Uzasadnienie
W dniu... czerwca 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) W. O. złożył – na urzędowym formularzu PPF – wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W jego uzasadnieniu wskazał, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na niski dochód na jedną osobę oraz koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego tj. podatek rolny, ubezpieczenie budynków (dom mieszkalny, obora, stodoła), ubezpieczenie zasiewów rolnych, składki KRUS żony, koszty utrzymania tj. wyżywienie, opłaty za prąd, gaz, telefon, abonament telewizyjny i opał na zimę oraz wydatki na bieżące remonty. Skarżący posiada dom o pow.... m² oraz nieruchomość rolną o pow.... ha. Dochody w gospodarnie domowym skarżącego, w którym pozostaje on z żoną wynoszą łącznie około... zł brutto (dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody z umowy o pracę skarżącego). Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie Urzędu Miasta i Gminy w M. dotyczące wielkości gospodarstwa rolnego skarżącego oraz uzyskiwanych z niego dochodów oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, jak również odręczne wyliczenie dochodów w gospodarstwie rolnym z uwzględnieniem dopłat unijnych.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Ma ona na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą bowiem jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności wówczas gdy posiada stały miesięczny dochód. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: ustawy p.p.s.a.
W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć należy, iż skarżący posiada stabilne źródło dochodów uzyskując co miesiąc wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości około... zł netto, jak również dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości około... zł miesięcznie (dochód roczny z gospodarstwa określono w wysokości... zł). Taka wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego składającego się z dwóch osób nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem uznać, iż wnioskujący należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy.
Co prawda – jak podniesiono we wniosku – skarżący ponosi koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz utrzymaniem własnym i żony, jednak nie określono ich wysokości. Ponadto wskazać należy, iż uzyskiwane dochody są stosunkowo wysokie jak dla dwóch osób i sytuacji majątkowej skarżącego nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż skarżący uiścił w sprawie wpis sądowy od skargi w wysokości... zł, co oznacza iż posiada środki finansowe na opłacenie kosztów sądowych, które nie są w sprawie wysokie.
Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. Wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.