Uzasadnienie
Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Nie posiada żadnych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Ponoszone koszty utrzymania rodziny przekraczają uzyskiwane dochody. Na koszty te składają się wydatki na utrzymanie mieszkania, wydatki na utrzymanie dzieci (szkoła, przedszkole, lekarstwa, kurs angielskiego, kurs tańca), wydatki na wyżywienie, wydatki na ubrania, spłata kredytu w wysokości... zł oraz wydatki związane z kontynuowaniem nauki (... zł miesięcznie). Dochody nie pokrywają kosztów, Skarżący i jego rodzina korzystają z pomocy rodziców. Dochody rodziny z pracy Skarżącego i jego małżonki wynoszą łącznie brutto... zł. Skarżący załączył do wniosku wyciągi z rachunków bankowych, umowę pożyczki, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2011 r.
W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wskazał, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego wraz z rodzicami. Obecnie zamieszkuje w O. przy ul...., wraz z żoną i dziećmi w mieszkaniu należącym do teściów. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą około... zł. Z tytułu utrzymania miejsca zamieszkania Skarżący opłaca miesięcznie czynsz -... zł, energię –... zł, gaz –... zł, telefon i Internet –... zł. W chwili obecnej Skarżący ponosi jedynie opłaty na jedno dziecko za przedszkole – -... zł. Pomoc rodziców jest uzależniona od potrzeb wynikających z braku środków na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i miesięcznie kształtuje się w granicach... zł. Skarżący ponadto wskazał, iż nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i jest doraźnie zatrudniany jako... w firmie ojca (umowa o dzieło).
Ponadto Skarżący oświadczył, iż przelewa środki za czynsz i media za drugie mieszkanie (przy ul....), które są mu zwracane przez rodziców - jest wyłącznie pośrednikiem we wpłatach. Odnośnie pożyczki w banku Skarżący wyjaśnił, iż została zaciągnięta na remont mieszkania przy ul..... Do oświadczenia załączył m.in. historię spłat kredytu, wyciągi z rachunków bankowych, kopie rachunków za gaz i prąd oraz kopię umowy o dzieło.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., Nr 0, poz. 270) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.
Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości... zł.
Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Po pierwsze zauważyć należy, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci, rodzina ta posiada stabilne źródło dochodów - miesięczne dochody z pracy męża wynoszą... zł (zgodnie z oświadczeniem), dochody z pracy małżonki wynoszą –... zł netto oraz rodzina otrzymuje również pomoc od rodziców w wysokości... zł miesięcznie. Łącznie zatem miesięczne dochody rodziny wynoszą... zł.
Taka wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego, z uwzględnieniem wskazanych i niezbędnych kosztów (opłacenie mieszkania –... zł, energii –... zł, gazu –... zł, przedszkola –... zł oraz zakupu wyżywienia, ubrania i leków) nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem uznać, iż wnioskujący należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wskazać należy, iż Skarżący nie wskazał w swoim oświadczeniu ile dokładnie wynoszą miesięczne koszty utrzymania rodziny tj. wyżywienie, ubranie i leczenie i nie poparł tego stosownymi dokumentami.
Ponadto rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32).
Wskazać również należy, iż Skarżący oświadczył, że zaciągnięta pożyczka została przeznaczona na remont mieszkania przy ul...., w którym Skarżący wraz z rodziną nie zamieszkuje. Dlatego wydatku tego nie można było uznać za niezbędny. Ponadto Skarżący zobowiązany do nadesłania harmonogramu spłat przedmiotowego kredytu nadesłał jedynie wydruk nie opatrzony jakąkolwiek adnotacją, by mógłby to być dokument wygenerowany elektronicznie. Dokument ten wskazuje na spłatę kredytu od sierpnia 2008 r. nie wskazując ani wysokości spłacanego kapitału ani odsetek. Nie mogło ujść uwadze również to, iż umowa pożyczki, na którą powołuje się Skarżący we wniosku została zawarta dopiero w dniu... listopada 2011 r., zatem nadesłany harmonogram z pewnością jej nie dotyczy.
Skarżący został również zobowiązany do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów z tytułu umowy o dzieło. W odpowiedzi nadesłał wyłącznie umowę o dzieło, z której wynika, iż została zwarta bezterminowo, a stawka wynagrodzenia wynosi... zł/1h. Wskazany dokument nie potwierdza jednak wysokości uzyskiwanych dochodów w miesiącu, a Skarżący nie złożył żadnych rachunków do ww. umowy.
Dodatkowo wskazać należy, iż Skarżący posiada kartę kredytową z limitem... zł (w tym limit wypłat gotówki... zł). W marcu 2012 r. Urząd skarbowy dokonał zwrotu podatku za 2011 r. w wysokości... zł.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż nie sposób zaliczyć Skarżącego do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają majątku i środków na utrzymanie, a co za tym idzie środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie Skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.