Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy lub organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] M. Urzędu Skarbowego w W. (dalej: Naczelnik US) z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON) kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] i [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz nr [...]z dnia [...] grudnia 2016 r. wystawionych na [...] Sp. z o. o. (poprzednia nazwa [...] Sp. z o. o.; dalej: Spółka) obejmujących należności z tytułu obowiązkowej wpłaty na rzecz PFRON, w kwocie należności głównej ogółem [...]zł.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wystawionym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2014 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. Bankiem [...] S.A. Bank odebrał zawiadomienie w dniu [...] stycznia 2015 r., natomiast korespondencja zawierająca zawiadomienie oraz odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanej Spółce w dniu [...] stycznia 2015 r. Zajęcie okazało się nieskuteczne.
Zawiadomieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...], wystawionym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2014 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych Spółki w [...] S.A. Zawiadomienie bank odebrał w dniu [...] października 2016 r. i pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. poinformował, że na rachunkach dłużnika brak jest środków na realizację zajęcia.
Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], wystawionym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych Spółki w [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie bank odebrał w dniu [...] stycznia 2017 r. i pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. poinformował, że na zajętych rachunkach brak jest środków. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego zostało doręczone Spółce w dniu [...] lutego 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego. W dniu [...] lipca 2017 r. w ramach realizacji zajęcia bank przekazał kwotę w wysokości [...]zł.
W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny skierował do kontrahentów Spółki zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej: nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. do [...] Sp. z o.o., nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. do [...] Sp. z o. o. oraz nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. do Stowarzyszenia [...]. Przedmiotowe zawiadomienia okazały się nieskuteczne.
Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. Naczelnik [...] M. Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki na podstawie powyższych tytułów wykonawczych, a następnie zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] października 2019 r. powiadomił Wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki w łącznej wysokości [...]zł.
Na pisemny wniosek Wierzyciela z dnia [...] października 2019 r. Naczelnik [...] M. Urzędu Skarbowego w W. wydał w dniu [...] listopada 2019 r. postanowienie nr [...], którym obciążył Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] i [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w łącznej wysokości [...]zł.
Prezes PFRON wniósł zażalenie na ww. postanowienie.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu postanowienia wskazał, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że przepis art. 64c § 4 z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) ma zastosowanie w odniesieniu do kosztów zakończonego postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zauważył, że ustawodawca przez użycie w treści powyższego przepisu regulacji "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie.
Odnosząc się do argumentów zażalenia Dyrektor IAS wyjaśnia, że opłaty za czynności egzekucyjne stanowią zryczałtowane wynagrodzenie dla organów egzekucyjnych za dokonanie określonych czynności. Wysokość tych opłat jest ustalana kwotowo lub w sposób stosunkowy proporcjonalnie do wysokości egzekwowanej należności. Koszty egzekucyjne mają charakter obiektywny i wynikają wprost z konkretnych przepisów prawa, zarówno co do momentu ich powstania, jak i ich wysokości. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny w oparciu o ww. tytuły wykonawcze zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] października 2016 r. oraz nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego należącego do Spółki w [...] S.A.
Organ odwoławczy podkreślił, że opłata za dokonane czynności egzekucyjne przysługuje organowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy zajęcie okazało się skuteczne. Zgodnie z art. 81 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu numery tych rachunków. Ponadto zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Z powyższego wynika, że nie jest więc konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych. Zatem Naczelnik US zasadnie obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku zajęcia rachunku bankowego Spółki w [...] S.A.
Następnie przedstawił podstawę prawną i sposób naliczenia ww. kosztów.
Organ odwoławczy odniósł się również do przywołanego w zażaleniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.
Przywołał jego treść oraz treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjny z 6 marca 2018 r., II FSK 2206/17.
