Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 2 maja 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżąca J. T. zażądała częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi wynoszącego 5.828 zł. W uzasadnieniu wniosku podała, że z uwagi na sytuację majątkową nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżąca oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem i dwojgiem małoletnich dzieci. Jako składniki majątku rodziny wymieniła: grunty rolne o powierzchni 34 ha, grunty leśne o powierzchni 2,7 ha, uprawy pod osłonami o powierzchni 11 ha, obszar utwardzony zabudowany o powierzchni 0,5 ha, 3 budynki socjalne, 2 kotłownie, 2 chłodnie, stodołę, budynek gospodarczy, oszczędności w wysokości 1.7907.490 zł, 2.780,94 jednostki zgromadzone na rachunkach inwestycyjnych, kombajn, 2 ciągniki rolnicze i przyczepę. Podkreśliła jednocześnie, iż całe gospodarstwo jest obciążone hipoteką ustanowioną na rzecz dwóch banków – w jednym na kwotę 4 milionów zł, a w drugim – na kwotę 22,5 miliona zł. Ponadto skarżąca jest obciążona dwoma kredytami: inwestycyjnym udzielonym w wysokości 15 milionów zł oraz preferencyjnym – w kwocie 3 miliony zł. Jako źródło utrzymania rodziny skarżąca wskazała dochód z gospodarstwa rolnego prowadzonego przez nią i jej męża, lecz nie podała miesięcznej kwoty netto tego dochodu. Do stałych miesięcznych wydatków zaliczyła raty leasingowe w wysokości 9.544,91 zł.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z 17 maja 2016 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów:
- a) aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej małżonka z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego,
- b) oświadczenia o wysokości dopłat do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej otrzymywanych z Agencji Rynku Rolnego lub Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
- c) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza PPF informacje o udzielonych skarżącej kredytach oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów, harmonogramy spłaty rat),
- d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej małżonka rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń.
Ponadto wezwano skarżącą do wskazania w ww. terminie:
- a) wartości szacunkowej nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7.1. formularza PPF,
- b) wartości jednostek wymienionych w rubryce nr 7.2.2. formularza PPF (ze wskazaniem daty dokonania przeliczenia),
- c) wskazania szacunkowej wartości przedmiotów wymienionych w rubryce nr 8 formularza PPF.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 25 maja 2016 r. (odbiór korespondencji pokwitowała siostra skarżącej K. W. – vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 98 akt sądowych sprawy). Skarżąca dotychczas nie wykonała przedmiotowego wezwania.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów i informacji, nie można stwierdzić, iż J. T. nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie (wynoszącego 5.828 zł) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.