Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 216 § 1 w zw. z art. 217 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. nr 8, poz. 60 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], odmawiające firmie J. [...] przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] lipca 2003 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2003 r. do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wpłynęły wnioski firmy J. [...] o zmianę klasyfikacji taryfowej importowanego towaru oraz zwrot uiszczonych należności celnych. Decyzjami z dnia [...] lutego 2005 r. organ celny zmienił klasyfikację importowanego towaru i zarządził zwrot cła.
Następnie, wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., działając na podstawie art. 85 § 1, art. 250 § 3, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia [...] maja 2005 r., odmówił naliczenia i zwrotu odsetek od zwróconych należności celnych.
Przedmiotowa decyzja została doręczona Stronie w dniu [...] lipca 2005 r.
Pismem z dnia [...] lipca 2005 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] sierpnia 2005 r., firma J. [...] wniosła odwołanie od ww. decyzji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 250 § 3 Kodeksu celnego.
Następnie pismem z dnia [...] września 2005 r., na podstawie art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa, Strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przedmiotowe odwołanie zostało wysłane z uchybieniem terminu do jego złożenia, który upływał [...] sierpnia 2005 r. Wyjaśniono, że korespondencja z firmy jest odbierana przez doręczyciela pocztowego trzy razy w tygodniu - na początku sierpnia miało to miejsce 1 i 3 dnia miesiąca. Pracownik Firmy, odpowiedzialny za wysyłkę korespondencji nie zauważył, że 14-dniowy termin mija [...] sierpnia. Pismo zostało złożone do wysyłki [...] sierpnia, jednakże doręczyciel odebrał je [...] sierpnia, co - w konsekwencji - spowodowało jednodniową zwłokę w wysyłce.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 216 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania Strony od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 cyt. wyżej ustawy, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Ustalenie daty otrzymania decyzji, a następnie daty wniesienia odwołania ma istotne znaczenie dla bytu postępowania administracyjnego bowiem przesądza o możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz o charakterze przyszłego rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. Strona otrzymała w dniu [...] lipca 2005 r., natomiast odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w W. w dniu [...] sierpnia 2005 r. (data stempla na kopercie), a więc z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia.
W postanowieniu zawarto pouczenie, iż stosowanie do treści art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej, Strona niezadowolona z niniejszego postanowienia może wnieść zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.
Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 216 w zw. z art. 162 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005.
W uzasadnieniu wskazał, iż pismem z dnia [...] września 2005 r. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując, iż uchybienie terminowi nastąpiło z powodu niedopatrzenia pracownika Firmy. Stosownie do postanowień art. 162 § 2 cyt. wyżej ustawy, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ponadto jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powyższy przepis zawiera wymogi formalne podania o przywrócenie terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności przeterminowanej. Aby wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności był rozpatrzony pozytywnie, przesłanki wymienione w art. 162 Ordynacji podatkowej muszą być spełnione łącznie.
Organ odwoławczy zaznaczył nadto, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do wniesienia odwołania można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Nadto, odwołanie Strony od decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. nosi datę [...] lipca 2005 r., czyli datę mieszczącą się w 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania, zaś wysłane zostało w dniu [...] sierpnia 2005 r.; natomiast wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...] września 2005 r., wpłynął do Urzędu celnego w dniu [...] września 2005 r.
W postanowieniu zawarto pouczenie o prawie Strony do wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania (art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej).
W związku z rozpatrzeniem zażalenia Strony, postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ ponownie podkreślił, iż we wniosku z dnia [...] września 2005 r. Strona oświadczyła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy pracownika Firmy. Zważywszy, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do wniesienia odwołania można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć, przedmiotowe postanowienie w pełni odpowiada prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie firma J. [...] wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, a szczególności art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. nr 8, poz. 60 ze zm.).
W ocenie Skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż firma nie dochowała 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 ww. ustawy, do złożenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. "O uchybieniu terminu firma została poinformowana decyzją Urzędu i w przepisowym terminie złożyła odwołanie od tej decyzji. Tym samym został zachowany wymóg dochowania terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto zaznaczył, iż niewiedza pracownika Firmy odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji, co do okoliczności, że 14-dniowy termin upływa [...] sierpnia 2005 r., obciąża Stronę. Także brak odbioru korespondencji [...] sierpnia 2005 r. przez doręczyciela, w ocenie organu celnego, nie stanowi przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. W przedmiotowej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy Strony. Nie zdołała Ona bowiem uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez Jej winy, a nadto nie dokonała wymaganych czynności, zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji (postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od treści skargi (art. 134 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Sąd zważył, iż stosownie do postanowień art. 73 § 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego.
