Uzasadnienie
J.W., wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2011r., wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, utrzymują się ze świadczenia rentowego żony w wysokości [...] zł. Oświadczył, iż mieszka na zasadach dożywocia (wyłączne korzystanie z dwóch pokoi oraz współkorzystanie z kuchni i łazienki). Wyjaśnił, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie obecnie toczy się pięć spraw w których łączna wysokość wpisów wynosi [...] złotych. Podał także, że ponosi następujące wydatki: telefon – [...] złotych miesięcznie, energia elektryczna za dwa miesiące, w miesiącu kwietniu – [...] złotych, w miesiącu czerwcu – [...] złotych, wywóz nieczystości – [...] złotych kwartalnie, opał – [...] złotych rocznie, lekarstwa - [...] złotych miesięcznie. Do wniosku skarżący załączył dokumenty potwierdzające wydatki za telefon, energię elektryczną i wywóz nieczystości, decyzję starosty o utracie statusu osoby bezrobotnej, orzeczenie komisji lekarskiej o braku niezdolności do pracy.
W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 16 czerwca 2011 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 29 czerwca 2011 r. (data nadania) wnioskodawca nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym wskazał, że żona została uznana za niezdolną do pracy i związku z tym otrzymuje rentę w wysokości [...] złotych netto miesięcznie, z której to renty skarżący się utrzymuje. Podał również, że oprócz wydatków wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący ponosi koszty wody i ścieków w wysokości [...] złotych kwartalnie oraz koszty leków w wysokości [...] złotych miesięcznie. Wyjaśnił, że nigdzie nie pracuje, utracił status osoby bezrobotnej oraz odmówiono mu prawa do renty z powodu braku niezdolności do pracy. Stwierdził, że nie otrzymuje żadnej pomocy od instytucji, osób trzecich i rodziny za wyjątkiem drobnych zakupów żywności przez dzieci, które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, lokat i przedmiotów wartościowych. Do pisma skarżący załączył m.in.: dwa wyciągi z rachunków bankowych ze stanem na dzień 28 czerwca 2011r. w wysokości [...] złotych i [...] złotych (zgodnie z oświadczeniem kwota ta pochodzi ze sprzedaży maszyn rolniczych), roczne obliczenie podatku PIT-40A, rachunek za wodę i ścieki.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W piśmie z dnia 26 lipca 2011 r. skarżący zawarł sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na zarządzenie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej Spółki podlega ponownemu rozpatrzeniu.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.
Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpisy sądowe w pięciu sprawach w łącznej wysokości [...] zł), z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.
Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Dokonując takiej oceny, kierowano się przede wszystkim tym, iż jak wynika z zawartego w sprzeciwie oświadczenia skarżący wraz z żoną jest zobowiązany pokrywać opłaty eksploatacyjne związane z utrzymaniem mieszkania, gdyż mieszkają sami i syn nie interesuje się ani kosztami utrzymania mieszkania jak i ich wyżywienia. W odniesieniu do kwoty, jaką skarżący ulokował w banku ([...] zł) należy wskazać, że według oświadczenia zawartego w sprzeciwie przeznaczona jest ona na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych i opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, wykupem lekarstw, leczeniem a także nagłymi, nieprzewidzianymi wydatkami.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.