Uzasadnienie
W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy D.B., dalej "skarżący", wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...].
Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, a następnie oświadczył, że płaci na dziecko alimenty w wysokości 1000 zł miesięcznie. Do dochodów zaliczył wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący nie wykazał żadnego majątku (ruchomego i nieruchomego). Do kosztów miesięcznego utrzymania, oprócz świadczenia alimentacyjnego zaliczył wydatki na wynajem mieszkania i opłaty w wysokości 800 zł oraz spłatę kredytu (miesięczne raty – [...] zł).
Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, pismem z 19 lipca 2013 r. skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i informacji posiadanych przez Sąd.
W odpowiedzi skarżący przedstawił umowy kredytowe i wyciągi bankowe od dnia 1 kwietnia 2013 r. do 12 sierpnia 2013 r. Wyjaśnił również, że alimenty w wysokości 1000 zł miesięcznie płaci dobrowolnie na podstawie umowy z matką dziecka. Dodał, że wynajmuje mieszkanie oraz ponosi koszty jego utrzymania w kwocie 500 zł.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi.
Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności.
W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku.
Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika podkreślić należy, że ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę.
Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem.
Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z 19 lipca 2013 r.
Skarżący nie nadesłał deklaracji podatkowych, co pozwoliłoby ustalić uzyskiwane dochody roczne, nie udokumentował wydatków składających się na bieżące utrzymanie, w tym opłat za wynajem mieszkania i media. Nie uprawdopodobnił również, że świadczy dobrowolne alimenty na rzecz dziecka w wysokości 1000 zł miesięcznie, co mógłby uczynić przedstawiając oświadczenie w tym zakresie złożone przez matkę dziecka. Skarżący nie wyjaśnił dostatecznie ile wynoszą koszty jego miesięcznego utrzymania oraz nie przedstawił w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. We wniosku złożonym na formularzu PPF oświadczył, że koszty te wynoszą 800 zł (w tym czynsz za wynajem mieszkania), a w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów wskazał, że koszty te wynoszą 500 zł. Skarżący nie udokumentował również, że miesięczne koszty obsługi zaciągniętych kredytów wynoszą [...] zł (oświadczenie złożone na formularzu PPF).
Analiza złożonych wyciągów bankowych pozwala stwierdzić, że skarżący w miesiącu uiszcza kwotę około [...] zł tytułem spłaty zaciągniętych kredytów. Skarżący przedstawił umowę o kredyt gotówkowy podpisany [...] lipca 2013 r. z B.P. SA, ale nie przedstawił wyciągów bankowych, które zgodnie z zapisami umowy powinien posiadać w tym banku. Analizując przedstawione wyciągi bankowe można również zwrócić uwagę na regularne zakupy na stacjach benzynowych, pomimo, że skarżący nie wskazał, że posiada jakikolwiek pojazd.
Podkreślić należy, że wszystkie dane, o które skarżący został poproszony w wezwaniach są niezbędne do oceny jego możliwości finansowych. Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Referendarz sądowy natomiast ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada.
Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, oświadczenie skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżący. Oświadczeniem o przedstawionej treści skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych.
Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo (w pełni wykonane), uznać należy, że skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła.
W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.