Uzasadnienie
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] grudnia 2008 r., nr [...], przyznającej płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie następującego stanu faktycznego:
W dniu [...] maja 2008 r. O. J. w imieniu H. J. złożyła wniosek o przyznanie mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008.
W dniu 11 czerwca 2008 r. zostało do Strony skierowane wezwanie do uzupełnienia braków formalnych we wniosku w zakresie deklaracji działek rolnych do płatności ONW.
W zakreślonym terminie braki formalne wniosku nie zostały usunięte, w związku z czym pismem z dnia 31 października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. pozostawił wniosek Strony bez rozpoznania.
W dniu [...] listopada 2008 r. Strona uzupełniła braki oraz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do ich usunięcia. Po rozpatrzeniu tego wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał w dniu [...] listopada 2008 r. postanowienie o przywróceniu terminu do usunięcia braków.
Decyzją z [...] grudnia 2008 r. Kierownik BP ARiMR w R. przyznał Wnioskodawcy płatność ONW w łącznej wysokości 2638,46 zł.
Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił Wnioskodawcę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2008 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wobec ujawnienia wydania tej decyzji m. in. z naruszeniem art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.
Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu stwierdził w szczególności, że złożony przez Stronę wniosek z dnia [...] maja 2008 r. zawierał braki formalne – nie zawierał przedmiotu żądania, tj. oznaczenia działek rolnych. Braki te zostały przez Stronę usunięte w dniu [...] listopada 2008 r.
Następnie powołując się na przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, organ I instancji wskazał, że zmiana do złożonego wniosku o przyznanie płatności może polegać na: dodaniu nowych działek ewidencyjnych i rolnych do uprzednio złożonego wniosku o przyznanie tej płatności, dokonaniu zmian w dołączonych do wniosku dokumentach (oświadczenia, umowy, deklaracje), zmianie, w tym zwiększeniu powierzchni zadeklarowanych działek rolnych. Zmian tych Strona może dokonywać po 31 maja, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku (15 maja + 25 dni), tj. do 9 czerwca 2008 roku, z tym, że zgłoszenie zmiany do wniosku po dniu 31 maja, ale do dnia 9 czerwca 2008 r. spowoduje zmniejszenie o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia kwoty płatności odnoszącej się do powierzchni działek objętych taką zmianą (art. 15 i 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).
Ostatecznym terminem na składanie zmian (poprawek) do wniosków o przyznanie pomocy finansowej z tytułu ONW w roku 2008 był dzień 9 czerwca 2008 r. Po tym terminie wszelkie zmiany (poprawki) do wniosku złożone przez Stronę nie mogły zostać uwzględnione przez organ. W związku z tym decyzję Kierownika BP w R. z dnia [...] grudnia 2008 r., na mocy której organ przyznał H. J. płatności do działek rolnych wykazanych po raz pierwszy w korekcie wniosku z dnia [...] listopada 2008 r., należało uznać za rażąco naruszającą art. 21 ust. 1-2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
W odwołaniu od powyższej decyzji Strona podniosła zarzuty naruszenia:
- - art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji istotnych okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,
- - art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,
- - art. 12 k.p.a. poprzez brak szybkiego podjęcia działania w sprawie,
- - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezes ARiMR utrzymał ww. decyzję w mocy uznając zarzuty podniesione w odwołaniu za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji. Wskazał w szczególności, że do uznania żądania Strony o przyznanie płatności z tytułu ONW za skuteczne konieczne było zawarcie we wniosku deklaracji posiadanych działek rolnych wykorzystywanych do produkcji rolnej.
W rozpatrywanej sprawie Strona złożyła wprawdzie w dniu [...] maja 2008 r. formularz spersonalizowanego wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, jednakże ze względu na fakt, iż w przedmiotowym wniosku nie wskazano żadnych działek rolnych niemożliwym było ustalenie przedmiotu żądania Strony przez organ I instancji.
Kierownik BP ARiMR w R., po przywróceniu na wniosek Strony postępowania z dnia [...] listopada 2008 r. terminu do usunięcia braków wskazanych w wezwaniu z dnia 11 czerwca 2008 r., przyznał H. J. w dniu [...] grudnia 2008 r. płatności z tytułu ONW na rok 2008 pomimo tego, iż żądanie Strony zostało doprecyzowane po raz pierwszy dopiero we wniosku złożonym w dniu [...] listopada 2008 r.
