Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. S. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2017 r. nr [...] uchylająca decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: "Dyrektor OT ARR" lub "organ I instancji") z dnia [...] 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wsparcia rynku wieprzowiny oraz umarzająca postępowanie przed organem I instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] 2017 r. do Dyrektora OT ARR Skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce. Wnioskodawca ubiegał się o pomoc do 65 sztuk świń sprzedanych ze stada nr [...] z siedzibą w miejscowości O., gm. P., powiat ł..
Decyzją z dnia [...] 2018 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na to, że siedziba stada Strony nie znajdowała się na obszarze objętym ograniczeniami handlowymi z powodu afrykańskiego pomoru świń wymienionym w części III załącznika do decyzji wykonawczej (UE) 2016/1405 z dnia 22 sierpnia 2016 r. zmieniającej załącznik do decyzji wykonawczej 2014/709/UE w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich.
Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2017 r. uchylił decyzję Dyrektora OT ARR i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności mając na względzie informacje przekazane przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ł. (pismo z dnia [...] 2017 r.), ustalono, iż miejscowość O. K. (gm. P.), w której położona jest siedziba stada producenta, znajduje się na obszarze zagrożonym, mimo że nie jest wymieniona w decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2016/1367, decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2016/1406 oraz w części III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE, zmienionej decyzjami wykonawczymi (UE) 2016/1236, (UE) 2016/1372, (UE) 2016/1405 i (UE) 2016/1900.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na regulację zawartą w art. 4 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/647 z dnia 5 kwietnia 2017 r. przyjmującego nadzwyczajne środki wspierania rynku wieprzowiny w Polsce w odniesieniu do niektórych loch i innych świń poddanych ubojowi w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 listopada 2016 r. (Dz.U. UE L 92 z 6.04.2017 r. str.
- 41) przedmiotowe płatności mogą być dokonane najpóźniej do dnia 30 września 2017 r.
W związku z powyższym organ II instancji uznał, że Stronie przysługiwałaby pomoc w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce, w zakresie sprzedaży 65 sztuk świń. Jednak na dzień rozpatrywania przedmiotowego odwołania limit dostępnych środków finansowych dla mechanizmu pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce (Dz. U. 2017 r. poz. 1166, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 8 czerwca 2017 r.", na który Komisja Europejska przeznaczyła określoną kwotę, został wyczerpany i z dniem 30 września 2017 r. nastąpiło zakończenie mechanizmu. Z tego względu pomimo ustalenia w postępowaniu odwoławczym spełniania przez wnioskodawcę przesłanek kwalifikujących do przyznania pomocy określonej w rozporządzeniu z dnia 8 czerwca 2017 r. brak było możliwości sfinansowania pomocy z uwagi na upływ terminu, który został określony w art. 4 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/647.
Postępowanie administracyjne wszczęte przez Stronę wnioskiem z dnia [...] 2017 r. o udzielenie pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce, dotyczące sprzedaży 65 szt. świń. stało się zatem bezprzedmiotowe, gdyż zaistniały w jego trakcie przeszkody, które nie pozwalają już na ukształtowanie stosunku materialnego. Wobec tego należało uchylić zaskarżoną decyzję Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] 2017 r. i umorzyć postępowanie pierwszej instancji.
W skardze na powyższą decyzję Prezesa ARiMR Skarżący wniósł o jej uchylenie podkreślając, że organy orzekające w sprawie jego wniosku naruszyły przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw. Skarżący podkreślił, że nawet gdyby uznać przedmiotową sprawę za szczególnie skomplikowaną w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a., to i tak organ winien ja załatwić w terminie dwóch miesięcy. Zdaniem Skarżącego naruszona została również zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a. Pięciomiesięczny czas trwania postępowania administracyjnego liczony od dnia złożenia wniosku, tj. od [...] 2017 do dnia wydania decyzji organu II instancji z dnia [...] 2017 r. był rażąco niewspółmierny.
Podsumowując Skarżący podkreślił, że strona nie może ponosić ujemnych skutków wyczerpania się środków finansowych z mechanizmu, jeżeli ich wyczerpanie nie nastąpiło z jej winy, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 j.t.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie, przy zastosowaniu powyższych kryteriów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] 2018 r. odpowiada prawu.
