Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2005r., S. M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. o umorzenie należności składek ubezpieczeniowych wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż przed śmiercią swojej żony większość dochodów przeznaczał na jej badania i leki. Samotnie wychowywał dwójkę dzieci, a działalność gospodarczą wyrejestrował, z uwagi na brak popytu na oferowane wyroby.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2005r., znak [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności za okres od 01/1999 do 07/2000 z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 15114.54zł, ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 3320.55zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 1084.77 zł. wraz z odsetkami.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki dające Zakładowi podstawę do umorzenia zadłużenia.
Dodał również, iż S. M. jest właścicielem nieruchomości, która może stanowić przedmiot zabezpieczenia lub ewentualnej egzekucji.
Postanowieniem z dnia [...].06.2005r., ZUS przywrócił wnioskodawcy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z nr [...] z dnia [...] października 2006r., znak [...] ponownie rozpatrując sprawę utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.].
W uzasadnieniu decyzji podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał dodatkowo, iż z ustaleń ZUS wynika, że S. M. posiadał na przestrzeni ostatnich kilku lat należności w banku oraz Urzędzie Gminy oraz zamieszkuje z pełnoletnimi dziećmi, które mogą pomóc w spłacie powstałego zadłużenia. Prezes ZUS podkreślił również, iż dopiero przeprowadzone postępowanie ujawniło fakt nieterminowego zgłoszenia do ZUS działalności gospodarczej. W dalszej części uzasadnienia stwierdził, że brak realnych dochodów umożliwiających ewentualną spłatę zadłużenia nie jest sam w sobie przyczyną wystarczającą do uwzględnienia wniosku, a zaległości wobec ZUS nie powstały wskutek zdarzeń losowych tj. wystąpieniem czynników, na które płatnik nie miał bezpośredniego wpływu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący S. M. zwrócił się do Sądu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przedstawił ponownie okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał dodatkowo, że jego świadczenie rentowe obciążone jest przez komornika kwotą 116 zł wraz z odsetkami oraz że nie posiada środków na uregulowanie powstałego zadłużenia, ani na bieżące płatności.
W odpowiedzi na skargę datowaną na 22 stycznia 2007r., pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] października 2006r. dodając ponadto, że odwołujący się posiada hektarowe gospodarstwo rolne, co pozwala mu na uzyskiwanie dodatkowych dochodów. Przedstawił również możliwość spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ.
W powyższym kontekście Sąd miał na uwadze okoliczność, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana przez pracownika organu, który wydał decyzję ZUS i zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS.
Zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosowanie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 stanowi, iż pracownik podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Jak wynika z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.
Należy przyjąć, że art. 24 k.p.a. wyłącza pracownika od udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uczestniczył uprzednio w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w którym wydano zaskarżoną odwołaniem decyzję. Nie ulega wątpliwości, że powyższa reguła ma odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do sytuacji, w której pracownik organu administracji publicznej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji, następnie zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przedmiotowej sprawie decyzja I i II instancji została wydana przez Dyrektora Oddziału ZUS w B. tj. B. A. Skutkiem prawnym naruszenia art. 24 k.p.a. jest wznowienia postępowania w sprawie, co wynika bezpośrednio z treści przepisu art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego, który to przepis ustanawia procesową sankcję, ale tylko w odniesieniu do naruszenia zasady obiektywizmu przy wydawaniu decyzji administracyjnej, ponieważ nie chodzi w tym przypadku o sam udział w postępowaniu podmiotu z niego wyłączonego, lecz o orzekanie w sprawie.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu należy traktować jako naruszenie przepisów procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy.
W konkluzji Sąd stwierdza, iż wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] października 2006r., stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. b w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt. 1 wyroku. Na podstawie art. 152 orzeczono jak w pkt. 2 ustawy procesowej.