Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia... lipca 2004r. Z. M. (zwany dalej: skarżącym) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o umorzenie w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2002r. do grudnia 2003r.
W jego uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, iż jego bardzo ciężka sytuacja finansowa powstała na skutek niewypłacalności dłużników, z którymi współpracował, co skutkowało bezpowrotną stratą ok.... zł. Podniósł również, iż wraz z żoną nie ma innych źródeł zarobkowych, a spłata wszystkich należności ZUS pozbawiłaby jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z... listopada 2004 r., odmówił skarżącemu umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej przez płatnika oraz składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Prezesa ZUS z dnia... maja 2005r. rozpoznającego wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Orzekając w sprawie na skutek złożenia przez stronę skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2006r. sygn. akt III SA/Wa 2189/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia... maja 2005 r. wskazując, iż właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest Minister Polityki Społecznej, jako organ sprawujący nadzór nad zgodnością działań ZUS z obowiązującymi przepisami prawa.
Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia... października 2006r. przekazał wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesowi ZUS wyjaśniając, iż w dniu... sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i na tej podstawie stronie niezadowolonej z decyzji, w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS.
Następnie decyzją z dnia... stycznia 2007r. nr... Prezes ZUS uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia... listopada 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, iż w sprawie został naruszony przepis art. 10 § 1 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia... listopada 2007r. nr..., wydaną m.in. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz.U. z 2007r. nr 11, poz. 74 ze zm.], dalej: u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych w wysokości... zł.
W pierwszej części uzasadnienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych przytoczył treść przepisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3a wskazanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).
Oceniając sytuację majątkową Z. M. Zakład Ubezpieczeń stwierdził, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i osiąga pewien dochód, zaś Komornik Sądu Rejonowego w P. skutecznie prowadzi postępowanie egzekucyjne. Nadto nie bez znaczenia jest, w ocenie organu, osiąganie przez małżonkę Z. M. wynagrodzenia za pracę, które w miesiącu czerwcu i w lipcu 2007 roku wynosiło po... zł brutto, które to wynagrodzenie podlega zajęciu komorniczemu w kwotach dopuszczalnych przez przepisy Kodeksu pracy.
Dalej organ wyjaśnił, że wnioskodawca, co prawda nie przedstawił dokumentów obrazujących miesięczny poziom wydatków rodziny, jednakże dochody z jego gospodarstwa domowego pozwalają na pokrycie opłat o charakterze stałym na poziomie pozwalającym na skromne utrzymanie rodziny, pomimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Tym samym nie zostało, w ocenie Zakładu, udowodnione wystąpienie w sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie powstałego zadłużenia, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r.
Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z... maja 2008r. nr... wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia... listopada 2007r.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz w pełni podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.
Wyjaśnił dodatkowo, że Z. M. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, której wynagrodzenie za pracę wynosiło za 02/2008 –... zł brutto, zaś za 03/2008 –... zł brutto, które to wynagrodzenie podlega zajęciu komorniczemu w kwotach dopuszczalnych przez przepisy Kodeksu pracy.
Dalej Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) zwrócił uwagę, że wnioskodawca w ostatnim okresie opłaca składki na ubezpieczenie społeczne za siebie i zatrudnionych pracowników, a ponowna analiza materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły szczególne okoliczności pozwalające chociażby na częściowe umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej:
- - nieważność postępowania z powodu wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości i z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez osobę nie będącą do tego upoważnioną;
- - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną jego wykładnię.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania przed organami administracji i przedstawił dowody zgromadzone w toku tego postępowania.
Konkludując stwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia... maja 2008 r. jest dla niego krzywdząca i z treści jej uzasadnienia nie wynika, aby zostały wzięte pod uwagę wszystkie uwarunkowania i okoliczności świadczące o tym, że przyczyny powstania zaległości wobec Zakładu miały charakter czynników, na które miałby wpływ.
