Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. S. (zwanego dalej: skarżącym) decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym.
Skarżący złożył 13 czerwca 2011 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Na podstawie otrzymanych informacji ustalono, że skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Świadczyło o tym załączone do wniosku zaświadczenie KRUS z [...] maja 2011 r. z którego wynikało, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 28 maja 2007 r. do 31 grudnia 2010 r. jako rolnik.
Wobec powyższego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję, w której odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej, uzasadniając to niespełnieniem warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem MRiRW).
Od powyższej decyzji skarżący 13 września 2011 r. złożył odwołanie, w którym wyjaśnił, że w okresie od 28 maja 2007 r. do 31 grudnia 2010 r. był jedynie współwłaścicielem powierzchni gruntów o pow. 1,07 ha ze swoim bratem J. S., a zaświadczenie z KRUS, o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik jest fałszywe i niezgodne z prawdą.
Decyzją z [...] listopada 2011 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu stwierdził, że skarżący wraz z wnioskiem złożył m.in.: zaświadczenie z KRUS z [...] maja 2011 r., z którego wynika, iż w okresie od 28 maja 2007 r. do 31 grudnia 2010 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik.
W związku z powyższym organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie zastosowanie znajduje § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MRiRW, w myśl którego – pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, zwana dalej "pomocą", jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie:
- - powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha,
- - gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie,
- - budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej,
- - w gospodarstwie będą spełnione określone odrębnymi przepisami wymagania w zakresie ochrony środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt.
Następnie wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MRiRW – uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha i została ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik lub małżonek rolnika.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dokumentów jednoznacznie wynika, iż skarżący dokonał czynności z § 2 ust. 2 pkt 5, czyli: w okresie od 28 maja 2007 r. do 31 grudnia 2010 r., podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Dlatego też uznał, iż skarżący nie spełnił wymogu określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MRiRW, co wyklucza go z kręgu osób uprawnionych do przyznania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Prezes ARiMR wskazał, iż rozporządzenie MRiRW posługuje się domniemaniem prawnym, uznającym m.in. wejście w posiadanie ponad 1 ha użytków rolnych oraz ubezpieczenie w KRUS za jednoznaczne z rozpoczęciem prowadzenia działalności rolniczej. W związku z tym uznał, iż zarzuty skarżącego nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym.
Skarżący 8 grudnia 2011 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ARiMR, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.
W motywach skargi wskazał, że w okresie od 28 maja 2007 r. do 31 grudnia 2010 r. był jedynie współwłaścicielem w ½ powierzchni gruntów 1,07 ha łącznie ze swoim bratem. Ponownie zarzucił, że zaświadczenie KRUS nie odpowiada prawdzie, gdyż nie był rolnikiem. Podkreślił, że nigdy nie uprawiał tego gruntu i nie pobierał jakichkolwiek dopłat bezpośrednich od ARiMR. Skarżący samodzielnie prowadzić gospodarstwo rolne, co jest jego marzeniem.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga nie jest zasadna.
Na wstępie Sąd zaznacza, że postępowania dotyczące wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – do których należy pomoc w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom – są postępowaniami szczególnymi, w których zostało zmodyfikowane zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Stanowi o tym art. 21 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
- 1) stoi na straży praworządności;
- 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2).
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).
Z powyższego uregulowania wynika, że ARiMR nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10, pub. LEX nr 1070205).
Sąd stwierdza, że stan faktyczny w sprawie przedstawiony w zaskarżonej decyzji, a ustalony przez organ na podstawie: wniosku skarżącego o przyznanie pomocy finansowej wraz z załącznikami oraz odwołania jest ewidentny. Wynika z niego, że skarżący w okresie od 28 maja 2007 r. do 31 grudnia 2010 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik, o czym świadczy zaświadczenie KRUS z [...] maja 2011 r. Okoliczność ta miała zasadnicze znaczenie przy ocenie czy skarżący wypełniał przesłanki do przyznania mu pomocy finansowanej w ramach działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom".
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MRiRW – pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" (...) jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie: powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha; gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie; budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej; w gospodarstwie będą spełnione określone odrębnymi przepisami wymagania w zakresie ochrony środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt.
W paragrafie tym znajduje się ponadto domniemanie, że osoba fizyczna wtedy prowadziła działalność rolniczą, jeżeli została ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik lub małżonek rolnika, lub z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej (ust. 2 pkt 5).
Stosowanie zaś do § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW – dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy.
Sąd za prawidłowe uznał wyjaśnienia organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że z dokumentów jasno wynika, iż skarżący dokonał czynności z § 2 ust. 2 pkt 5, czyli: w okresie od 28 maja 2007 r. do 31 grudnia 2010 r., podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik (zaświadczenia KRUS z 26 maja 2011 r.). W konsekwencji stwierdzić należy, iż w przypadku skarżącego rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, nastąpiło 28 maja 2007 r., co stanowi naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MRiRW.
Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą przepisów postępowania administracyjnego. Skarżący pomimo stawianych zarzutów, że zaświadczenie KRUS z [...] maja 2011 r. podaje nieprawdziwe informacje, jednak nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu przeciwnego, a to na nim – jak Sąd zaznaczył na wstępie uzasadnienia – istniał ciężar udowodnienia tego faktu.
Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę. Sąd nie przyznał pełnomocnikowi z urzędu skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z uwagi na oświadczenie, że pełnomocnik nie wnosi o zasądzenie kosztów.