Uzasadnienie
W dniu 9 lutego 2009 r. R. S. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż jest osobą samotną (wdową, bez dzieci), utrzymuje się z handlu, ale obecnie dochody z handlu znacznie spadły i aktualnie wynoszą około... zł miesięcznie. Skarżąca jest ciężko chora i w najbliższym czasie czeka ją operacja, jest w trakcie gromadzenia środków na tę operację, gdyż szpital nie chce jej operować bez opłaty, musi uzbierać... zł. Nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych.
Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 20 lutego 2009 r. wezwano ją do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów.
W piśmie z dnia 4 marca 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca oświadczyła, iż na mieszkanie wydaje... zł raz na dwa miesiące, na energię elektryczną... zł raz na dwa miesiące, a na wyżywienie około... zł miesięcznie jak wystarczy, a jak ma mniej pieniędzy to je mniej. Na lekarstwa wydaje około... zł miesięcznie, bo na więcej jej nie stać. Ponadto skarżąca wskazała, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, nigdzie nie pracuje, a jedynie osiąga niewielkie dochody z handlu. Aktualnie w miesiącu lutym zarobiła około... zł. Od czasu do czasu uzyskuje pomoc z opieki społecznej w wysokości... zł. Skarżąca wskazała, iż nie posiada rachunku bankowego ani żadnej lokaty. Dokumenty dotyczące likwidacji konta zagubiła, a w banku nie chcą jej wydać żadnego zaświadczenia.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.
Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Jak wynika z przedstawionych okoliczności faktycznych skarżąca w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu oraz dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu nie przedstawiła w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. Zauważyć należy, iż skarżąca pomimo wezwania nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego z okresu ostatnich sześciu miesięcy, ograniczając się jedynie do oświadczenia, iż nie posiada rachunku bankowego, ani żadnej lokaty, a dokumenty dotyczące likwidacji konta zgubiła. Ponadto wskazała, iż w banku nie chcą jej wydać żadnego zaświadczenia.
W tym miejscu wskazać należy, iż w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, iż skarżąca była posiadaczem rachunku bieżącego w Banku...., jak również rachunku oszczędnościowego lokaty terminowej na kwotę... zł. Skarżąca nie wskazała na co spożytkowała wskazane oszczędności. Ponadto nie można dać wiary twierdzeniu skarżącej, iż nie jest w stanie uzyskać z banku stosownego zaświadczenia o likwidacji rachunku wraz z saldem zamknięcia. Skarżąca powinna przedstawić w takiej sytuacji chociażby negatywną pisemną odpowiedź z Banku, potwierdzającą odmowę udostępnienia jej danych.
W tym miejscu wskazać należy, iż nie kwestionowana jest ciężka sytuacja zdrowotna skarżącej oraz wysokość jej dochodów z handlu, nie mniej jednak brak wyżej wymienionych dokumentów bankowych uniemożliwia porównanie wysokości obciążeń finansowych wiążących się z tokiem postępowania sądowoadministracyjnego z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi skarżącej.
Jeszcze raz podkreślenia wymaga bowiem fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.