Uzasadnienie
S. K. wnosząc skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2007r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 25 lutego 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej w wysokości 1.000 złotych, żona nie pracuje. Ponadto wskazał, iż jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,5 ha. Wyjaśnił także, że nie posiada żadnego innego majątku, w tym oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.
W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 3 marca 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W dniu 25 marca 2008 r. (data nadania) skarżący wskazał, iż mieszka w altance w gospodarstwie rolnym i pilnuje tam kóz, żona nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów poza gospodarstwem rolnym. Oświadczył, iż uzyskał dopłaty rolne w wysokości 1.700 złotych (mimo wezwania nie nadesłał orzeczenia potwierdzającego powyższe), nie otrzymuje żadnej pomocy, żona nie posiada rachunków bankowych, oszczędności, lokat pieniężnych. Wyjaśnił także, iż jest właścicielem dwunastoletniego samochodu ciężarowego i w związku z tym ponosi wydatki na ubezpieczenie, podatek drogowy, winiety w łącznej wysokości 3600 złotych. Wskazał, iż ledwo wiąże koniec z końcem, nie podając jednocześnie jak przedstawiają się miesięczne wydatki. Innych żądanych dokumentów i oświadczeń nie złożył.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną.
Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż zwrócono się do skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń m.in. odnośnie posiadanego rachunku bankowego oraz wskazanie struktury i wysokości wydatków. Ponadto zwrócono się do skarżącego o nadesłanie określonych dokumentów m.in. orzeczenia dotyczącego dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy dotyczącego dochodowości gospodarstwa rolnego, podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zeznania podatkowego.
W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nie złożył dodatkowych wyjaśnień i nie nadesłał żądanych dokumentów tylko oświadczył, iż zyskał dopłaty bezpośrednie w kwocie 1.700 złotych oraz wskazał, iż żona nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów poza gospodarstwem rolnym (nie posiada rachunków, oszczędności, lokat). Zaznaczył także, iż żeby wskazać wydatki to cyt. "zabrakłoby tuszu w drukarce, wiążę ledwo koniec z końcem".
W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązany do nadesłania stosownych dokumentów (w tym informacji dotyczącej dochodowości gospodarstwa rolnego oraz prowadzonej działalności gospodarczej, a także dotyczących rachunku bankowego – dopłaty bezpośrednie przekazywane są na rachunek bankowy), a nie złożenia oświadczeń (i to nie odnoszących się do wszystkich pytań). Oświadczenia takie bowiem składał już na etapie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast w niniejszej sprawie zachodziła konieczność ich weryfikacji. Zażądano od wnioskodawcy stosownych dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową. Zaznaczyć trzeba, iż większość dokumentów (za wyjątkiem zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego) znajduje się w posiadaniu skarżącego.
Należy również mieć na uwadze to, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.
Brak współpracy skarżącego w tym zakresie prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.