Uzasadnienie
P. S. (zwany dalej: skarżącym) wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z... maja 2012 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W jego uzasadnieniu wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i dorosłą córką, utrzymuje się z dochodów ze sprzedaży mleka w wysokości... złotych. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni... m2, nieruchomość rolną o powierzchni... ha fizycznych oraz... ciągniki, kombajn i prasę do słomy. Wyjaśnił również, że posiada do spłaty kredyt zaciągnięty na zakup ziemi i maszyn rolniczych.
W związku z tym, że złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z... maja 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu... maja 2012 r. (dowód: ZPO – karta... akt sądowych), jednak z uwagi na niewykonanie powyższego wezwania w zakreślonym terminie, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie administracyjnym w Warszawie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2012 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu zwrócił uwagę na brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi.
Na powyższe postanowienie pismem z... lipca 2012 r. (data nadania) skarżący wniósł sprzeciw (załączając tylko wniosek do Prezesa ARiMR o odroczenie terminu spłaty należności wynikającej z decyzji nr...) podnosząc, iż w jego przekonaniu wystąpienie z wnioskiem do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o rozłożenie na raty należności jaka mu została naliczona skutkuje zwolnieniem go z ponoszenia kosztów sądowych. Dodał również, że nie stać go na ponoszenie nie planowanych kosztów, gdyż nie ma środków finansowych i wydatki te drastycznie wpłyną na dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.,, poz. 270 j.t.) - dalej ustawy p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną.
Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.
Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r., w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnym oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności:
- 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe;
- 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy;
- 3) wypisy z rejestrów urzędowych;
- 4) odpisy aktualnych bilansów;
- 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat;
- 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy.
W tym miejscu zauważyć należy również, iż zawarte w omawianym przepisie określenie "w szczególności", wskazuje na to, iż wymienione w jego kolejnych punktach dokumenty źródłowe, stanowią katalog otwarty, który może być rozszerzony, jeśli okaże się – z uwagi na stan sprawy – iż niezbędne jest złożenie innych dokumentów. Jeżeli chodzi natomiast o "dodatkowe oświadczenie", o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., to wnioskodawcę można wezwać do podania takich informacji, które pozwolą na ocenę jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, by można było ustalić w sposób rzetelny i odpowiadający istniejącemu stanowi rzeczy, czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF z... maja 2012 r., było niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie). Skarżący wezwany został m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach.
Sąd w tym miejscu stwierdza, że pomimo powyższego wezwania skarżący nie nadesłał żadnych dodatkowych dokumentów i nie udzielił dodatkowych informacji, które pozwoliłyby na porównanie wysokości jego obciążeń finansowych, z jakimi powinien się liczyć w postępowaniu sądowym, z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Skarżący nie wykazał wysokości wydatków (opłaty za wyżywienie, ubranie) składających się na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego oraz nie udzielił odpowiedzi na istotne w sprawie okoliczności (np. czy posiada oszczędności pieniężne, czy otrzymuje dopłaty do gruntów bądź inną pomoc o charakterze socjalnym).
W konsekwencji brak ten wykluczył dokonanie oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podnieść przy tym również należy, że uzyskanie żądanych dokumentów nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż większość tych dokumentów winna znajdować się w posiadaniu skarżącego (np. wyciąg z rachunku bankowego).
W tej sytuacji oświadczenie skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżący.
Podkreślenia również wymaga, iż skarżący znał przyczyny odmowy przyznania mu wnioskowanej pomocy, które wykazane zostały w postanowieniu referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2012 r. i pomimo tego do dnia dzisiejszego nie uzupełnił w powyższym zakresie swojego wniosku o prawo pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.