Odnosząc się do swojej sytuacji materialnej stwierdził również, że w niniejszej sprawie, winny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, umożliwiające umorzenie powstałego zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności, bowiem przedstawiona sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna, do czego doprowadziło nie wywiązanie się kontrahentów z zapłaty kwoty w wysokości... tys. zł, co z kolei, rzutuje na możliwość spłaty zaległości wobec ZUS.
Przytaczając przepis art. 86 i 87 TWE skarżący wyraził pogląd, że podstawa faktyczna jego wniosku mieści się w standardach polityki Unii Europejskiej wobec małych i średnich przedsiębiorców, a z zasady de minimis nie wynika obowiązek stosowania przepisów prawa wspólnotowego do pomocy udzielanej MŚP.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanych w sprawie decyzjach. Dodał również, iż z uwagi na prowadzenie przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej należało w sprawie uwzględnić przepisy odnoszące się do przyznawania pomocy publicznej, w szczególności pomocy de minimis. Ponownie podkreślono, że zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na umorzenie powstałego zadłużenia.
Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1786/08 oddalił skargę skarżącego z dnia 12 czerwca 2008 r., na decyzję Prezesa ZUS z dnia... maja 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia... listopada 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych w wysokości... zł.
Orzekając w sprawie na skutek złożenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 17/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Sąd odwoławczy zwrócił uwagę, iż załączone do akt sprawy upoważnienie dla Dyrektora Oddziału ZUS w P. B. Ł. z dnia... marca 2008 r. ma charakter pełnomocnictwa procesowego w postępowaniach przed sądami, w tym sądami administracyjnymi, nie zaś upoważnienia Prezesa ZUS do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie skargę winien wyjaśnić, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji osoba ją podpisująca dysponowała stosownym upoważnieniem Prezesa ZUS.
Mając powyższe wytyczne na uwadze oraz ponownie orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem wydanym w protokole rozprawy z dnia 19 kwietnia 2011 r., wezwał organ i jego pełnomocnika do złożenia wyjaśnienia, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia... maja 2008 r. osoba ją podpisująca tj. Dyrektor Oddziału ZUS w P. – B. Ł., dysponowała stosownym upoważnieniem Prezesa ZUS do jej wydania oraz przedstawienia tegoż pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie przy piśmie z dnia... kwietnia 2011 r. pełnomocnik organu nadesłał pełnomocnictwo z dnia... marca 2008 r. nr..., z którego m.in. wynika upoważnienie, udzielone przez Prezesa ZUS, do wydawania przez Dyrektora Oddziału ZUS w P. – B. Ł. decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek (...).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)dalej – p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W tym kontekście Sąd wyjaśnia, iż powodem uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1786/08 było naruszenie procesowe, którego źródłem był m.in. art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym też znaczeniu NSA uwzględnił zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do nieprzeanalizowania treści pełnomocnictwa z dnia 6 marca 2008 r. i niewyjaśnienia zakresu jego upoważnienia.
Po uzyskaniu zatem stosownych informacji i po włączyć do akt sprawy pełnomocnictwa nadesłanego przez pełnomocnika organu przy piśmie z dnia...kwietnia 2011 r., sprawa będąca przedmiotem skargi z... czerwca 2008 r., ponownie podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W ocenie sądu skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Administracyjny zgodnie ze swoimi ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Rozstrzygając w powyższym zakresie sprawę, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia... maja 2008r., zawiera ustalenia co do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Stan finansowy skarżącego, wskazuje, że w odniesieniu do niego, nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności składek o jakiej jest mowa w art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Prezes ZUS wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił w ustaleniach faktycznych sytuację majątkowa skarżącego na datę wydawania decyzji. Miał na uwadze, iż w sprawie skarżącego doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem Komornika Sądowego... Rewiru przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia...04.2007 r., sygn. akt... wobec bezskuteczności egzekucji.
