Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez T. S. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał beneficjentowi płatność w łącznej wysokości 4 892,00 zł (słownie: cztery tysiące osiemset dziewięćdziesiąt dwa zł 00/100) z tytułu realizacji pakietu: Utrzymanie łąk ekstensywnych - wariant POlb - Półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 3,60 ha oraz Utrzymanie pastwisk ekstensywnych - wariant P02b01 - Pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym do powierzchni 4,31 ha.
W kolejnych latach wnioskodawca składał wnioski kontynuacyjne, a organ przyznawał przedmiotowe płatności.
W dniu 31.03.2008 r. T. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008. Producent rolny wnioskował o płatność z tytułu realizacji pakietu: Utrzymanie łąk ekstensywnych - wariant POlb - Półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 3,60 ha oraz Utrzymanie pastwisk ekstensywnych - wariant P02b01 — Pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym do powierzchni 6,31 ha.
W dniach 6.08.2008 r. i 3.09.2008 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego przeprowadzono kontrole na miejscu w wyniku których stwierdzono na działce rolnej "[...]" deklarowanej do pakietu Utrzymanie pastwisk ekstensywnych - wariant P02b01 - Pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym, błąd DR 03, gdzie według opisu w protokole z czynności kontrolnych wpisano jako stwierdzony rodzaj użytkowania "sad".
W dniu 24.10.2008 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wpłynęło pismo T. S. stanowiące odwołanie od przeprowadzonych kontroli na miejscu, które nie zostały uwzględnione. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] Decyzją Nr [...] z dnia [...].01.2009 r. przyznał beneficjentowi płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, w kwocie: 3 168,00 zł (słownie: trzy tysiące sto sześćdziesiąt osiem zł 00/100) z tytułu realizacji pakietu: Utrzymanie łąk ekstensywnych - wariant P01b - Półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 3,60 ha oraz odmówił przyznania płatności do pakietu Utrzymanie pastwisk ekstensywnych - wariant P02b01 — Pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym.
W dniu 12.02.2009 r. do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wpłynęło odwołanie od w/w decyzji. Dnia [...].02.2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wydał postanowienie Nr [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W dniu 19.11.2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.), wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych T. S. z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. ustalił T. S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
Organ uznał na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie - ustaleń kontroli przeprowadzonych w dniu 6.08.2008 r. oraz 3.09.2008 r., że T. S. nie dotrzymał zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji.
Organ podniósł, iż producent rolny nie użytkował działki rolnej "[...]" położonej na działce ewidencyjnej numer [...] zgodnie z wymaganiami realizacji pakietu Utrzymanie pastwisk ekstensywnych - wariant P02b01 - Pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym. Podczas ww. kontroli stwierdzono, iż na działce "[...]" znajduje się sad.
Organ wskazał, iż płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przekazana na rachunek bankowy T. S. w dniu 12.05.2006 r., nie wynikała z pomyłki ARiMR, a w związku z czym nie miał zastosowania w spawie art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami organu I instancji co do stanu faktycznego i prawnego.
Organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonej kontroli organ I instancji ustalił, iż na działce rolnej "[...]" położonej na działce ewidencyjnej numer [...] znajduje się sad.
W związku z tym ww. organ stwierdził, iż T. S. nie dotrzymał zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Zobowiązanie to zostało określone w art. 23 rozporządzenia Rady nr 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26.06.1999 r. ze zm.), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agro-środowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.
Odnosząc się do złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, organ odwoławczy podniósł, iż nie zawiera on wyjaśnień i argumentów nie znanych organowi, a mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Organ II instancji zgodził się z organem I instancji, iz w sprawie nie miał zastosowania w spawie art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. S. wnosząc o:
- - uchylenie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r.;
- - uchylenie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa w [...] nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych;
- - zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych.
Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz.UE.L 2004 Nr 141, str. 18), poprzez żądanie zwrotu płatności od beneficjenta działającego w dobrej wierze, pomimo upływu czterech lat od wypłaty pomocy.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymując swoją dotychczasową argumentacje wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) (dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r., z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004 r.).
Art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. stanowi, iż wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat.
Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem.
