Uzasadnienie
W dniu 15 marca 2005 r. A.W. złożyła do Kierownika Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., wniosek o pomoc finansową na działanie Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych. W Planie Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego załączonym do wniosku wnioskodawczyni wskazała, iż do końca 3 roku realizacji tego planu dokona zakupu zwierząt gospodarskich.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał A.W. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4.818,66 zł
Zawiadomieniem z dnia 27 października 2009 r. (doręczonym w dniu 28 października 2009 r.) Kierownik BP ARiMR S. poinformował A.W. o wszczęciu postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty 4 i 5 raty płatności dla gospodarstw niskotowarowych z uwagi na niezłożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia w całości.
Pismem z dnia 3 listopada 2009 r. A.W. zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia celem otrzymania 4 i 5 raty płatności dla gospodarstw niskotowarowych. Do wniosku dołączono oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego, oraz zwolnienia lekarskie wykazujące niezdolność do pracy A.W. w okresie łącznym od 6 lipca 2009 r. do 9 listopada 2009 r. Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż z uwagi na chorobę nie mogła złożyć w określonym terminie przedmiotowego oświadczenia.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. odmówił A.W. przywrócenia terminu na złożenie Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie Rozwoju Gospodarstwa Niskotowarowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracyjny I instancji wskazał m.in., iż załączone do wniosku zwolnienia lekarskie nie są dokumentami potwierdzającymi wystąpienie u producenta rolnego długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym w myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, poz. 2870 ze zm.).
W ocenie organu dokumentem potwierdzającym wystąpienie długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego jest wyłącznie zaświadczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wydane na podstawie Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie orzecznictwa lekarskiego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z dnia 12 stycznia 2005 r. Nr 6 poz. 46).
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 58 oraz art. 59 § 1 k.p.a. wskazał, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a tego wnioskodawczyni - zdaniem organu - nie uczyniła. Zdaniem organu II instancji przedstawione zwolnienia lekarskie nie mogą bowiem zostać uznane za uprawdopodobnienie przyczyny uchybienia terminu na złożenie oświadczenia. Oran administracyjny na potwierdzenie swoich racji przytoczył tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. Sygn. akt III SA 1243/97, zgodnie z którą, samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżąca wskazała, iż w jej ocenie nagła i długotrwała choroba, jakiej podlegała w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przywrócenie terminu uzasadniała brak winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego oświadczenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wydanego przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
Sąd podzielił stanowisko Skarżącej odnośnie naruszenia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przepisów postępowania poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, niewłaściwą jego ocenę i nieuzasadnione przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy Skarżącej.
W sprawie bezspornym pozostaje jedynie to, iż Skarżąca nie zachowała terminu do uzupełnienia wskazanych w piśmie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Kwestią sporną pozostaje natomiast uprawdopodobnienie przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu przełożonymi zwolnieniami lekarskimi.
Sąd zauważa, iż stosownie do art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zatem wystarczające jest tutaj uprawdopodobnienie braku winy. Uprawdopodobniając określoną okoliczność na potrzeby zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. można posłużyć się domniemaniem faktycznym, przy posiłkowym zastosowaniu art. 231 k.p.c. Domniemanie faktyczne nie jest środkiem dowodowym w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale konstrukcją opartą na doświadczeniu życiowym i logicznym wyciąganiu wniosków płynących z ustalonych faktów.
Ponadto prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając jednocześnie czynność, dla której określony był ten termin. W powołanym przepisie zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Brak winy w uchybieniu terminu procesowego jest podstawowym warunkiem wymaganym do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nie zostało przez nią zawinione. Przy ocenie przyczyny uchybienia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, [ v. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., sygn. II CRN 448/71, OSP Nr 7-8, poz. 144].
O braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego można w związku z tym mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dokonanie czynności w zakreślonym terminie stało się niemożliwe z powodu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, oraz że po ustaniu tej przeszkody strona w ciągu siedmiu dni wniosła o przywrócenie terminu.
W przedmiotowej sprawie uchybienie terminu, jak podnosi Skarżąca było następstwem jej choroby w okresie łącznym od 6 lipca 2009 r. do 9 listopada 2009 r. Powoływany okres niezdolności do pracy potwierdzony został dziewięcioma zwolnieniami lekarskimi sporządzonymi na obowiązujących drukach przez lekarza Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w R. Zdaniem Skarżącej w okresie choroby nie mogła wykonać uchybionej czynności, natomiast niezwłocznie po ustaniu dolegliwości zdrowotnych w terminie 7 dni złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego oświadczenia dopełniając jednocześnie tej czynności.
W ocenie Sądu w świetle przedstawionych okoliczności należy przyjąć, że niezawiniona przeszkoda dokonania uchybionej czynności Skarżącej trwała w okresie wykazanym dołączonymi do wniosku zwolnieniami lekarskimi. Wniosek o przywrócenie terminu uznać zatem należy za wniesiony w ustawowym, wynikającym z art. 58 § 2 k.p.a. terminie.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zdaniem Sądu organy administracyjne nie dokonały indywidualnej oceny w zakresie wszystkich okoliczności powoływanych we wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu. Ograniczenie rozważań jedynie do oceny waloru dowodowego zwolnienia lekarskiego z jednoznacznym uznaniem, iż zwolnienie lekarskie nie uzasadnia braku winy w uchybionej czynności stanowi tutaj istotne naruszenie przepisów postępowania. Zdaniem Sądu nie można, bowiem co do zasady uznawać, iż zwolnienie lekarskie nie może uprawdopodabniać braku winy w uchybieniu terminu. Dodać tutaj należy, iż prezentowane przez tut.
Sąd stanowisko nie jest sprzeczne ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionym w powoływanym przez organ administracyjny orzeczeniu z dnia 4 listopada 1998 r. Każda sprawa administracyjna jest indywidualna i każdy wniosek o przywrócenie terminu należy badać w konkretnych okolicznościach powoływanych w danej sprawie. Sytuacji, w której osoba w trakcie trwania trzytygodniowego okresu zwolnienia lekarskiego, dokonując w tym czasie jednych czynności urzędowych powołuje, iż nie mogła w czasie tego zwolnienia dokonać innej czynności urzędowej - przy czym chodzi o odwołanie, które miało być złożone w terminie 14 dni (tak przedstawiał się stan faktyczny w powoływanym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego), nie można utożsamiać z przedmiotową sprawą, gdzie mamy do czynienie z uchybieniem czynności, która miała być dokonana de facto po upływie 3,5 roku, a Skarżąca wykonując działalność rolniczą przebywała na zwolnieniu lekarskim przez okres 5 miesięcy.
W konsekwencji błędnego założenia zasadności tezy o niemożliwości uprawdopodobnienia braku winy za pomocą zwolnienia lekarskiego organy administracyjne pominęły w swoich rozważaniach tak istotną okoliczność jak długość zaistniałego zaburzenia zdrowia Skarżącej a tym samym bezpodstawnie odmówiły przywrócenia uchybionego terminu.
Reasumując zatem stwierdzić należ, iż rozstrzygnięcie przez organy odnośnie przywrócenia Skarżącej uchybionego terminu nastąpiło bez dostatecznego rozważenia okoliczności, które przy orzekaniu należało wziąć pod uwagę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone postanowienia należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przedstawione stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (p. wyrok NSA z dnia 21 marca 2006r. sygn. akt OSK 639/05, wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 stycznia 2009r. sygn. akt III SA/Łd 627/08).
Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 p.p.s.a.