Niemniej jednak organ uwzględnił dodatkowe okoliczności w postaci przyznawanego przez skarżącego (we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) faktu, że nadal prowadzi działalność gospodarczą. Potwierdza to również deklaracja rozliczeniowa ZUS P. za listopad 2007. Skarżący zatrudnia pracowników (w wymiarze... pełnego etatu), uzyskuje przychód i pokrywa bieżące składki ubezpieczeniowe własne i pracownicze.
Nie bez znaczenie dla organu było również osiąganie przez żonę skarżącego B. M. wynagrodzenia za pracę. Jest ona zatrudniona w Publicznym Przedszkolu Nr... w P. Ma stały dochód a jej wynagrodzenie w miesiącu marcu 2008 r. wyniosło... zł brutto. Dochód ten, jak podniesiono w zaskarżonej decyzji, służy zaspokojeniu potrzeb wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącym.
Podniesione okoliczności nie potwierdzają, tym samym, aby w niniejszej sprawie zachodziła całkowita nieściągalność, o której mowa w w/w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Za akt sprawy nie wynika również, aby skarżący wraz z małżonką korzystał z innej formy pomocy społecznej, co może świadczyć o braku konieczności udzielenia wnioskodawcy takiej pomocy.
Rozważając powyższe okoliczności organ uznał, iż w ramach tzw. uznaniowości wydawanej decyzji powinien uwzględnić interes publiczny jakim jest ochrona Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przeznaczonego na wydatki związane ze świadczeniami pieniężnymi z ubezpieczenia społecznego.
Ochrona tego Funduszu dała podstawę organowi do przeważenia interesu społecznego nad interesem skarżącego i oddalenie jego wniosku w warunkach wyżej ustalonego stanu faktycznego.
Takim ustaleniom i argumentom nie można odmówić poprawności działania. Mieszczą się one w przesłankach stosowanego prawa.
Należy ponadto zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodów, z których wynikałoby, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżący ma na utrzymaniu tylko jedno dziecko, dalej prowadzi działalność gospodarczą, a jego żona, z którą ma ustawową wspólność majątkową, uzyskuje miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę, skutkiem czego jest możliwość egzekwowania powstałego zadłużenia od obojga małżonków (art. 29 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s.).
Sąd stwierdza ponadto, że w toku postępowania administracyjnego skarżący, pismem z dnia... stycznia 2008 r. (k-... akt administracyjnych) został poinformowany o możliwości uzupełnienia akt sprawy o dodatkowe dokumenty, ewentualnie o wskazanie nowych okoliczności uzasadniających umorzenie należności, jednakże dokumentacja w sprawie, w tym zakresie, nie została przez skarżącego uzupełniona, a tym samym nie zostało wykazane, że w sprawie zachodzą inne przesłanki do zastosowania w/w rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarga Z. M. na rozstrzygnięcie Prezes ZUS (działającego w imieniu Zakładu) z dnia... maja 2008 r. nie zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić nadto należy, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13.10.1998r., działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na zewnątrz. Paragraf 2 ust. 2 pkt 2 obowiązującego w dacie umocowania B. Ł. statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18.02.2008 r. w sprawie nadania Statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U nr 28, poz. 164) stanowił, że Prezes Zakładu mógł upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielania dalszych pełnomocnictw oraz do podejmowania decyzji w określonych przez niego sprawach.
Podobna regulacja znajduje się obecnie w § 2 ust. 2 pkt 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sparwie nadania statutu ZUS (Dz. U. nr 18, poz. 93).
Wydanie tym samym decyzji przez Dyrektora Oddział ZUS w P., tj. osobę upoważnianą (§ 2 ust. 2 statutu Zakładu), czyni zarzut przekroczenia kompetencji zastrzeżonych dla Prezesa ZUS, niezasadnym.
Dokonując oceny postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Sąd jest zdania, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną. W związku z powyższym należy przyjąć, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działającego w imieniu Zakładu) z dnia... maja 2008r. jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.