Powyższe - w ocenie Prezesa ARiMR - uzasadniało stwierdzenie przez Dyrektora Ł. OR ARiMR w Ł. nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w R. ze względu na rażące naruszenie przez ten organ dyspozycji wynikającej z art. 21 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, albowiem zmiany do wniosku polegające na zadeklarowaniu do płatności działek rolnych dokonane zostały przez stronę w dniu [...] listopada 2008 r., a więc po ostatecznym terminie składania zmian do wniosku przypadającym na dzień 9 czerwca 2008 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,
- - art. 156 § 1 pkt, 2 k.p.a, w zw. z art. 58 k.p.a. i 64 k.p.a, przez niewłaściwe ich zastosowanie, skutkujące błędnym przyjęciem, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
- - art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez kwestionowanie zasadności ostatecznego postanowienia o przywróceniu terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy,
- - art. 15 oraz art. 21 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że usunięcie braków formalnych wniosku oznacza zmianę bądź złożenie nowego wniosku,
- - art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż skarga H. J. zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu kluczowe znaczenie w sprawie ma przesądzenie charakteru braku formalnego wniosku Skarżącego z dnia [...] maja 2008 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008 - wyrażającego się w całkowitym braku wskazania w części VII wniosku oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych.
Oświadczenia te znalazły się dopiero w złożonej w dniu [...] listopada 2008 r. "Korekcie wniosku" i zostały zakwalifikowane przez organ orzekający o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. przyznającej H. J. płatności z tytułu ONW na rok 2008 jako "Zmiana wniosku", która mogłaby być skutecznie dokonana tylko do dnia 9 czerwca 2008 r. Ta ocena oczywistej niekonsekwencji wniosku stanowiła podstawę do wszczęcia przez Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego w R. z [...] grudnia 2008 r. przyznającej płatności a w konsekwencji do wydania decyzji z [...] sierpnia 2009 r. stwierdzającej tę nieważność i decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, iż druk Wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 r. przewiduje, na stronie pierwszej, pięć celów jego złożenia:
- - wnioskowanie o płatności
- - zmiana do wniosku
- - korekta wniosku
- - wycofanie części wniosku
- - wycofanie całego wniosku.
Czytelne zakreślenie przez Wnioskodawcę na druku złożonym w dniu [...] listopada 2008 r. pola "Korekta wniosku" jednoznacznie wskazywało jego wolę skorygowania niedokładności w wypełnieniu wniosku.
W toku postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie płatności organ właściwie, zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 44, poz. 269 ze zm.), potraktował wniosek Strony jak podanie w rozumieniu przepisów k.p.a. i gdy wzbudził on wątpliwości co do jego treści z punktu widzenia wymogów określonych rozporządzeniem, w szczególności zaś co do intencji Strony, wezwał ją do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. organ niezasadnie przyjął, iż korekta wniosku dokonana przez stronę wypełniała dyspozycję art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 2004 r.).
W ocenia Sądu bowiem Skarżący w żadnej mierze nie dokonał zmian we wniosku; nie dodał nowych działek ewidencyjnych i rolnych; nie złożył nowych oświadczeń, umów ani deklaracji; nie zwiększył powierzchni zadeklarowanych działek rolnych. Omyłkowe pominięcie fragmentu Wniosku i pozostawienie części VII niewypełnionej stanowiło oczywisty błąd Wnioskodawcy poprawiony w korekcie z dnia [...] listopada 2008 r. Błąd ten po wykryciu go przez właściwe władze, zgodnie z Art. 19 rozporządzenia nr 796/2004, mógł być naprawiony w każdym momencie po złożeniu wniosku pomocowego. To też miało miejsce w toku postępowania o przyznanie płatności.
Sąd zwraca uwagę, iż postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...] listopada 2008 r. przywracające Skarżącemu termin do usunięcia braków wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2008 r. stało się ostateczne. W piśmiennictwie stwierdzono, iż nie ulega wątpliwości, że organ administracji jest związany (od dnia doręczenia lub ogłoszenia) postanowieniem jako aktem kształtującym sytuację prawnoproceduralną adresatów i odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisu art. 110 k.p.a. w odniesieniu do postanowień jest uzasadnione (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz, LEX/el. 2010). Zatem organ związany postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. nie może w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę skutecznie podważać zasadności przywrócenia Skarżącemu termin do usunięcia braków wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołuje się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. II GSK 624/09, odnoszącym się do podobnego stanu faktycznego stwierdził, iż błędy wskazujące na oczywistą niekonsekwencję wniosku, należy potraktować jako oczywisty błąd i wezwać stronę do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. przy czym, zgodnie z Art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, błąd taki podlega korekcie bez cezury czasowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd stanął na stanowisku, iż nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w R. z dnia [...] grudnia 2008 r. przyznającej Skarżącemu płatności z tytułu ONW na rok 2008, sprecyzowane w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. powołanym w zaskarżonej decyzji.
Uchylając zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.