W ocenie Dyrektora IAS, na gruncie wytycznych wyroku Trybunału Konstytucyjnego, za punkt odniesienia przy szacowaniu kosztów egzekucyjnych uznać należy przepis art. 64 § 1 u.p.e.a. wyszczególniający wysokość stawek za poszczególne czynności egzekucyjne, którego pkt 6 przewiduje opłatę za zajęcie nieruchomości wynosząca 8% od dochodzonej należności, maksymalnie jednak 34.200 zł. Wskazał, że ustawodawca biorąc pod uwagę stopień skomplikowania czynności określił odmiennie wysokość opłat na 5% za zajęcie innej wierzytelności i 8% za zajęcie nieruchomości. Przyjął zatem, że dla stawki 8% przyjętej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. maksymalną kwotą jest 34.200,00 zł, to 5% za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. kwota maksymalna wyniesie 21.375,00 zł. Górna granica natomiast opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. wg 1% stopy daje kwotę 4.275,00 zł od tytułu wykonawczego.
Stwierdził natomiast, iż przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należy uwzględnić mniejszy nakład pracy przy zajęciu tych wierzytelności. Uznał, iż w związku z brakiem ustawowych regulacji opłata od zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego musi być mniejsza niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawki w kwocie 34.200 zł dla 8% opłaty. W ocenie organu odwoławczego skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata dla zajęcia nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 zł, a Trybunał Konstytucyjny tego nie zakwestionował, to istnieją podstawy do przyjęcia zachowując proporcje, że 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie 21.375 zł.
Uwzględniając tak przyjętą kalkulację w ocenie organu odwoławczego ustalenie przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych obciążających Wierzyciela za postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie [...] tytułów wykonawczych w łącznej wysokości [...] zł (w tym opłata manipulacyjna w wysokości ogółem [...] zł oraz opłata za zajęcie rachunku bankowego w wysokości ogółem [...]zł) nie stanowi naruszenia przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Ustalona wysokość opłat nie pozostaje w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych.
Prezes PFRON zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie przez organ kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego pomimo, iż nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunkach bankowych nie było żadnych środków, co oznacza, iż organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej stroni skarżącej wobec banków nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych,
- 2. art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika [...] M. Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] listopada 2019 r. pomimo, iż organ winien był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,
Wierzyciel w uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty przedstawiając szczegółowe ich uzasadnienie W szczególności wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. został opublikowany 16 sierpnia 2016 r. tym samym organ odwoławczy powinien uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W sprawie takie postanowienie zostało wydane i dlatego też sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela będącego Skarżącym w sprawie. Skarżący podnosi w skardze, że w sprawie nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, ponieważ na rachunkach bankowych nie było żadnych środków, podczas gdy w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] października 2016 r. oraz zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego należącego do Spółki w [...] S.A., co doprowadziło do wyegzekwowania w ramach realizacji zajęcia kwoty [...] zł.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] M. Urzędu Skarbowego w W. w sprawie obciążenia strony skarżącej jako wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł wydane na podstawie art. 64c § 1, § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się do stanowiska organów obu instancji przedstawionego w wydanych rozstrzygnięciach, Sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć wierzyciela powstałymi opłatami egzekucyjnymi, które składały się na koszty egzekucyjne.
W myśl art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Ustawodawca przez użycie w treści przepisu zwrotu "wierzyciel pokrywa", nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ w takim przypadku ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Unormowanie to jest niezależne od przyczyn, na skutek których koszty nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, nie wymienia też powodów faktycznych i prawnych obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W szczególności zaś przepis ten nie wskazuje, że w przypadku, gdy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego z powodów faktycznych, to wbrew art. 64c § 4 u.p.e.a. nie pokrywa ich też wierzyciel. Uregulowanie zawarte w powyższym przepisie wyklucza uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność ta istniała wobec zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego i miała podstawę w wystawionym tytule wykonawczym obejmującym dochodzoną w tym postępowaniu należność pieniężną.
Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego (umorzeniu postępowania egzekucyjnego) organ egzekucyjny nie ma już podstawy do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym.
Stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
Natomiast zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.
