Uzasadnienie
Pismem z [...] kwietnia 2005 r. F. L. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jako podstawę przyznania uprawnień wskazała pracę w gospodarstwie Niemca W. w okresie od 31 marca 1940 do 1 stycznia 1945 r., jako robotnik rolny. We wniosku podkreśliła, iż "został wysiedlona z domu do jednej drewnianej izby, tam była bita i zmuszana do ciężkich prac". Do wniosku załączyła m.in.: deklarację członkowską wstąpienia do Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, kwestionariusz, życiorys oraz oświadczenia świadków H. J. i F. J. z [...] kwietnia 2005 r. potwierdzających wysiedlenie i przymusową pracę w gospodarstwie Niemca.
Decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepisy art. 1-4 oraz art. 22 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz. U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.], dalej: ustawy o kombatantach, odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu wysiedlenia z rodzinnego domu i świadczenia pracy przymusowej na rzecz okupanta. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż wnioskowany przez stronę tytuł uprawnień nie jest przewidziany przepisami powołanej wyżej ustawy.
Pismem z 18 czerwca 2005 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo rozszerzyła swój poprzedni wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazując na pobyt w obozie w D.. Na dowód powyższego nadesłała oświadczenia świadków H. J. i F. J. z [...] września 2005 r., którzy następnie zostali na tą okoliczność przesłuchani przez organ.
Decyzją z [...] stycznia 2006 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż wysiedlenie osoby z rodzinnego domu oraz świadczenie pracy przymusowej na rzecz okupanta nie zalicza się działalności kombatanckiej bądź równorzędnej z kombatancką, ani też nie stanowią represji uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich. Zarazem brak jest dowodów potwierdzających, że strona przebywała w obozie w D.. Organ podkreślił, iż F. L. składając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich konsekwentnie wskazała jako podstawę żądania śmierć ojca, wysiedlenie z rodzinnego domu i konieczność pracy przymusowej na rzecz okupanta. Świadkowie H. i F. J. w oświadczeniach złożonych w kwietniu 2005 r. podali, że byli naocznymi świadkami wysiedlenie rodziny M. (nazwisko panieńskie strony).
Strona na pobyt w obozie w D. powołała się po raz pierwszy dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podała, że została zabrana do D., stamtąd do W., a następnie do C. do kopania okopów. Dotychczasowi świadkowie w oświadczeniach z września 2005 r. wskazali, że strona przebywała w obozie w D.. W opinii organu nie można dać wiary relacji strony i oświadczeniom świadków w części w jakiej dotyczą rzekomego pobytu F. L. w obozie w D.. W dokumentach złożonych pierwotnie z wnioskiem o przyznanie uprawnień wskazano jedynie, że strona została wysiedlona z rodzinnego domu i musiała pracować przymusowo w gospodarstwie, które zajął Niemiec. Niezrozumiałe jest tak istotna zmiana życiorysu strony obejmująca pobyt w obozie w D.. Zdaniem organu życiorys jest dokumentem, który nie może podlegać korektom i nie sposób przyjąć, iż F. L. zapomniała, że przebywała w obozie.
F. L. [...] stycznia 2006 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której stwierdziła, iż w życiorysie nie podała, że była w obozie, gdyż ubiegała się tylko o odszkodowanie za niewolniczą pracę, a gdy dowiedziała się, że za pobyt w obozie można otrzymać uprawnienia uzupełniła dokumenty i podała świadków.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż skarżącej należało odmówić przyznania uprawnień kombatanckich.
Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego w niniejszej sprawie przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 KPA, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516).
Z kolei przepis art. 77 § 1 KPA nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie nasuwających się w sprawie wszystkich wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. (v. wyrok NSA z 19 marca 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz.
23) Ponadto, organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast – zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów – odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny. (v. wyrok NSA z 23 02 1999 r., sygn. IV SA 1010/97, Lex nr 48684).
Przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego precyzują rodzaje działalności (charakter prześladowań), które mogą być podstawą do ubiegania się o uprawnienia. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym za represję uznaje się m.in. przebywanie z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na mocy § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości [Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.] – za inne miejsce odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, uznano m.in. przejściowy obóz policji bezpieczeństwa (obozy internowania) w D..
W niniejszej sprawie F. L. wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie uprawnień kombatanckich złożyła oświadczenia świadków – H. i F. J. – potwierdzające, iż skarżąca przebywała w obozie hitlerowskim w D..
W świetle powyższego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie wyjaśniające nie powinien ograniczyć się jedynie do przeprowadzenia czynności dowodowych związanych z przesłuchaniem świadków i dokonania negatywnej oceny złożonych zeznań, lecz przeprowadzić wszelkie inne dostępne dowody. W niniejszej sprawie takie dowody były możliwe do uzyskania m.in. poprzez: wystąpienie z pytaniem do Instytutu Pamięci Narodowej, czy skarżąca była w obozie przejściowym w D.; ustalenie na podstawie publikacji, czy i kiedy miały miejsca wysiedlenia z miejscowości Załęże w której skarżąca i świadkowie mieszkali; czy też przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na podstawie art. 86 KPA, zważywszy na ubogie oświadczenia i życiorys skarżącej na okoliczność pobytu w obozie w D..
Uzyskanie powyższych dowodów, pozwoli dokonać wiarygodnej oceny, czy skarżąca w istocie przebywała w obozie w D., jak też pomoże zrealizować zasadę przekonania wyrażoną w art. 11 KPA poprzez pełne wyjaśnienie stronie przesłanek rozstrzygnięcia, a którą to zasadę zaskarżona decyzja narusza.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ winien uwzględnić podniesione wyżej okoliczności, w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad, w szczególności zaś z poszanowaniem tychże zasad winien dokonać oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów w ich całokształcie, po uprzednim ich uzupełnieniu.
Z tych wszystkich względów, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.