Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z dnia 27.11.2009r., wniesionej przez O.K. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].08.2009r nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...].08.2009r. nr [...] o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
O. K., obywatelka U., złożyła w dniu [...] lipca 2009r. wniosek do Wojewody M. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadniając złożony wniosek wskazała,,Chciałabym bardzo zamieszkać, pracować i założyć rodzinę, tak jak moja mama, która wyszła za mąż za Polaka. Na U. nie mam pracy, nie mam domu i rodziny"".
W pkt. III Wniosku wskazała, że na terytorium Polski zamieszkują następujący członkowie jej rodziny: G. K. – matka, L. K. – ojczym, L. K. – siostra, I. K. – siostrzeniec.
Wojewoda M., powyższy wniosek zakwalifikował jako złożony w trybie art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, i decyzją z dnia [...] sierpnia odmówił Wnioskodawczyni wydania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP.
W uzasadnieniu podkreślił, że Aplikująca ostatnio legitymowała się wizą pobytową Nr [...] o symbolu [...] ważną w okresie od dnia [...].03.2009r. do dnia [...].03. 2010r., określająca czas pobytu na 90 dni. Pomimo upływu ważności wizy nie opuściła terytorium Polski. Ponadto organ wskazał, że nie spełnia ona przesłanek wymaganych przez przepis art. 53a ust.2 ustawy o cudzoziemcach, a poza tym ustawodawca w tym przepisie użył sformułowania,,można udzielić’’, więc decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza, że uprawniony organ nie ma obowiązku, a jedynie może udzielić zezwolenia, przy czym wybór rozstrzygnięcia i ocenia jego celowości pozostawiona jest ocenie i uznaniu organu administracyjnego.
W dniu [...].08.2009r Cudzoziemka wniosła odwołanie od powyższej decyzji w którym podnosi, że została wprowadzona w błąd przez urzędniczkę z Konsulatu we L., a przekraczając granicę polsko-[...] w dniu [...].07.2009r była przekonana, że posiada wizę ważną na kilka miesięcy. Całe nieporozumienie wyszło na jaw przy próbie zameldowania jej przez ojczyma Polaka. Wówczas udała się do Urzędu Wojewódzkiego i tam poinformowano ją, że w tej sytuacji powinna wystąpić z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Podniosła, że w sytuacji w której się znalazła, nie może przebywać z rodziną w Polsce, ani nie może przekroczyć granicy, gdyż prawdopodobnie grozi jej deportacja.
Decyzją z dnia [...].09.2009r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art.53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium RP nielegalnie, jeżeli:
- 1) przepisy prawa polskiego wymagają od cudzoziemca osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej;
- 2) wyjątkowa sytuacja osobista wymaga obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- 3) wymaga tego interes Rzeczypospolitej Polskiej;
- 4) organ właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie zwalczania handlu ludźmi stwierdza, że cudzoziemiec jest prawdopodobnie ofiarą handlu ludźmi w rozumieniu decyzji ramowej Rady z dnia 19 lipca 2002r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi (Dz.Urz. WE L 203 z 01.08.2002r., str 1; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.19,t.6, str. 52).
Organ podkreślił, że ustawa o cudzoziemcach przewiduje możliwość udzielenia w/w zezwolenia tylko w przypadku wystąpienia zdarzenia niezależnego od woli cudzoziemca i uniemożliwiającego mu opuszczenie terytorium Polski. Wskazano, że zezwolenie udzielane w trybie art. 53a ust. 2 służy legalizowaniu wyłącznie krótkotrwałych pobytów cudzoziemców, którzy znaleźli się w wyjątkowych, niezależnych od nich sytuacjach, a ich pobyt w Polsce jest uzasadniony względami humanitarnymi lub losowymi, a w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taka sytuacją. Szef Urzędu podkreślił, że nielegalny pobyt na terytorium RP jest jedną z przesłanek wydalenia (art. 88 ust 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach) i nie może być uznany za wyjątkową okoliczność uzasadniającą udzielenie pani O. K. wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Ponadto organ podzielił argumenty dotyczące instytucji,,uznania administracyjnego’’, zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wydanego przez Wojewodę M. W dniu 7.12.2009r O. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- 1. naruszenie prawa materialnego tj.art. 53a ust 2 pkt. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r o cudzoziemcach poprzez błędne przyjęcie, że nie spełnia wymogów udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
- 2. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.
- a. art. 7, 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego;
- b. art. 80 k.p.a. określającego obowiązek swobodnej, a nie dowolnej oceny dowodów przez organy administracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art.. 1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, pamiętając, że zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawa prawna, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na początku sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r o cudzoziemcach (t.j. Dz.U.z 2006r nr 234 poz. 1694 z póżn. zm.), do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie zaś z przepisem art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz.U.Nr 30, poz. 168 z póżn. zm.), dalej: k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Tak więc żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (vide: wyrok NSA z dnia 11.06. 1990r. I SA 367/90).
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji odnoszą się do żądania z art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, który, jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu decyzji, służy do legalizowania wyłącznie krótkotrwałych pobytów cudzoziemców, którzy znaleźli się w wyjątkowych, niezależnych od nich sytuacjach, a ich pobyt w Polsce jest uzasadniony względami humanitarnymi lub losowymi..Prawidłowo organ ocenił, że w przypadku O. K. taka sytuacja nie zachodzi.
Jednakże Wnioskodawczyni w sprawie administracyjnej nigdy nie wnosiła o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z powodów wskazanych w wyżej wskazanym przepisie. Wyraźnie we wniosku z dnia [...].07. 2009r. jako powód jego złożenia wskazała chęć połączenia się z rodziną przebywającą na terenie Polski, to jest z matką, ojczymem,siostrą i siostrzeńcem. W pkt. E I. Wniosku napisała,, Chciałabym bardzo zamieszkać, pracować i założyć rodzinę, tak jak moja mama, która wyszła za mąż za Polaka.Na U. nie mam pracy, nie mam domu i rodziny"". W świetle tego oświadczenia, obie decyzje odnoszą się do sytuacji przewidzianej w przepisie art. 53a ust o cudzoziemcach, o co nigdy Skarżąca nie wnosiła, a zatem przedmiot sprawy organ określił w sposób dowolny.
Jeżeli, mimo jasnego, zdaniem sądu orzekającego, sprecyzowania żądania we wniosku, organ miał wątpliwości, to powinien to wyjaśnić w drodze doprecyzowania przez stronę, a nie ją zastępować i samodzielnie określać przedmiot postępowania.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wykazuje naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu żądania Skarżącej, nie przesądzając o jego wyniku, należy rozważyć istnienie lub brak przesłanek z art. 54 ustawy o cudzoziemcach.
Z tych wszystkich przyczyn WSA na zasadzie art.145 § 1 1) c) p.p.s.a.orzekł jak w sentencji wyroku i uchylił decyzje organów II i I instancji celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sposób nie kolidujący z przepisami prawa.