Organ egzekucyjny obciążył stronę skarżącą kwotą [...]zł, na którą składały się: kwota opłaty manipulacyjnej [...]zł oraz opłata za dokonanie czynności zajęcia rachunku bankowego [...]zł. Przy wyliczeniu kwoty kosztów egzekucyjnych organ uwzględnił uzyskaną z zajęcia egzekucyjnego w [...]S.A. kwotę [...] zł.
Odnośnie zaś zarzutu błędnego uznania przez organ egzekucyjny, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego na którym brak jakichkolwiek środków pieniężnych stanowi zajęcie wierzytelności pieniężnej należy uznać, że w świetle ustaleń faktycznych niniejszej sprawy nie zasługuje on na uwzględnienie.
Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie co do zasady doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego - zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej. Poza tym dopełniono wymogów odnoszących się do zgodnego z przepisami zastosowania tego środka egzekucyjnego. Podkreślić tutaj trzeba, odwołując się do przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a., że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. W myśl bowiem art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, co potwierdza wyrok z dnia 11 lutego 2014r., sygn. akt II FSK 578/12, w którym NSA - odnosząc się do art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. - wprost wskazał, że: "Kluczowe dla określenia momentu dokonania omawianego zajęcia, (...), pozostaje postanowienie zawarte w § 2 cytowanej regulacji, zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia (...) o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Powołany przepis expressis verbis przesądza, że dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi. Stan środków na rachunku bankowym nie jest przesłanką dokonania zajęcia i pozostaje tutaj bez jakiegokolwiek znaczenia, co zresztą potwierdza dalsza część przytoczonego przepisu. Wynika z niej bowiem, że zajęcie odnosi się także do kwot "przyszłych", które nie są przechowywane na rachunku bankowym w dacie dokonania zajęcia, a zostaną wpłacone później. Sam ustawodawca zakłada zatem możliwość dokonania zajęcia mimo braku jakichkolwiek środków zgromadzonych na koncie w chwili zawiadomienia banku.
W konsekwencji stanowisko opierające się na założeniu, że w związku z brakiem wystarczających środków na rachunku bankowym nie dochodzi do zajęcia rachunku bankowego jest całkowicie nieuprawnione i sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 80 § 2 u.p.e.a.". Podobne stanowisko zaprezentowano także w wyrokach: WSA z dnia 13 lutego 2019r., sygn. akt I SA/Lu 798/18, WSA z dnia 15 listopada 2018r., sygn. akt I SA/Sz 688/18, WSA z dnia 13 listopada 2018r., sygn. akt III SA/Łd 727/18, WSA z dnia 22 listopada 2018r., sygn. akt 382/18).
Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie i obciążając stronę (wierzyciela) opłatą manipulacyjną i opłatą za zajęcie rachunku bankowego uwzględnił w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów. W odniesieniu do art. 64 § 6 u.p.e.a., jak również art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m. in., że:
- 1. art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;
- 2. art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;
- 3. art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;
- 4. art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.
TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji".
Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono również koszty egzekucyjne na kwotę 34.860.238,10 zł. W wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.
Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".
Organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Przepisy te, jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej za zajęcie innych niż wymienione w pkt. 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, w tym opłat. Uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza.
Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości kwoty podlegającej egzekucji, toteż nie zawsze tak określona opłata będzie w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Niemniej jednak, jest to sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. Co więcej, z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej powoduje, że w wypadku należności o znacznej wartości następuje zachwianie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością opłat ponoszonych z tego tytułu, które stają się niejako "sankcją" pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami.
Trybunał wskazał na konieczność interwencji ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku TK, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych. Jednakże do czasu ewentualnej nowelizacji ustawy należy stosować ten przepis w taki sposób, by można było uznać go za konstytucyjny w świetle powołanego wyroku.
