Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 5 lutego 2016 r.) skarżący M. I. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na brak środków do życia, chorobę psychiczną i brak wystarczającej pomocy ze strony opieki społecznej. Jako źródło utrzymania wskazał świadczenie emerytalne w kwocie 444 zł netto. Natomiast do miesięcznych wydatków zaliczył: spłatę pożyczki – 120 zł, koszty leczenia – 100 zł, opłatę za energię elektryczną – 30 zł oraz koszty zakupu żywności – 400 zł.
Skarżący oświadczył również we wniosku, że jest współwłaścicielem w ½ części drewnianego domu o powierzchni [...] m kw i wartości 30.000 zł oraz właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha znajdującej się "pod władaniem komornika". Dodał, iż jego dług przekracza wartość jego majątku.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 7 kwietnia 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów:
- a) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z gospodarstwa rolnego,
- b) dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury pobieranej przez skarżącego (np. ostatniej decyzji organu rentowego ustalającej wysokość tego świadczenia),
- c) dokumentów wskazujących aktualną kwotę zadłużenia skarżącego oraz fakt zajęcia przez komornika nieruchomości rolnej,
- d) oświadczenia, czy skarżący otrzymuje bądź otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową (poza pomocą, której dotyczy niniejsza sprawa sądowoadministracyjna) z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a jeśli tak, to w jakim okresie i w jakiej wysokości,
- e) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza wniosku informacje o udzielonych skarżącemu pożyczkach oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów pożyczek i harmonogramów ich spłat),
- f) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. koszty leczenia).
Powyższe wezwanie skarżący odebrał osobiście w dniu 13 kwietnia 2016 r. i dotychczas go nie wykonał.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
Taka właśnie sytuacja miała miejsca w niniejszej sprawie, lecz skarżący nie wykonał wezwania Sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych informacji, nie można stwierdzić, iż Mieczysław Izdebski nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.