W sprawie niniejszej bezsporna jest okoliczność, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. (doręczoną Stronie [...] lipca 2005 r. - k. 73 akt admin.), Naczelnik Urzędu Celnego w W. odmówił naliczenia i zwrotu odsetek od zwróconych uprzednio firmie J.[...], należności celnych. Pismem z dnia [...] lipca 2005 r., Strona odwołała się od ww. decyzji.
Stosownie do treści art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z akt administracyjnych, ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] sierpnia 2005 r., natomiast odwołanie Strony zostało nadane w Urzędzie pocztowym w dniu [...] sierpnia 2005 r. (stempel Urzędu pocztowego na kopercie - k. 74 akt admin.). Powyższe okoliczności, których Strona nota bene nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego - wskazują, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem przewidzianego, 14-dniowego terminu.
Bezsporna w sprawie niniejszej jest również okoliczność, iż pismem z dnia [...] września 2005 r., na podstawie art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa, Strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w W., powołując w podstawie prawnej art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania Strony od ww. decyzji. Następnie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r., na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 cyt. wyżej ustawy, organ odwoławczy odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. W ww. postanowieniach, powołując się na treść art. 236 § 2 ww. ustawy, pouczono Stronę o prawie do wniesienia zażalenia.
W związku z zażaleniem Strony, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r., Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy ww. postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Podkreślić należy, iż właściwość organów do orzekania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została uregulowana expressis verbis w art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej. Stosownie bowiem do jego treści, w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Jak wynika z treści cyt. wyżej przepisu, postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia są ostateczne. Art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej wprowadza bowiem wyjątek od zasady, że na postanowienia w sprawie przywrócenia terminu (również zatem na postanowienia o odmowie przywrócenia terminu), przysługują zażalenia (art. 163 § 3).
Postanowienia, o których mowa w art. 163 § 2 przedmiotowej ustawy, są postanowieniami zamykającymi postępowanie, a zatem, w myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na postanowienia te przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (B. Adamiak, Ordynacja podatkowa Komentarz 2004; Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2004).
Sąd zważył, iż w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powołując się na treść art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej błędnie pouczył Stronę o prawie do wniesienia zażalenia od przedmiotowego postanowienia. Nadto, na skutek rozpatrzenia wniesionego przez Stronę zażalenia, organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymujące w mocy ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r.
W świetle powyższego, mając na względzie, iż Dyrektor Izby Celnej dokonał w postępowaniu odwoławczym weryfikacji postanowienia ostatecznego (korzystającego z ochrony trwałości) uznać należy, iż zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymujące w mocy ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r., wydane zostało bez podstawy prawnej, co wyczerpuje przesłankę, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i - stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.
Przepis art. 145 § 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy stanowi bowiem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach (w sprawie niniejszej w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej).
Wykazanie ww. przyczyny nieważności zaskarżonego postanowienia stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2006 r., ani też postanowienia z [...] stycznia 2006 r. odmawiającego Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W..
Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.
Wskazać nadto należy, iż mając na względzie treść art. 134 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją (postanowieniem) z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego.
Kontrola zgodności z prawem działania organów administracyjnych sprawowana przez sąd administracyjny w powiązaniu z obowiązkiem procesowej pomocy stronom w granicach art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, winna chronić stronę przed skutkami błędnych pouczeń.
Jak już wyżej wskazano, w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji merytorycznej oraz w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Celnej błędnie pouczył Stronę o prawie wniesienia zażalenia w trybie art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej. Na postanowienia ostateczne wydane trybie art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, o czym była już mowa wyżej, przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że wydanie ww. postanowień, zawierających wadliwe pouczenia, doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania (art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 217 § 1 pkt 6, art. 236 Ordynacji podatkowej) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do uchylenia ww. postanowień w części dotyczącej pouczenia.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.