Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z [...] stycznia 2008 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P.C. jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2007 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na projekt "Zakup sprzętu rolniczego".
Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] kwietnia 2007r. do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Skarżący P.C. złożył wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania "Inwestycje w gospodarstwach rolnych" Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006".
W wyniku rozpoznania wniosku Dyrektor [...] OR ARIMR w dniu [...] września 2007r. wydał decyzję nr [...], na mocy której odmówił P. C. przyznania pomocy na projekt "Zakup sprzętu rolniczego", z uwagi na wykorzystanie maksymalnego poziomu pomocy na realizacje projektu.
Pismem z [...] września 2007r. Wnioskodawca, działając przez adwokata P.D., złożył odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przyznanie pomocy na projekt "Zakup sprzętu rolniczego", ewentualnie, w oparciu o przepis art. 132 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej "Kpa"), o zmianę decyzji i przyznanie pomocy na ww. projekt. Do odwołania załączono pełnomocnictwo udzielone przez P. C. spółce "A." sp. z o.o. w O. oraz pełnomocnictwo udzielone adwokatowi P.D. przez "A. " sp. z o.o. w O. działającej - jak wskazano w pełnomocnictwie - w imieniu P. C. Następnie postanowieniem z [...] grudnia 2007r. nr [...], adresowanym na Kancelarię Adwokacką adw. P.D., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora [...] OR ARIMR.
Powołując w podstawie prawnej art.134 Kpa wskazano, iż pełnomocnictwo udzielone adwokatowi P. D. zostało zawężone do reprezentowania P. C. "we wszystkich instancjach sądowych z prawem do substytucji", a zatem w toku postępowania odwoławczego nie był on umocowany do działania w imieniu strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie Skarżący, działając przez pełnomocnika adwokata P. D., wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia (omyłkowo w skardze napisano "decyzji") oraz decyzji organu I instancji. Koncentrując motywy skargi wyłącznie na zaskarżonym postanowieniu zarzucono naruszenie art.64 § 2 Kpa oraz art.9 Kpa polegające na nie wezwaniu strony i pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwa. Powołując się na orzecznictwo podniesiono, iż dopuszczenie w przewodzie administracyjnym do zastępstwa strony pełnomocnika należycie niewylegitymowanego stanowi wadliwość postępowania.
Ponadto podkreślono, że odwołanie składa strona jedynie działając przez pełnomocnika, wobec czego niezłożenie przez pełnomocnika stosownego upoważnienia winno skutkować wezwaniem samej strony do podpisania odwołania w terminie i pod rygorem zastrzeżonym w art.64 § 2 kpa.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARIMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wskazano, iż w sytuacji, gdy odwołanie zostanie złożone przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia, organ jest zobowiązany wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie doszedł do przekonania o konieczności stwierdzenia nieważności skarżonego postanowienia, z uwagi na rażące naruszenie przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego należało zastosować przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z występującą w sprawie przesłanką z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kpa.
Na wstępie rozważań Sąd wskazuje, iż postępowanie odwoławcze składa się z fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego i fazy wydania orzeczenia. W fazie wstępnej organ odwoławczy obowiązany jest podjąć czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Te ostatnie obejmują w szczególności sytuacje wniesienia odwołania zawierającego braki formalne, np. wynikające z art.64 Kpa.
Zgodnie z art.64 § 2 Kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, innym niż w § 1 cyt. przepisu, organ administracji winien wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania stanowi natomiast jedną z postaci stwierdzenia niedopuszczalności odwołania przewidzianą w art. 134 Kpa.
Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, iż w kontrolowanej sprawie odwołanie zostało wniesione przez pełnomocnika adwokata P. D. działającego w imieniu P. C. Do odwołania załączono pełnomocnictwo udzielone przez P. C. spółce "A." sp. z o.o. w O. oraz pełnomocnictwo udzielone adwokatowi P.D. przez "A. " sp. z o.o. w O. działającej - jak wskazano w pełnomocnictwie - w imieniu P. C. Skoro zatem dołączone do odwołania pełnomocnictwo organ uważał za niewłaściwe - winien powiadomić o tym stronę i wezwać ją do podpisania odwołania bądź wezwać pełnomocnika do przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa. Niedokonanie tego przez organ odwoławczy stanowi naruszenie wyrażonej w art.9 Kpa zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to w jakiej fazie postępowanie miało miejsce.
Ponadto Sąd zauważa, iż zgodnie z art.33 § 1 Kpa pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. W rozpoznawanej sprawie zaś strona udzieliła pełnomocnictwa osobie prawnej, tj. "A. " sp. z o.o., która z kolei umocowała adwokata P. D. do reprezentowania P. C. "we wszystkich instancjach sądowych z prawem do substytucji". A zatem - zgodnie z treścią pełnomocnictwa - nie był on umocowany w postępowaniu administracyjnym, co zresztą podkreślił sam organ, a mimo to kierował do niego pisma i oznaczył w zaskarżonym postanowieniu z [...] grudnia 2007r. jako stronę, co z kolei stanowi o rażącym naruszeniu art. 156 § 1 pkt 4 Kpa.
Na marginesie wskazać ponadto należy, iż znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy pełnomocnictwo udzielone przez P. C. "A." sp. z o.o. zostało opatrzone datą, która została następnie przeprawiona. Powyższe, w ocenie Sądu, wymaga wyjaśnienia. Do wyjaśnienia pozostaje także kwestia doręczenia decyzji organu I instancji. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodu doręczenia tej decyzji, a badanie zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest obowiązkiem organu nałożonym na organ przez przepis art. 134 Kpa.
Z powyżej przedstawionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art.200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.