Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez D. S. jest decyzja Prezesa A. Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 2014 r. wydaną przez Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor Oddziału) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia 26 października 2011 r. (data wpływu do Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR) D. S. zwrócił się o przyznanie pomocy z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.
Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Dyrektor Oddziału przyznał wnioskowaną przez skarżącego pomoc finansową, w wysokości 75 000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Pomoc została wypłacona w dniu 14 grudnia 2011 r.
Pismem z 18 października 2011 r., organ poinformował skarżącego o wejściu w życie przepisów nowelizujących okres obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie, jako rolnik. Jednocześnie Dyrektor Oddziału wskazał stronie na obowiązek złożenia zaświadczenia z właściwego oddziału Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS) o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Skierowana do skarżącego przesyłka została zwrócona z adnotacją "mieszkanie zamknięte".
Pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. organ ponownie poinformował skarżącego, m.in. o konieczności przedłożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS od dnia 12 lutego 2013 r. oraz o przewidzianych sankcjach za jego nieprzedłożenie. Przesyłka zawierająca ww. pismo została zwrócona z adnotacją "mieszkanie zamknięte".
W dniu 29 kwietnia 2013 r., Dyrektor Oddziału skierował do skarżącego kolejne pismo w sprawie przedłożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik. Skarżący został poinformowany o sankcjach związanych z nieprzedłożeniem wymaganego zaświadczenia. Pismo zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi – M. S.- w dniu 2 maja 2013 r.
Następnie pismem z dnia 10 października 2013 r., organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, m.in. w sprawie przedłożenia stosownego zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS, w związku z upłynięciem terminu na jego złożenie. Informacja została doręczona skarżącemu w dniu 14 października 2013 r.
W dniu 15 października 2013 r., skarżący złożył w P. Oddziale Regionalnym ARiMR zaświadczenie z KRUS z dnia 15 października 2013 r., nr [...] z którego wynika, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 października 2011 r. Natomiast w dniu 17 października 2013 r., do organu wpłynęła odpowiedź na pismo z dnia 10 października 2013 r., w której skarżący wyjaśnił, że nie został poinformowany o zmianie przepisów odnośnie terminu składania zaświadczenia z KRUS.
Następnie, decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, tj. nie przedłożył w Agencji w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy, zaświadczenia z właściwego oddziału Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, tj. do dnia 12.02.2013 r.
Skarżący odwoła się od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ustalające kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Organ wyjaśnił, iż skarżący został wezwany do złożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, w terminie do dnia 12.02.2013 r. Organ wyjaśnił, że przesyłka zawierająca wezwanie została dwukrotnie awizowana i uznana za doręczoną na podstawie art. 44 k.p.a Jednakże skarżący nie przedłożył wymaganego zaświadczenia, zgodnie zaś z § 20 ust. 4 ww. rozporządzenia, w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie.
Jednocześnie organ zaznaczył, że zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:
- a) śmierć beneficjenta,
- b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu,
- c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania,
- d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa,
- e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich,
- f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.
Następnie organ wskazał na § 22 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym innymi niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:
- 1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:
- a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,
- b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,
- c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,
- d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,
- e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta.
Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, czy też wyjaśnień, mogących świadczyć, że wystąpiły okoliczności wskazane w ww. przepisach, zatem Dyrektor Oddziału prawidłowo ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa A. Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] skarżący wyjaśnił, iż kierowana do niego korespondencja zawierająca informację o zmianie przepisów oraz wezwanie do przedłożenia stosownego zaświadczenia z KRUS podejmowana była przez jego matkę, która nie przekazała mu kierowanych do niego pism. Wobec powyższego skarżący nie wiedział o ciążącym na nim obowiązku. Następnie skarżący szczegółowy wskazał na negatywne relacje jakie łączą go z matką.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270, z późn. zm.); określanej dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 2014 r. wydaną przez Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że jest ona prawidłowa.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że pomoc finansowa z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom przewidziana została w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r., poz. 201, z późn. zm.).
Przedmiotową pomoc skarżący otrzymał na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Z decyzji tej wynikało również, że skarżący jest zobowiązany do przedłożenia w ARiMR zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
Następnie, rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2011 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2011 r. Nr 209, poz. 1247), zwanego dalej "rozporządzeniem zmieniającym", od dnia 3 października 2011 r. znowelizowano brzmienie § 19 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z nowym brzmieniem § 19 pkt 1 rozporządzenia, Beneficjent powinien przedłożyć w Agencji, wymagane zaświadczenie z KRUS w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy.
Jednocześnie w § 2 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego, nałożony został na ARiMR obowiązek, w terminie 60 dni od dnia jego wejścia w życie, przekazania beneficjentom, którym przyznano pomoc w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, informacji o:
- 1. zmianie przepisów dotyczących okresu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik;
- 2. konieczności złożenia zaświadczenia, o którym mowa w § 19 pkt 1 rozporządzenia wymienionego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2013 r. P. Oddział R. ARiMR wysłał pismo informujące o zmianie ww. przepisów oraz zobowiązał skarżącego do przedłożenia, m.in. zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS w wyznaczonym w piśmie terminie, tj. do dnia 12 lutego 2013 r.
Pismo to zostało prawidłowo - dwukrotnie awizowane, a przesyłka - na podstawie art. 44 K.p.a. - uznana za skutecznie doręczoną w dniu [...] lutego 2013 r.
We wskazanym terminie skarżący nie przedłożył stosownego zaświadczenia.
Zgodnie z § 20 ust. 4 rozporządzenia, w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie.
Zatem, organ prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 2 250 zł.
Jednocześnie, odnosząc się do argumentacji skarżącego, że nie wiedział o zmianie przepisów oraz o obowiązku przedłożenia stosownego zaświadczenia z KRUS w zakreślonym terminie, ponieważ wszelką kierowaną do niego korespondencję odbierała jego matka, która nie informowała go o przesłanych do niego pismach, wyjaśnić należy co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy na art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:
- a) śmierć beneficjenta,
- b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu,
- c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania,
- d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa,
- e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich,
- f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.
Jednocześnie w myśl § 22 ust. 1 rozporządzenia innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:
- 1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:
- a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,
- b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,
- c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,
- d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,
- e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta.
Jednocześnie należy dodać, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez Beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że organ słusznie uznał, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, czy też wyjaśnień, mogących świadczyć, że wystąpiły ww. okoliczności, w których zwrot pomocy nie jest wymagany.
Okoliczności takiej nie mogą bowiem stanowić negatywne relacje łączące skarżącego z matką. Natomiast kwestia nieprzekazywania kierowanej do skarżącego korespondencji nie została potwierdzona pomimo podjętej przez organ próby wyjaśnienia tej sprawy. Matka skarżącego, pomimo wezwania, nie stawiła się bowiem w Biurze Wsparcia Inwestycyjnego w B. w celu złożenia wyjaśnień, czy w istocie D. S. z przyczyn od siebie niezależnych nie miał możliwości zapoznania się z treścią pism przesłanych pod wskazany przez niego adres. Wobec powyższego organ, pomimo podjętych starań, nie miał możliwości zbadania powyższej kwestii, a twierdzenia skarżącego nie zostały potwierdzone.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu i rozstrzygnięciach organów administracji, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.