Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 27 maja 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący R. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną. Podał, że miesięczne dochody jego oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żony i małoletniej córki wynoszą 700 zł netto. Jednocześnie wskazał, iż miesięcznie wydatkuje kwotę 250 zł tytułem spłaty grzywny nałożonej na jego małżonkę oraz kwotę 150 zł tytułem spłaty jego grzywny.
Z powodu poważnych problemów zdrowotnych skarżący był zmuszony zrezygnować z pracy zarobkowej. Ponadto musiał zająć się wychowaniem dziecka.
Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w części domu należącego do jego rodziców i w związku z tym partycypuje w uiszczaniu opłat za media, na które składają się: opłata za energię elektryczną – 508 zł, opłata za odpady komunalne – 135 zł, opłata za telefon – 154 zł i opłata za wodę – 500 zł.
Skarżący oświadczył również, że ani on ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie dysponują żadnym majątkiem.
Dodał też, iż jego małżonka "ponosi odpowiedzialność z czasu kiedy prowadziła jeszcze swoją działalność gospodarczą".
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 29 czerwca 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów:
- a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za 2015 r. (ewentualnie zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego, że takie zeznanie nie zostało złożone),
- b) zaświadczenia pracodawcy żony skarżącego o wysokości jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę,
- c) oświadczenia, czy skarżący figuruje w ewidencji osób bezrobotnych – jeżeli tak, to należy przedłożyć zaświadczenie z właściwego urzędu pracy (ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych),
- d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- e) oświadczenia, czy rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej, ewentualnie z pomocy finansowej innych osób (jeżeli tak, to zobowiązano do przedstawienia kopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie rodzina skarżącego jest utrzymywana),
- f) dokumentów potwierdzających zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej przez żonę skarżącego,
- g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. grzywna, o której mowa w rubryce nr 5 formularza PPF, kredyty, pożyczki).
Powyższe wezwanie Sądu doręczono skarżącemu 12 lipca 2016 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 53 akt sądowych) i dotychczas nie zostało ono wykonane.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych informacji i dokumentów, nie można stwierdzić, iż R. K. nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.