Wobec powyższego, należało sprawdzić, czy koszty ustalone przez organ nadzoru w oparciu o nadal obowiązujące przepisy prawa nie pozostają w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów poniesionych w drodze egzekucji. Wobec braku górnej granicy opłat, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz w § 6 u.p.e.a. organ dokonał analizy, w której porównał poszczególne wysokości opłat mających przewidziane górne granice, tj.: 5% za zajęcie innej wierzytelności; i 8% za zajęcie nieruchomości. Organ podniósł, że różnice w wysokości opłat wiążą się ze stopniem skomplikowania i czasochłonnością zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych. Opierając się na tym przeświadczeniu i zastosowanym przez ustawodawcę proporcjonalnym uszeregowaniu opłat z poszczególnych tytułów, organ przyjął, że maksymalna opłata za zajęcie rachunku bankowego powinna stanowić 21.375 zł, zaś maksymalna opłata manipulacyjna w wysokości 1% egzekwowanej należności, w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a., nie może być wyższa niż 4.275 zł. Wyliczenia tego dokonał w odniesieniu do górnej granicy opłaty wskazanej przez ustawodawcę za zajęcie nieruchomości (8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł.).
Na opłaty egzekucyjne naliczone przez organ egzekucyjny składają się opłata manipulacyjna w wysokości [...]zł, a także opłata za dokonane w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych w łącznej wysokości [...]zł. Kwoty naliczonych opłat nie przekraczają wyżej określonych maksymalnych kwot opłaty za zajęcie rachunku bankowego i opłaty manipulacyjnej.
Dodatkowo należy wskazać, że NSA w wyroku z 27 listopada 2019 r. sygn. akt I GSK 1678/19 analizując podobne postępowanie organu egzekucyjnego potwierdził prawidłowość działania organu egzekucyjnego. Skoro prowadzenie egzekucji z innej wierzytelności jest mniej skomplikowane niż prowadzenie egzekucji z nieruchomości w której ustawodawca uznał, że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 zł, to prawidłowo organ przyjął, że zachowując proporcję, 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie 21.375 zł. W podobny sposób zaakceptował maksymalną kwotę opłaty manipulacyjnej. NSA podkreślił, że cyt. "Zaletą zaproponowanego przez organy rozwiązania zmierzającego do "odtworzenia" maksymalnych stawek opłat dla poszczególnych środków egzekucyjnych jest to, że opiera się ono na "parametrach ustawowych" (maksymalna stawka przy egzekucji z nieruchomości plus stawki procentowe dla poszczególnych środków egzekucyjnych) zamieszczonych w przepisach u.p.e.a., których konstytucyjność nie została zakwestionowana (tak też wyrok NSA z 24 maja 2019r., II FSK 407/19, czy wyrok NSA z 28 lutego 2019r., II FSK 094/18)".
NSA także prawidłowo wskazał, że przyjęty przez organ egzekucyjny mechanizm, w drodze analogii do zajęcia nieruchomości, pozwala uznać określone w ten sposób koszty jako współmierne do czynności podejmowanych w związku z zajęciem rachunku bankowego. Uwzględnia on wszystkie te elementy, na które wskazywał Trybunał Konstytucyjny, zaś sam Trybunał zwrócił uwagę na to, że same opłaty nie zawsze wiążą się z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.
Na zakończenie tego wątku sąd wskazuje, że powyższy sposób ustalenia maksymalnej kwoty opłaty egzekucyjnych prowadzi do równego traktowania wszystkich wierzycieli. Z uwagi na brak określenia przez ustawodawcę górnej granicy w zakresie opłaty manipulacyjnej i opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., racjonalnym działaniem było odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przy ustalaniu metody określania maksymalnych wysokości poszczególnych kosztów egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny nie uznał za niekonstytucyjny przepisu dotyczącego pobierania opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej w ogóle a jedynie uznał wskazane powyżej przepisy za niezgodne z konstytucją w zakresie w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej.
Reasumując, w ocenie sądu pomimo braku uregulowania ustawowo maksymalnych kwot opłaty egzekucyjnej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w art. 64 § 6 u.p.e.a., organ odwoławczy prawidłowo ustalił koszty egzekucyjne, z uwzględnieniem wytycznych ujętych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14.
W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.