Uzasadnienie
W dniu 26 sierpnia 2013 r. skarżąca powołując się na trudności finansowe, wystąpiła do Skarbnika W. z podaniem o umorzenie należności z tytułu opłat za lokal mieszkalny nr [...] położony przy ul. [...] w W. Należność ta wynikała ze stosunku cywilnoprawnego, tj. z umowy najmu lokalu, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (W.).
W odpowiedzi na ww. wniosek skarżącej, Zastępca Skarbnika W. pismem z dnia [...] października 2013 r. [...] na podstawie § 2 uchwały Nr [...] Rady m.st. [...] z dnia [...] września 2010 r., w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności o charakterze cywilnoprawnym oraz określenia warunków dopuszczalności pomocy publicznej (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 199, poz. 5645) – dalej jako "uchwała" odmówił zgody na umorzenie należności.
Następnie w dniu 2 listopada 2013 r. skarżąca wezwała Zastępcę Skarbnika W. do usunięcia naruszenia prawa, jakim w jej ocenie było rozstrzygnięcie zawarte w powołanym powyżej piśmie z dnia [...] października 2013 r.
Odnosząc się do wezwania skarżącej, pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta W. - Zastępca Dyrektora Biura Podatków i Egzekucji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie tryb postępowania administracyjnego nie ma zastosowania.
Pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na – jak wskazała – akt administracyjny Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2013 r. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię normy § 2 ust. 1 pkt 1 uchwały, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia zaległości z tytułu opłat za lokal mieszkalny ma charakter wyłącznie cywilnoprawny oraz błędną wykładnię § 2 ust. 1 pkt 1 uchwały poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie dotyczącej umorzenia zaległości nie zachodzi przesłanka, iż ściągnięcie należności zagraża egzystencji dłużnika.
W odpowiedzi na skargę W. wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie przypomnienia wymaga to, iż sąd administracyjny z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. z 2012 r. Dz.U. poz. 270) – dalej: "p.p.s.a.". Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6).
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym, mogą być umarzane albo ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego.
Ustawodawca pozostawił zatem organom jednostek samorządu terytorialnego swobodę w zakresie określenia trybu udzielania ulg w spłacie należności o charakterze cywilnoprawnym. Dopuszczalny jest więc zarówno tryb cywilnoprawny jak i tryb administracyjnoprawny. Jeżeli jednak jednostka samorządu terytorialnego przyjmie tryb umorzenia ww. należności w drodze czynności prawnych w rozumieniu prawa cywilnego, to nie mają wówczas zastosowania przepisy dotyczące rozpatrywania wniosków w trybie postępowania administracyjnego.
Taka właśnie rozwiązanie zostało przyjęte w rozpoznawanym przypadku.
Zasady udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym zostały określone w uchwale Rady Miasta Stołecznego [...] z dnia [...] września 2010 r., nr [...]. W § 1 ust. 2 pkt 2 powołanej uchwały jako wierzyciel wskazane zostało Miasto Stołeczne Warszawa, tj. podmiot prawa cywilnego, w imieniu którego mogą działać upoważnione osoby wymienione w § 8 pkt 2 lit. a, w tym Zastępca Skarbnika. W § 9 ust. 2 uchwały wskazano natomiast, że odmowa udzielenia ulgi następuje w drodze jednostronnego oświadczenia woli wierzyciela i jest czynności cywilnoprawną. Tryb postępowania administracyjnego i załatwiania tego rodzaju spraw w formie decyzji administracyjnej lub innego aktu bądź czynności o charakterze administracyjnym został zatem wyłączony.
W konsekwencji Prezydent m.st. [...] nie miał umocowania do podjęcia jakiegokolwiek aktu administracyjnego w przedmiocie umorzenia zaległości czynszowych skarżącej. Nie jest też możliwe przyjęcie rozwiązania aby udzielanie, bądź odmowa udzielenia ulgi następowało w drodze czynności materialno-technicznej w rozumieniu prawa administracyjnego.
Dodatkowo wskazać należy, że o administracyjnym charakterze odmowy udzielenia ulgi w spłacie należności czynszowych nie świadczy to, iż ww. uchwała z dnia [...[ września 2010 r. posługuje się pojęciem "umorzenia należności pieniężnej", a nie pojęciem "zwolnienia z długu" wskazanym w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. z 2014 r. poz. 121. Takie rozwiązanie wynika z faktu, iż zwolnienie z długu jest instytucją prawa prywatnego, podczas gdy instytucja umorzenia należności zarezerwowana jest dla sfery publicznoprawnej. Umorzenie należności wygasza co prawda zobowiązanie o charakterze cywilnoprawnym (należność z tytułu opłat czynszowych), lecz należność ta stanowi dochód publicznoprawny – jednostki sektora finansów publicznych.
Na marginesie wskazać należy, iż nawet w przypadku uznania, że rozstrzygnięcie w sprawie wniosku skarżącej o umorzenie należności czynszowych stanowiło, jak wskazano w skardze, akt wymieniony w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a więc – niebędący aktem prawa miejscowego – akt organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej, skarga podlegałaby odrzuceniu jako niedopuszczalna w oparciu o 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skarga przysługiwałaby bowiem w takim przypadku na pismo Zastępcy Skarbnika W. z dnia [...] października 2013 r. [...] o odmowie zgody na umorzenie ww. należności. Skarżąca wskazała natomiast jednoznacznie, że przedmiotem skargi jest pismo działającego z upoważnienia Prezydenta W. - Zastępcy Dyrektora Biura Podatków i Egzekucji z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], stanowiące jedynie odpowiedź na wniesione przez skarżącą wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Jednakże powyższe nie stanowiło podstawy odrzucenia skargi.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżone pismo w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości o charakterze cywilnoprawnym, nie podlega kontroli sądu administracyjnego i w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.