Uzasadnienie
W dniu 8 stycznia 2007 r. (data nadania pocztowego) doradca podatkowy P. K. wniósł w imieniu M. P. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...].11.2006 r. nr [...]. Do wyżej wymienionej skargi zostało dołączone pełnomocnictwo datowane na dzień 6.1.2007 r., które nie zawiera podpisu strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze strona w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.
Takim przepisem szczególnym jest art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym. Stosownie do tego przepisu doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu z zakresu sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych.
Definicję pojęcia obowiązku podatkowego zawiera art. 4 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W myśl ww. przepisu obowiązkiem podatkowym jest nieskonkretyzowana powinność poniesienia przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Zakres podmiotowy obowiązku podatkowego, przedmiot opodatkowania, moment powstania obowiązku podatkowego oraz stawki podatkowe określają ustawy podatkowe.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej, ilekroć w ustawie jest mowa o ustawach podatkowych - rozumie się przez to ustawy regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych oraz podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich.
Przy takiej konstrukcji pojęcia obowiązku podatkowego nie sposób objąć jego zakresem ubiegania się o wypłatę środków publicznych z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnianych osób niepełnosprawnych. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest odmowa wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące marzec/ kwiecień oraz umorzenie postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D) za miesiąc kwiecień 2006 r. oraz wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące (Wn-D) za okres obejmujący marzec/kwiecień 2006 r. Zgodnie z art. 26 c ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pracodawca zatrudniający osoby niepełnosprawne, które nie osiągnęły wieku emerytalnego i zostały ujęte w ewidencji prowadzonej przez Fundusz, składa Funduszowi wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące – w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy, przez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego, z zastrzeżeniem ust. 2, oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku.
Postępowanie w przedmiocie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a następnie sądowej kontroli wydanej w tym zakresie decyzji nie można uznać za sprawę dotyczącą obowiązków podatkowych. Oznacza to, że doradca podatkowy w niniejszej sprawie nie może być pełnomocnikiem strony.
Należy również podkreślić, iż przyznanie doradcom podatkowym ograniczonego prawa reprezentacji stron w postępowaniu sądowym nie może być interpretowane rozszerzająco.
Przechodząc do kwestii pełnomocnictwa procesowego należy na wstępie zauważyć, że dołączone do skargi pełnomocnictwo z dnia 6 stycznia 2007 r. udzielone doradcy podatkowemu P. K. nie zawiera podpisu strony skarżącej. Zawiera ono jedynie pieczątkę i podpis samego P. K. Sąd nie wzywał jednak strony skarżącej do podpisania pełnomocnictwa procesowego, albowiem usuwanie tego typu braku w sytuacji nieposiadania przez wnoszącego skargę przymiotu do występowania w charakterze pełnomocnika, byłoby bezcelowe.
Z kolei w sytuacji, gdy osoba podająca się za pełnomocnika procesowego strony i załączająca dokument w postaci pełnomocnictwa, nie posiada przymiotu pełnomocnika, gdyż nie odpowiada kryteriom określonym przez ustawodawcę, nie ma podstaw do zakwalifikowania tego braku jako braku formalnego, dającego się usunąć w trybie, terminie i pod rygorem określonym w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W istocie bowiem jest to brak o charakterze przesłanki procesowej, a więc stanowiący o bycie i ważności przeprowadzonego postępowania sądowego, a nie brak formalny pisma procesowego. Formalne warunki jakie winno spełniać pismo procesowe są wymienione przede wszystkim w art. 46, 47 p.p.s.a. i mają one rzeczywiście charakter "formalny" (oznaczenie sądu, adresy, podpisy, wskazanie sygnatury akt).
Natomiast występowanie w sprawie w charakterze pełnomocnika strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, oznacza brak należytego umocowania, co powoduje nieważność postępowania (por. wyrok SN z 20.08.2001r. I PKN 586/00 OSNP 2003/14/335, uchwała SN z 28.07.2004r., IIICZP 32/04, opubl. OSNC 2006/1/2). Jak zasadnie przyjmuje się w piśmiennictwie nienależyte umocowanie pełnomocnika zachodzi zarówno wtedy, gdy osoba działająca jako pełnomocnik nie legitymuje się pełnomocnictwem, jak i wówczas, gdy osobie takiej strona wprawdzie udzieliła pełnomocnictwa, ale nie może być ona w danej sprawie pełnomocnikiem, gdyż nie należy do kręgu osób, które według ustawy mogą być pełnomocnikami.
Podstaw formalnoprawnych do usunięcia braku o charakterze przesłanki procesowej należy poszukiwać w innych przepisach niż art. 49 p.p.s.a. – np. jeśli braki w zakresie zdolności sądowej czy zdolności procesowej skarżącego dadzą się uzupełnić, należy postąpić stosownie do treści art. 31 § 1 p.p.s.a. Natomiast konwalidowaniu braków w zakresie należytego umocowania pełnomocnika poświęcony jest art. 44 § 2 p.p.s.a. Należy jednak podkreślić, że w doktrynie zgodnie wskazuje się, iż przepis ten odnosi się do czynności procesowych, a więc do trwającego postępowania sądowego, nie zaś do wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Nie ma bowiem mowy o czynnościach procesowych, gdy postępowanie nie zostało skutecznie wszczęte (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakamycze 2006). Z tej już tylko przyczyny nie można zatwierdzić czynności polegającej na wniesieniu skargi do sądu.
Ponadto należy jednoznacznie wskazać, że występujące w sprawie uchybienie nie może być usunięte w drodze zatwierdzenia przez stronę czynności dokonanych przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem, z tego również powodu, że zatwierdzenie takie w istocie powodowałoby usankcjonowanie czynności procesowych podjętych przez osobę, której ustawa nie zezwala na ich podejmowanie (por. cytowana wyżej uchwała SN z 28. 07.2004r. IIICZP 32/04).
Na marginesie tylko, wobec wcześniejszego wykluczenia możliwości usunięcia braku o charakterze przesłanki procesowej w trybie usuwania braków formalnych pisma procesowego, należy podnieść, iż w przedmiotowej sprawie nie ma również zastosowania art. 46 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym za stronę która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała, albowiem taka sytuacja tutaj nie występuje. Doradca podatkowy, który wniósł skargę, ani w samej skardze, ani w treści pełnomocnictwa nie powoływał się na niezdolność strony do samodzielnego podpisania pisma.
Konsekwencją przyjęcia braku należytej reprezentacji strony skarżącej jest uznanie skargi za niedopuszczalną i jej odrzucenie.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia