Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 czerwca 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną B. A. jako nie odpowiadającą wymogom wynikającym z przepisu art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.
Pismem z dnia 14 lipca 2008r. (data wpływu do Sądu) skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Zażalenie zostało sporządzone osobiście przez skarżącą. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie normy wynikającej z treści art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia ewentualnego braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez nie sporządzenie jej przez adwokata lub radcę prawnego, a także naruszenie normy wynikającej z treści art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 173 § 2 p.p.s.a. w związku zart. 175 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację powołanych przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2 i § 3 stosuje się odpowiednio.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej Sąd zauważa, że art. 175 p.p.s.a. oraz powołany powyżej art. 194 § 4 p.p.s.a. wprowadza przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej odpowiednio zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Sformułowanie "skarga kasacyjna (zażalenie) powinna być sporządzona" należy rozumieć jako obowiązek jej sporządzenia przez profesjonalny podmiot. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 lipca 2004 r. (FZ 178/2004, niepubl.) dokonał analizy tego sformułowania, podkreślając że w słownikach języka polskiego zawarte są różne znaczenia wyrazów "powinno", "powinna". W Słowniku języka polskiego PWN, red. M. Szymczak, t. II, s. 870, wyrazowi "powinno" przydaje się znaczenie "obowiązkowego", "należnego", "pożądanego", "oczekiwanego", "spodziewanego". W języku prawniczym używanym w aktach normatywnych i w orzecznictwie sądowym, utrwalone jest rozumienie wyrażenia "powinno być sporządzone" jako obowiązku sporządzenia.
Przedstawiona wykładnia wyrażenia "powinno być sporządzone" potwierdzona została również w najnowszym, po reformie sądownictwa administracyjnego, orzecznictwie NSA. Przykładem są postanowienia NSA: z 9 marca 2004 r., FSK 222/2004, LexPolonica nr 408522 oraz z 16 marca 2004 r., FSK 209/2004 ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 13 i FSK 282/2004, LexPolonica nr 370018. Podobnie w postanowieniu z 14 czerwca 2004 r. (OSK 219/2004, niepubl.) NSA podniósł, że "wywody skarżących, iż użyte w tym przepisie sformułowanie " skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego" nie oznacza, iż musi być sporządzona przez adwokata bądź radcę prawnego" należy uznać za dowolną wykładnię omawianego przepisu. Wyrazy "powinien, powinna, powinno" oznaczają "mieć obowiązek zrobienia czegoś, być zobowiązanym do wykonania czegoś, podlegać konieczności odpowiadania pewnym warunkom". Przez pojęcie "sporządzenie skargi" należy zatem rozumieć, wbrew wywodom strony skarżącej, jej napisanie i podpisanie przez profesjonalny podmiot.
Przymus adwokacko-radcowski nie obowiązuje tylko w sytuacji, gdy skargę kasacyjną (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej) sporządza sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, co w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd zauważa, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym sformalizowanym. Należy wyróżnić dwie kategorie wymagań skargi kasacyjnej: wymagania ogólne (formalne) przewidziane dla wszystkich pism procesowych (art. 176 i 193 w zw. z art. 46 i 47) oraz wymagania szczególne (materialne) dotyczące wyłącznie skargi kasacyjnej (por. A. Skoczylas, Glosa do postanowienia NSA z 16 marca 2004 r., FSK 209/2004, OSP 2004, nr 6, poz. 73), do których należy między innymi wymóg sporządzenia jej przez profesjonalny podmiot. Braki formalne mogą zostać usunięte, zaś wymagania materialne prowadzą do niedopuszczalności skargi kasacyjnej. Są to braki, które nie ulegają konwalidacji, powodując niedopuszczalność skargi kasacyjnej, a w konsekwencji jej odrzucenie (por. B. Adamiak, Uwagi o modelu..., s. 35 oraz postanowienie NSA z 25 maja 2004 r., GSK 38/2004, Mon. Praw. 2004, nr 13, s. 584).
A zatem brak w postaci nie sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego ma charakter materialny, a nie jak twierdzi skarżąca formalnoprawny, tak więc nie podlega uzupełnieniu, usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. A zatem, jeśli skarga kasacyjna została wniesiona z naruszeniem art. 175 p.p.s.a., podlega ona odrzuceniu bez wzywania do usunięcia braków (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2004 r., FSK 3/2004, Mon. Praw. 2004, nr 5, s. 202). Zdaniem Sądu tego rodzaju nieusuwalnej wadliwości skargi kasacyjnej nie eliminuje nawet zgłoszenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego – (por. post. NSA z dnia 2 lutego 2004 r., GSK 9/2004, Mon. Praw. 2004, nr 4, s. 155). W uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia NSA podkreśla, że "istniejący już, bogaty dorobek orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny, odnoszący się do art. 393 2 § 1 k.p.c. nie może być pominięty przy stosowaniu w orzecznictwie NSA art. 175 § 1 p.p.s.a." Tak więc sporządzenie skargi kasacyjnej przez osobę mającą kwalifikacje wymagane w art. 175 p.p.s.a. przesądza o jej dopuszczalności (por. postanowienia NSA z 5 marca 2004 r., OSK 69/2004, niepubl.; z 6 lutego 2004 r., OSK 39/2004, niepubl.; z 18 lutego 2004 r., OSK 173/2004, LexPolonica nr 402371).
W związku z powyższym, zarzuty skarżącej zawarte w zażaleniu są bezzasadne.
Natomiast mając na uwadze to, iż przymus adwokacko-radcowski dotyczy również zażalenia składanego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o czym skarżąca została prawidłowo pouczona w dniu 7 lipca 2008r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 91 akt sądowych), tak więc omówione powyżej reguły mają tu bezpośrednie zastosowanie.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy zauważyć, iż zażalenie z dnia 14 lipca 2007 r. jest niedopuszczalne, gdyż zostało sporządzone przez samą skarżącą, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem nie odpowiada wymogom określonym w przepisie art. 194 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.