Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2012 r. referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.
Wyrokiem z dnia 10 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę oraz zasądził na rzecz ustanowionego adwokata – S. K. – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W dniu [...] 2012 r. pełnomocnik organu sporządził i wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pełnomocnik strony skarżącej wystąpił z odpowiedzią na skargę kasacyjną z dnia 2 sierpnia 2012 r., w której zawarł wniosek o "zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu" (vide: punkt 2 wniosków skargi kasacyjnej, k. 74 akt sądowych).
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 14 stycznia 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego (vide: protokół rozprawy, k. 82 akt sądowych).
Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1415/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Rozpoznając wniosek należało zauważyć, co następuje:
Stosownie do treści przepisu § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem", wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Wniosek wyznaczonego w niniejszej sprawie adwokata – zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 2 sierpnia 2012 r. – takiego oświadczenia nie zawiera.
Wymagane prawem oświadczenie nie zostało również złożone do protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bowiem do protokołu rozprawy z dnia 14 stycznia 2014 r. przewodniczący składu orzekającego podyktował jedynie sam wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego (vide: protokół rozprawy, k. 82 akt sądowych).
W tym miejscu podnieść należy, iż oświadczenie o którym mowa winno być wyraźne. Za takim stanowiskiem przemawia nie tylko literalna wykładnia § 20 rozporządzenia, ale również umieszczenie go w ramach aktu prawnego, w którego tytule wskazano, że normuje kwestie dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Nie stanowi zatem takiego oświadczenia to sformułowanie pełnomocnika, w którym wnosi o przyznanie "kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu", bowiem stanowi ono w istocie powtórzenie zapisów użytych w omawianym rozporządzeniu i trudno jest uznać je za odrębne oświadczenie, o jakim mowa w cyt. przepisie rozporządzenia.
Wskazać nadto należy, iż zwrot "nieopłacone" należy rozumieć jako wydatki nieopłacone w sądzie przed którym sprawa się toczy, które zgodnie z art. 242 p.p.s.a., wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego. Do zajęcia takiego stanowiska prowadzi również wykładnia przepisu art. 250 p.p.s.a., skoro normodawca dopuszcza możliwość, by strona której przyznano prawo pomocy, ponosiła koszty sądowe w jakiejkolwiek części.
W tym stanie sprawy, wniosku ustanowionego pełnomocnika nie można było uwzględnić.
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 8 grudnia 2009 r. o sygn. akt II GZ 273/09 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA przypomniał, iż wniosek, o którym mowa w § 20 ww. rozporządzenia, składany w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinien spełniać wymogi określone w art. 64 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., a zatem czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Przepisem szczególnym jest właśnie cytowany wyżej § 20 ww. rozporządzenia. (por. M. Kazek "Nieznajomość prawa a wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu" ZNSA nr 6(9)/2006, s. 65 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo).
Z kolei w wyroku z 21 czerwca 2006 r. o sygn. akt II FSK 862/05, NSA podniósł, iż brak oświadczenia o jakim mowa § 20 ww. rozporządzenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełniania jego braków, opisanego w art. 49 p.p.s.a.; (vide:, Lex nr 242945). Pogląd ten został zaakceptowany również w postanowieniu NSA z 30 czerwca 2009 r. o sygn. akt II GZ 133/09.
Warto również przywołać stanowisko zaprezentowane w przywołanym wyżej postanowieniu NSA o sygn. akt II GZ 273/09, zgodnie z którym, negatywne skutki złożenia wadliwego wniosku wynikają z niedołożenia należytej staranności przez pełnomocnika, który jako profesjonalista – adwokat powinien wykazywać się wiedzą z zakresu procedury sądowej i być świadom ciążących na nim obowiązków. W takiej sytuacji nie można mówić o nadmiernym rygoryzmie regulacji prawnej ani naruszeniu konstytucyjnego prawa pełnomocnika do wynagrodzenia za świadczoną pracę. (por. M. Kazek, op.cit., s.69).
Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.