Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej przez H.T. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, która zapadła w następującym stanie faktycznym:
W dniu 4 marca 2008 r. H.T. w Oddziale Regionalnym ARiMR w [...] złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013.
Po weryfikacji powyższego wniosku, pod kątem kompletności oraz terminowości złożenia dokumentów, sporządzenia wniosku na obowiązującym formularzu, jak również spełnienia kryteriów odnoszących się do wieku wnioskodawcy oraz do daty wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego oraz do rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej stwierdzono, że wnioskodawca rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] lipca 2008r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] odmówił H.T. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" uzasadniając to niespełnieniem przez stronę warunku określonego w § 26a ust. 2 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 oraz 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1443 ze zm.) - dalej zwane rozporządzeniem.
W dniu 18 lipca 2007 r. (data nadania pocztowego) H.T. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji.
Decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r., nr [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołał się na § 26a ust. 2 rozporządzenia. Wskazał, że zarówno z oświadczenia wnioskodawcy, jak i dokumentów będących w posiadaniu ARiMR (akt notarialny Rep. [...] z [...] kwietnia 2008 r.) wynika, że H.T. rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej 15 grudnia 2006 r., w którym to dniu stał się właścicielem oraz posiadaczem samoistnym nieruchomości rolnej o obszarze powyżej 1 ha oraz od tego dnia podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" określone w § 26 a ust. 2 rozporządzenia.
Pismem z dnia 3 grudnia 2008r. H.T. wniósł skargę na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił:
- 1. rażące naruszenie przez organy I i II instancji prawa procesowego mającego istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji w postaci art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. w zw. z art. 110 ust. 2 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską w zw. z art. 15 ust. 1, art. 20 pkt a) ii), art. 22 ust. 1 i ust. 2, art. 74 ust. 3, art. 75 ust. 1 - zdanie pierwsze, art. 76 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszary wiejskie przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w zw. z art. 4 ust. 2 i art. 1 ust. 1, Ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w 9 i § 15 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 17 października 2007 roku, poprzez odmówienie skarżącemu przyznania pomocy finansowej, pomimo, iż upływ terminu do złożenia, przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy nastąpił wyłącznie na skutek bezczynności organów Państwa,
- 2. rażące naruszenie przez organ II instancji prawa procesowego w postaci art. 12 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji po upływie trzech miesięcy pomimo, że jak wynika z jej uzasadnienia wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie nie wymagało gromadzenia dowodów,
- 3. naruszenie przez organ I i II instancji prawa procesowego w postaci art. 32 Konstytucji poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa i dyskryminację skarżącego w dostępie do środków pomocy publicznej.
W uzasadnieniu skargi H.T. przyznał, iż rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu 15.12.2006r., a zatem wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku. Jednak z winy Agencji pozbawiono go możliwości uzyskania pomocy. Skarżący podkreślił, że zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia, wniosek o przyznanie pomocy można składać po upływie 14 dni od dnia podania do publicznej wiadomości na stronie internetowej Agencji informacji, o której mowa w ust.
1. Informacja o możliwości składania wniosków o przyznanie pomocy została opublikowana na stronie internetowej w dniu 29 lutego 2008 r., a zatem – w odniesieniu do skarżącego – już po upływie 14 miesięcy na złożenie wniosku.
Skarżący podkreślił, że złożył wniosek w dniu [...] marca 2008 r., w związku z czym dochował najwyższej możliwej staranności o własne interesy. Podkreślił również, że pomimo wielokrotnie kierowanych przez niego zapytań na przestrzeni 2007 r. nie miał możliwości złożenia wniosku przed upływem 14 miesięcznego terminu, z uwagi na brak formularzy, na których należało zgłaszać wniosek i odmowę przyjęcia takiego wniosku przez ARiMR na piśmie sporządzonym z pominięciem urzędowego wzoru.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest, decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., o odmowie przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej.
Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 został unormowany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1443 ze zm.), wydany w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Zgodnie z § 26a ust. 2 rozporządzenia "W 2008 r., w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą się ubiegać również inne niż określone w ust. 1 osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania, z tym że do tych osób stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przyznawania pomocy osobom fizycznym, o których mowa w § 7 ust. 1".
Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym:
- 1) w drodze spadku lub
- 2) w drodze darowizny przed ukończeniem 18 roku życia, lub
- 3) w drodze darowizny po ukończeniu 18 roku życia w trakcie nauki:
- a. w systemie dziennym w szkole ponadgimnazjalnej, z wyłączeniem zasadniczej szkoły zawodowej i trzyletniej szkoły specjalnej lub
- b. w systemie dziennym w dotychczasowej szkole ponadpodstawowej, z wyłączeniem szkoły zasadniczej, lub
- c. na uczelni – wyłącznie w trakcie stacjonarnych studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich-pod warunkiem, że nie miała przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni – podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego, przy czym nauka trwała nie dłużej niż do 26 roku życia.
Ponadto zgodnie z § 7 ust 3 rozporządzenia, dla osób które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalność i rolniczej uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha.
Bezsporne jest między stronami, iż dniem rozpoczęcia działalności rolniczej przez H.T. był 15.12.2006r., co przyznaje zarówno sam zainteresowany, jak również data ta wynika z dołączonych do wniosku dokumentów w szczególności umowy dożywocia i umowy sprzedaży, sporządzonej w formie aktu notarialnego. Zatem ostatnim dniem, w którym wnioskodawca mógł złożyć wniosek spełniając warunki do przyznania pomocy, zgodnie z § 26a rozporządzenia był 15.02.2008r., i również ta okoliczność jest bezsporna między stronami. Bezsporne jest również iż termin ten nie został zachowany, bowiem wniosek został złożony w dniu 4 marca 2008r.
Nie można więc zarzucić organom orzekającym w sprawie, że naruszyły prawo odmawiając wnioskodawcy przyznania pomocy, skoro nie spełniał warunków formalnych do jej otrzymania.
Sąd nie znalazł również podstaw do uznania za słuszny argument podniesiony w skardze, iż upływ terminu do złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy nastąpił wyłącznie na skutek bezczynności organów Państwa.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia, Prezes ARiMR podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej ARiMR oraz co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu krajowym i w jednym dzienniku o zasięgu regionalnym, informację o możliwości składania w danym roku wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania " Ułatwianie startu młodym rolnikom". Zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia, wniosek o przyznanie pomocy można składać po upływie 14 dni od dnia podania do publicznej wiadomości na stronie internetowej ARiMR informacji, o której mowa w ust 1. Jak wynika z akt administracyjnych Prezes ARiMR w dniu 15 lutego 2008 r. podał do publicznej wiadomości, w tym na stronie internetowej ARiMR stosownie do treści § 9 ust. 1 rozporządzenia, iż "3 marca br. rusza nabór wniosków na działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Termin, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia upłynął zatem w dniu 29 lutego 2008 r. Ze względu na to, że następny dzień, 1 marca, przypadał w sobotę, zaś 2 marca w niedzielę, tj. w dniach, w których ARiMR nie prowadzi swej działalności, poniedziałek 3 marca 2008r. był pierwszym dniem po upłynięciu 14 dni od dnia ogłoszenia na stronie internetowej ARiMR, w którym można było wnioski przyjmować.
Należy też podkreślić, co podniósł również organ w odpowiedzi na skargę, iż nowelizacja rozporządzenia, w wyniku której został wprowadzony § 26a stanowiący podstawę do złożenia wniosku i ubiegania się o pomoc przez osoby prowadzące działalność rolniczą nie wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożeniem wniosku (a więc i przez wnioskodawcę), weszła w życie 14 lutego 2008r. – Dz. U. z 14 lutego 2008r. Nr.24, poz. 147, tymczasem już 15 lutego 2008r., zatem w pierwszym możliwym terminie Prezes ARiMR podał do publicznej wiadomości informację o możliwości składania w danym roku wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż ARiMR dopełniła obowiązków wynikających z przepisów rozporządzenia z należytą starannością, bez zbędnej zwłoki. Zatem argument skarżącego, iż termin został przekroczony z powodu opóźnień we wprowadzaniu rozporządzenia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż PROW 2007 – 2013 jest sytuacją obiektywną i niezależną od ARiMR.
Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich przyczyn skargę należało uznać za niezasadną, a zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku