Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z dnia [...] stycznia 2015 r. (data nadania) wniesionej przez D. sp. z o.o. (dalej jako: "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] czerwca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 z wniosku B. sp. z o.o., z uwagi na przekształcenie prawne przekazującego (połączenie przez przejęcie).
W dniu [...] czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomieniem nr [...] przekazał powyższy wniosek do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR W. W dniu [...] sierpnia 2014 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku, które to braki strona uzupełniła korektą wniosku z dniu [...] sierpnia 2014 r., w której doprecyzowała, że wnioskuje o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2011. Skarżąca dołączyła potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię postanowienia Sądu Rejonowego oraz oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW na lata 2007-2013. Wskazała jednocześnie, iż w dniu [...] marca 2014 r. przejęła posiadanie gruntów rolnych w odniesieniu do których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe.
W dniu [...] października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. działając jako organ I instancji wydał postanowienie nr [...] na mocy którego zawiesił postępowanie w sprawie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok.
Organ I instancji zauważył, iż dla spółki B. sp. z o.o. nie zostało zakończone postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 i 2011 rok. Dodał, iż przyczyną niezałatwienia sprawy są niezakończone postępowania z lat 2008 i 2009 prowadzone dla przekazującego ww. spółce gospodarstwo wraz z zobowiązaniem tj. P. s.c., ponieważ w toku pozostaje sprawa o anulowanie numeru w ewidencji producentów dla tego podmiotu. W ocenie Kierownika Biura zagadnieniem wstępnym w niniejszej sprawie jest ustalenie biegu oraz okresu obowiązywania zobowiązania rolnośrodowiskowego o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., s. 1 ze zm.), w związku ze złożeniem w dniu [...] maja 2008 r. przez P. s.c. wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2008 r. Organ I instancji wskazał, iż z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, że sprawa rolnośrodowiskowa na rok 2008 dla P. s.c. nie została rozstrzygnięta, podobnie jak sprawa na rok 2009 (postępowania te zostały zawieszone z urzędu).
Tym samym, w ocenie organu, P. s.c. nie podjęła zobowiązania polegającego na realizacji programu rolnośrodowiskowego, co uniemożliwia m.in. weryfikację zobowiązania dla przejmującego gospodarstwo/następcy prawnego, tj. odpowiednio B. sp. z o.o., a następnie D. sp. z o.o. Kierownik Biura wyjaśnił, iż weryfikacja, czy B. sp. z o.o. skutecznie przejęła zobowiązanie po P. s.c. ma kluczowe znaczenie również dla sprawy "transferowej" z wniosku następcy prawnego - D. sp. z o.o. Dodał, iż realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązaniem wieloletnim, dlatego też, aby dokonać weryfikacji realizowanego zobowiązania przez B. sp. z o.o., a następnie zweryfikować uprawnienia następcy prawnego – D. sp. z o.o., koniecznym jest zakończenie postępowań administracyjnych dla P. s.c. i ustalenie, czy podmiot ten był beneficjentem płatności.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca w ustawowym terminie wniosła zażalenie wnosząc o uchylenie postanowienia Kierownika Biura i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu miejscowo organowi I instancji. Zarzuciła brak właściwości miejscowej, powołując jako podstawę prawną zarzutu art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 22a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2088 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.).
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. nr [...] z dnia [...] października 2014 r.
Po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy Dyrektor Oddziału zauważył, iż zgodnie z treścią § 2 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) - dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe" – płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.
Zgodnie z § 5 ust 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit, c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011, str. 8, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, a w przypadku:
- 1) o którym mowa w art. 16 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 65/2011, działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c tego rozporządzenia;
- 2) gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r., zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r.
Zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizowane w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 obejmuje obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia nr 73/2009.
Dyrektor Oddziału stwierdził, iż Zgodnie z treścią przytoczonych przepisów do przyznania płatności rolnośrodowiskowej niezbędne jest podjęcie i zrealizowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego. W konsekwencji, w razie złożenia wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce pierwotnego wnioskodawcy niezbędne jest przejęcie po nim zobowiązania rolnośrodowiskowego, co z kolei uwarunkowanie jest koniecznością ustalenia istnienia, zakresu i czasu trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego.
W ocenie organu II instancji nie jest możliwe rozstrzygnięcie wniosku strony o wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce dotychczasowego beneficjenta bez uprzedniego ustalenia istnienia i zakresu zobowiązania.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Oddziału zauważył, że D. wystąpiła z wnioskiem o wstąpienie do postępowania w miejsce B., która to spółka ma siedzibę w powiecie b.. D. prawidłowo zatem złożyła wniosek transferowy zgodnie z właściwością miejscową. Jednakże D. sp. z o.o. ma siedzibę w W., w konsekwencji, w ocenie organu II instancji, właściwym miejscowo dla spraw tej spółki zgodnie z treścią § 23 ust 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest Kierownik Biura Powiatowego W. Wskazał dodatkowo, iż powołana przez skarżącą ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie znajduje zastosowania do przyznawania płatności rolnośrodowiskowych.
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca wskazała, iż nie istniały przeszkody, aby rozstrzygnięcie dotyczące przyznania płatności wydać w oparciu o stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania skarżonego aktu. Wskazała, iż w datach przekazania gospodarstwa rolnego oraz składania wniosków transferowych spółka cywilna P. posiadała numer identyfikacyjny producenta rolnego, który to numer posiada również obecnie. W ocenie skarżącej organy błędnie przyjęły, iż kwestia postępowania w sprawie prawidłowości nadania numeru producenta prowadzona u poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, ma wpływ na ustalenie praw strony niniejszych postępowań.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej P. M. popierając skargę wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Oświadczył, że między B. sp. z o.o. a P. s.c. doszło do przekazania gospodarstwa, natomiast między skarżącą a B. sp. z o.o. doszło do przekształcenia przez przejęcie na podstawie kodeksu spółek handlowych. Wyjaśnił, iż główne postępowanie w odniesieniu do B. sp. z o.o. nie jest zawieszone i toczy się przed Kierownikiem Biura Powiatowego w B. Wskazał ponadto, że w odniesieniu do P. s.c. sprawa o anulowanie numeru ewidencyjnego producentów jest niezakończona. Dodał, iż posiada wiedzę, że toczy się przed NSA postępowanie ze skargi kasacyjnej i że były podnoszone sztuczne warunki. Podkreślił, iż skarżąca kwestionuje podstawę wydania postanowienia oraz kompetencje organu w W.. Zdaniem skarżącej jej postępowanie nie powinno być zawieszone bowiem dotyczy tylko wstąpienia do toczącego się postępowania jako następca prawny, a o wstąpieniu nie decyduje się decyzją.
Ponadto pełnomocnik stwierdził, iż w przedmiocie wstąpienia decyduje prowadzący postępowanie główne, w tym przypadku Kierownik Biura w B. i ewentualnie po wstąpieniu można przekazać sprawę do organu właściwego miejscowo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: “p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, iż organ zawiesił postępowanie w sprawie wstąpienia skarżącej spółki do toczącego się postępowania w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy, tj. B. Sp. z. o. o. Natomiast z uzasadnienia tegoż rozstrzygnięcia wynika, że organ nie może wydać decyzji w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 gdyż zaistniało podwójne następstwo prawne wnioskodawców i do chwili obecnej nie zostało ustalone istnienie, zakres i czas trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Wskazać należy, że tak sformułowane uzasadnienie nie odnosi się do treści wydanego rozstrzygnięcia, którego treścią nie było zawieszenie postępowania w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. Z treści uzasadnienia postanowienia nie wynika aby wcześniej zostało zawieszone postępowanie w sprawie z wniosku B. Sp. z o.o. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011r., przez co nie można było rozstrzygać kolejnego, wpadkowego wniosku w przedmiocie następstwa prawnego tej spółki, do czasu ustąpienia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania.
Ponadto akta administracyjne nie zawierają dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi na dokonanie kontroli zaskarżonego aktu. Znajduje się w nich jedynie wniosek skarżącej, zawiadomienie o przekazaniu sprawy do organu właściwego miejscowo, wezwanie do usunięcia braków, i jego wykonanie, postanowienie organu I instancji, zażalenie oraz postanowienie organu odwoławczego. Brakuje dokumentów świadczących o wnioskach poprzedników prawnych i tożsamości przedmiotowej tych wniosków, dokumentów stanowiących o przyczynie zawieszenia postępowania, a także dokumentów świadczących o zawieszeniu postępowania z pierwszego wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, jak twierdzi organ, na rok 2008. Nie zrozumiałe też jest i nie poddaje się kontroli Sądu, przekazanie wniosku skarżącej o wstąpienie do udziału w sprawie w miejsce B. sp. z o.o., przez organ prowadzący to postępowanie – Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. Zgodnie z treścią art. 25 ustawy z dnia 7 marca 2007r o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173, dalej ustawa z 7 marca 2007r.) w sprawach o przyznanie pomocy (w tym pomocy rolnośrodowiskowej – art. 5 ust.1 pkt.14), w przypadku przekształcenia wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt.1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc.
Również rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia 13 marca 2013r. w § 28 stanowi, że w przypadku zaistnienia następstwa prawnego, w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności jego następca prawny może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania tej płatności na jego miejsce, jeżeli objął w posiadanie grunty lub stado objęte tym wnioskiem. Według ust. 2 tego przepisu następca prawny rolnika wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, następca prawny rolnika składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej przez rolnika (§ 28 ust.6).
Z ustawy z dnia 7 marca 2007r., art. 21 ust.1, wynika również, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej (a taką jest sprawa o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej – art.20 ust.1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt.
14) stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007r. nie zawierają regulacji dotyczącej formy i treści rozpoznania samego zgłoszenia następcy prawnego o wstąpieniu w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy. Zatem za zasadne wydaje się potwierdzenie przez organ takiego wstąpienia następcy prawnego w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy, zwłaszcza, że zgłoszenie to jest przyjmowane przez kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek przez pierwotnego wnioskodawcę, a który to organ może nie być właściwy miejscowo do merytorycznego rozstrzygania sprawy w odniesieniu do następcy prawnego (§ 23 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika). Potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia wstąpienia następcy prawnego w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy znajduje uzasadnienie w możliwości wydawania przez organ niezaskarżalnego postanowienia w myśl art.123 k.p.a. w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. Daje to następnie możliwość ewentualnego przekazania sprawy do merytorycznego rozpoznania przez właściwy miejscowo organ. W przedmiotowej sprawie organ tak nie postąpił. Zawieszono postępowanie tylko w sprawie wstąpienia skarżącej spółki do toczącego się postępowania w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy, tj. B. Sp. z o. o. Powołano się na powody dotyczące przedmiotu rozstrzygnięcia, a nie podmiotu. Przy czym akta nie zawierają stosownej dokumentacji (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30sierpnia 2002r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi- p.p.s.a. – Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.- Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy).
W tych warunkach Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania.
Z tych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w wyroku. O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.