informacji oświatowej zostały przez jednostkę samorządu terytorialnego przekazane nieprawdziwe dane i w konsekwencji otrzymała ona część oświatową subwencji ogólnej w kwocie niższej niż należna – jednostka ta nie może domagać się wyrównania subwencji w późniejszym czasie. Tak więc fakt otrzymania przez Skarżącego części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 w kwocie niższej od należnej o 30.404,49 zł - nie może być w niniejszej sprawie uwzględniony.
Podkreślić należy, że decyzje wydawane na podst. art 37. 1 pkt 2 ustawy o dochodach należą do tzw. decyzji związanych. To oznacza, że organ nie ma wyboru w kwestii sposobu załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej, a zasada z art. 7 Kpa ma zastosowanie wówczas, gdy rozstrzygniecie sprawy może nastąpić w drodze tzw.,,uznania administracyjnego’’.
Z tych wszystkich względów, uznając, że kontrolowana decyzja jest prawidłowa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.