Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] (dalej: Komisja, strona lub skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: Dyrektor IAS, organ nadzoru lub II instancji) z [...]grudnia 2019 r. Nr [...]utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] (dalej: Naczelnik US, organ egzekucyjny lub I instancji) z [...] listopada 2019 r. nr [...]zawieszające postępowanie egzekucyjne.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...]prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku K. K., na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]z [...] października 2018 r. i [...]z [...] listopada 2018 r. wystawionych przez Komisję do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...].
Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono Stronie odpowiednio w dniach [...] listopada 2018 r. i [...][...] grudnia 2018 r.
Wyrokami z dnia 20 grudnia 2018r. sygn. akt. I SA/Wa 1696/18 i sygn. akt. I SA/Wa 1697/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił kolejno postanowienie z dnia [...]lipca 2018r. nr [...]i postanowienia z dnia [...] lipca 2018r. nr [...].
Uchylone przez Sąd postanowienia stanowiły podstawy wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] października 2018r. i nr [...]z dnia [...] listopada 2018r. Na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2018r. sygn. akt. I SA/Wa 1696/18 oraz sygn. akt. I SA/Wa 1697/18, Komisja wniosła skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...]oraz [...].
W uzasadnieniu, organ egzekucyjny stwierdził między innymi, iż postanowienia Komisji z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], wydane wobec zobowiązanego istnieją, a uchylenie ich przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie nieprawomocnych jeszcze wyroków spowodowało wstrzymanie ich wykonania na podstawie art. 152 § 1 p.p.s.a.
W konsekwencji zaistniałej sytuacji jedynym działaniem, które mógł podjąć organ egzekucyjny było zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] października 2018r., nr [...]i nr [...] z dnia [...] listopada 2018r., w następstwie przyznania pierwszeństwa nieprawomocnym jeszcze wyrokom z dnia 20 grudnia 2018r. sygn. akt. I SA/Wa 1696/18 i sygn. akt. I SA/Wa 1697/18 pozbawiającym mocy zaskarżone postanowienia.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia [...] listopada 2019 r. Wierzyciel - Komisja ds. reprywatyzacji nieruchomości [...] - wniosła zażalenie.
W wyniku rozpoznania zażalenia Komisji Dyrektor IAS zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkody w prowadzeniu egzekucji. Wskazał, że instytucja zawieszenia została uregulowana w art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.); dalej: "u.p.e.a.". Podkreślił, że jedną z przesłanek zawieszenia jest wstrzymanie wykonania obowiązku (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Organ II instancji zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1696/18 oraz sygn. akt I SA/Wa 1696/18 uchylił postanowienia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., stanowiące podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] października 2018 r oraz nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Z akt niniejszej sprawy wynika, że od przedmiotowego wyroku Wierzyciel wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że wyrok ten nie jest prawomocny.
Organ nadzoru stwierdził, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...]zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, iż przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku podatkowego do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przesłanka braku wykonalności nieprawomocnie uchylonych decyzji jest przesłanką tymczasową, stanowiącą podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania obowiązku. Zdaniem organu II instancji, regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 67/16).
Pismem z 16 stycznia 2020 r. Komisja złożyła skargę na ww. postanowienie i wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie:
art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a., art. 168 § 1 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a., poprzez uznanie, że postępowanie egzekucyjne należało zawiesić ze względu na wydanie przez sąd I instancji wyroków uchylających postanowienia stanowiące podstawę egzekwowanego obowiązku, pomimo ich nieprawomocności;
art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez wadliwą ocenę stanu faktycznego i przyjęcie w uzasadnieniu prawnym podjętego rozstrzygnięcia, że wyroki uchylające postanowienia o ukaraniu grzywną w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. podlegają wykonaniu, pomimo skutecznego wniesienia wobec nich skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a., a co za tym idzie nieprawomocności orzeczeń (art. 170 § 1 p.p.s.a.).
W uzasadnieniu skargi Komisja rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ppsa uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ppsa). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
- 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
- 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 ppsa).
Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono prawidłowe.
Poddanym kontroli sądu w sprawie postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] (dalej: Naczelnik US, organ egzekucyjny lub I instancji) z [...] listopada 2019 r. nr [...] zawieszające postępowanie egzekucyjne.
W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1696/18 oraz sygn. akt I SA/Wa 1696/18 uchylił postanowienia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., stanowiące podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] października 2018 r oraz nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Z akt niniejszej sprawy wynika, że od przedmiotowego wyroku Wierzyciel wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że wyrok ten nie jest prawomocny.
W sprawie istotę sporu stanowi okoliczność, czy ww. nieprawomocne wyroki o uchyleniu postanowień Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], mogą stanowić podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu organ utrzymując postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do dnia uprawomocnienia się ww. wyroku działał prawidłowo.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. W wyniku nowelizacji tego przepisu, dotychczasowy obowiązek sądu określania czy i w jakimi zakresie uchylony akt lub czynność nie mogą być wykonywane, zastąpiono regułą ustawową, niewywoływania przez uchylone akty lub czynności żadnych skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że istotą tego przepisu jest zapewnienie tzw. ochrony tymczasowej, obowiązującej pomiędzy uwzględnieniem przez sąd skargi, a uprawomocnieniem się orzeczenia, ze względu na oczekiwanie na zaistnienie skutków związanych z prawomocnym orzeczeniem WSA, które znoszą potrzebę jej zastosowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy.
Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17). Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. zatem "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, a więc wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1092/18).
Podkreślenia również wymaga, że w przypadku stosowania przepisu art. 152 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skarg na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] chodzi o wykonalność tego postanowienia w szerokim znaczeniu. Wobec uchylenia postanowienia ww. wyrokami uznać należy, że postanowienie to nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jego rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo, że wyrok uchylający to postanowienie nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z 15 października 2019 r. sygn. akt I GSK 1448/18 dostępny http://cbois.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził, że uchylenie postanowień Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] wyrokiem sądu I instancji oznacza, że postanowienia te istnieją nadal w obrocie prawnym, jednakże nie wywołują już skutków prawnych, tak procesowych jak i materialnych. Stan taki trwa do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu I instancji. Oznacza to, że postanowienia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], stanowiące podstawę prawną prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, póki co nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Mimo to, z uwagi na art. 152 § 1 p.p.s.a., nie wywołują ono skutków prawnych. Przesłanka braku wykonalności nieprawomocnie uchylonych decyzji jest przesłanką tymczasową, stanowiącą podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania obowiązku.
Powyższe oznacza, iż organ egzekucyjny, z uwagi na treść art. 152 § 1 p.p.s.a. nie mógł egzekwować należności określonej ww. postanowieniach lecz winien był postępowanie to zawiesić.
Mając powyższe na względzie Sąd za trafne uznał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Tym samym podnoszone przez Komisję w skardze zarzuty okazały się niezasadne.
W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.