Przede wszystkim Sąd wskazuje, że podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy i uznaje je za własne. Sąd uznaje również, że organ II instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a uchybienie dotyczące przepisów procesowych nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że Skarżący złożył w dniu [...] 2017 r. wniosek o udzielenie pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce. Wypłacenie wnioskowanej pomocy na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/647 było ograniczone w czasie. Zgodnie bowiem z tym przepisem wydatki kwalifikują się do częściowego finansowania przez Unię, jeśli zostały wypłacone beneficjentowi przez Polskę najpóźniej do dnia 30 września 2017 r.
Z powołanego przepisu wynika zatem, że po ww. dacie wydanie decyzji obciążającej pomocą budżet UE było niedopuszczalne, a decyzja taka byłaby obciążona kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem nieważna jest decyzja, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.
Dodać należy, że niewykonalność decyzji może być zarówno faktyczna, jak i prawna. W pierwszym przypadku nie ma możliwości technicznych, a w drugim – istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z niewykonalnością prawną decyzji z uwagi na nakaz wypłacenia pomocy do dnia 30 września 2017 r. wynikający z powołanego powyżej art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/647.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie istota problemu sprowadza się nie do tego, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę zbyt późno, lecz że rozpatrzenie odwołania nastąpiło wtedy, kiedy środki finansowe z UE nie mogły już zostać rozdysponowane.
W rozpoznawanej sprawie organ II instancji otrzymał odwołanie strony w dniu [...] 2017 r. Zatem na załatwienie sprawy, tak aby zmieścić się w zawitym terminie określonym w art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/647 miał jedynie sześć dni roboczych. Biorąc pod uwagę konieczność zwrócenia się do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ł. o udzielenie informacji niezbędnych do wydania decyzji (m.in. chodziło o informację, czy do świń z gospodarstwa Strony nie przyznano odszkodowania na podstawie decyzji powiatowego lekarza weterynarii nakazującej zabicie świń lub poddanie ich ubojowi) i oczekiwanie na nadesłanie tych informacji, rozpoznanie odwołania w ww. terminie nie było możliwe. Rozpoznanie odwołania i wydanie decyzji przez organ II instancji po upływie tego terminu, lecz w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., tj. w terminie miesiąca od dnia wpływu odwołania czyniłoby natomiast tę decyzję prawnie niewykonalną.
W związku powyższym organ II instancji zobowiązany był do uchylenia decyzji Dyrektora OT ARR i umorzenia postępowania w I instancji zgodnie z art. 138 § 2 pkt 1 k.p.a.
Niezależnie od powyższego Sąd przyznaje rację Skarżącemu, że organ II instancji naruszył art. 35 § 3 k.p.a., zobowiązujący go do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co prawda organ odwoławczy dwukrotnie zawiadamiał Stronę o przekroczeniu tego terminu, wskazywał przyczyny takiego stanu rzeczy i podał nowy termin załatwienia sprawy, tj. uczynił zadość obowiązkowi z art. 36 k.p.a., jednak nie usprawiedliwiało to braku działania organu. Podkreślić należy, że odwołanie zostało przekazane do organu II instancji w dniu [...] 2017 r. Od tej właśnie daty organ miał miesiąc na załatwienie sprawy. Pierwsza czynność została przez ten organ podjęta w dniu [...] 2017 r. i było to zawiadomienie Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. Kolejna czynność mająca swój wyraz w aktach sprawy polegała na wystąpieniu w dniu [...] 2017 r. do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ł. o udzielenie informacji odnośnie stada świń należących do Strony.
Adresat ww. pisma odpowiedział na nie w dniu [...] 2017 r. Następnie w dniu [...] 2017 r. organ odwoławczy zawiadomił Stronę o kolejnym przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy wyznaczając przewidywany termin rozpatrzenia odwołania na dzień [...] 2017 r., tego też dnia wydano zaskarżoną decyzję.
W ocenie Sądu – choć z powodów przedstawionych wcześniej nie miało to wpływu na wynik sprawy – przedstawione działanie organu II instancji naruszało art. 35 § 3 k.p.a. W tej sytuacji na dezaprobatę zasługuje argumentacja przedstawiona przez profesjonalnego pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę, iż trudno było wymagać od organu załatwienia sprawy w sześć dni skoro wniesienie odwołania zajęło Skarżącemu tydzień. Strona – zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. miała 14 dni na wniesienie odwołania i w wymaganym terminie odwołania wniosła. Organ II instancji miał miesiąc na wydanie decyzji, lecz w tym terminie decyzji nie wydał.
Z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.