Uzasadnienie
P. W. wnosząc skargę na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] listopada 2011r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 26 stycznia 2012r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, utrzymuje się ze świadczenia rentowego żony w wysokości 510 złotych oraz dochodów z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 3333 złotych. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni ok. 150 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 13,12 ha, lokatę bankową, kombajn samochody marki M., M., i A. Podał, że miesięcznie ponosi następujące wydatki:, energia elektryczna – 200 złotych, gaz- 200 złotych, woda – 100 złotych, KRUS – 108 złotych, telefon- 100 złotych, paliwo – 500 złotych, życie i ubranie – 1250 złotych, ubezpieczenie samochodów -3.300 złotych.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 6 lutego 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 22 lutego 2012 r. (data nadania) wnioskodawca nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym zwiększył wydatki w części pozycji, mianowicie: wyżywienie – 2000 złotych, telefon – 100 złotych, ubrania i higiena – 300 złotych, paliwo -600 złotych, ubezpieczenie pojazdów – 300 złotych, utrzymanie domu- 200 złotych. Wyjaśnił, że posiada rachunek bankowy ze stanem w wysokości 42.000 złotych oraz że nie korzysta z jakichkolwiek form pomocy finansowej. Podał, że nie posiada innych rachunków bankowych, lokat, oszczędności oraz że otrzymuje dopłaty do gruntów w wysokości 9924,42 złotych rocznie. Do pisma załączył wyciągi z rachunku bankowego, roczne obliczenie podatku PIT-40A, PIT-37, PIT-11A, PIT-11 i PIT-R, zaświadczenie z urzędu gminy o powierzchni nieruchomości rolnych i dochodowości gospodarstwa.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 200 zł (stosownie do § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi– Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W takim też zakresie rozpoznano powyższy wniosek.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącego oszczędności w wysokości ponad 42.000 złotych. Wysokość oszczędności nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci uiszczenia kosztów sądowych (wpisy w wysokości 200 złotych) nie jest możliwe bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Na marginesie należy także wskazać, że w dniu 20 lutego 2012r. skarżący posiadał kwotę 62.000 złotych, jednakże tego dnia żona skarżącego dokonała wypłaty kwoty 20.000 złotych. Dlatego też należy uznać, że skarżący posiadał w dacie zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oszczędności w kwocie 62.000 złotych.
Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem wnioskodawca posiada środki pieniężne w kwocie co najmniej 62.000 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wydatki związane z kosztami sądowymi, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Dodatkowo należy podkreślić, iż skarżący mimo wezwania nie załączył dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki w kwocie 4.220 złotych miesięcznie, a wskazane kwoty poszczególnych wydatków są rażąco wysokie np. wyżywienie dla dwóch osób w warunkach wiejskich skarżący ocenił na kwotę 2000 złotych. Skarżący również ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci trzech samochodów. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z eksploatacją trzech samochodów tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu (w przedmiotowej sprawie trzech samochodów), w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza.
Reasumując wysokość oszczędności, uzyskiwane stałe dochody oraz część ponoszonych wydatków, które nie mieszczą się w kategorii wydatków koniecznego utrzymania, a także niewiarygodność złożonych oświadczeń, w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.