W niniejszej sprawie organ po dokonaniu kontroli w gospodarstwie rolnym skarżącego w dniach 6.08.2008 r. i 3.09.2008 r. stwierdził, iż na działce rolnej "[...]" deklarowanej do pakietu Utrzymanie pastwisk ekstensywnych - wariant P02b01 - Pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym znajduje się sad. W związku z tym należy stwierdzić, iż skarżący nie realizuje ww. pakietu
Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
- 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
- 2) krajowych, przeznaczonych na:
- a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
- b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
W związku z powyższym organ był zobligowany, do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie pobranych środków publicznych.
Zdaniem Sądu organ I instancji ustalając przedmiotową decyzją kwotę nienależnie pobranych środków jaki organ II instancji utrzymujący w mocy ww. decyzję postąpiły prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Nie doszło do naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. L 2004 nr 141, str.
- 18) poprzez żądanie zwrotu płatności od beneficjenta działającego w dobrej wierze, pomimo upływu czterech lat od wypłaty pomocy.
W przedmiotowej sprawie przepis ten nie miał zastosowania, ponieważ wypłata pierwszej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, uznanej następnie za nienależnie pobraną nastąpiła w dniu 12 maja 2006 r., natomiast o tym, że płatności otrzymane do działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej [...] są płatnościami nienależnymi T. S. po raz pierwszy dowiedział się w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 6 sierpnia 2008 r., czyli po upływie niespełna 2 lat i 3 miesięcy od pierwszej płatności.
Twierdzenie skarżącego, iż datą dowiedzenia się przez niego, że przyznane mu płatności są płatnościami nienależnym jest dzień doręczenia mu decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] tj. 28 grudnia 2010 r. należy uznać za błędne.
O powyższym fakcie dowiedział się podczas kontroli w dniach 6.08.2008 r. i 3.09.2008 r. Na protokołach kontroli widnieje jego podpis i oświadczenie, iż zapoznał się z wynikami kontroli. W protokole widniał zapis, iż na przedmiotowej działce znajduje się sad a nie pastwisko. To właśnie z niego dowiedział się, iż przedmiotowa działka nie kwalifikuje się do płatności. Skarżący składając wniosek o dofinansowanie złożył oświadczenie, iż zapoznał się z warunkami przyznawania programów pomocowych (płatności), a więc powinien sobie zdawać sprawę, iż ich nie spełnienie spowoduje powstanie obowiązku zwrotu nienależnych płatności.
Zdaniem skarżącego dopiero oficjalna decyzja tj. z dnia [...] grudnia 2010 r. wydana zgodnie z procedurą administracyjną może być uznana za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności. Nawet gdyby uznać twierdzenie skarżącego za prawdziwe pierwszą oficjalna decyzją w której wskazano na nieprawidłowości w związane z działką "[...]" jest decyzja z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] (doręczoną w dniu 27 stycznia 2009 r.) która przyznano skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, w kwocie: 3 168,00 zł (słownie: trzy tysiące sto sześćdziesiąt osiem zł 00/100) z tytułu realizacji pakietu: Utrzymanie łąk ekstensywnych - wariant P01b - Półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 3,60 ha oraz odmówił przyznania płatności do pakietu Utrzymanie pastwisk ekstensywnych - wariant P02b01 — Pastwiska nizinne z wypasem tradycyjnym.
Nie należy się także zgodzić z twierdzeniem skarżącego, iż rozporządzenie z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 46, poz. 306 z późn. zm.), w którym określono, iż grunty mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami lub krzewami, o ile nie wpływają one na produkcję roślinną, a ich ilość nie przekracza 50 sztuk na ha, nie odnosi się do jego sprawy, ponieważ zobowiązanie rolnośrodowiskowe Skarżącego podjęte zostało w roku 2005.
Należy zauważyć, jak wspomniano powyżej, iż na beneficjencie programów pomocowych spoczywa obowiązek zapoznania się z ich warunkami, co zostaje dodatkowo potwierdzone w odpowiednim oświadczeniu stanowiącym element wniosku. Przedmiotowe oświadczenie, potwierdzone własnoręcznym podpisem skarżącego, zawierają również wnioski o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt składane przez skarżącego w Biurze Powiatowym ARiMR w [...].
Wobec powyższego, należy stwierdzić, iż skarżący jako beneficjent pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, obowiązany był do zapoznania się z warunkami i trybem jej udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania - w tym również z warunkami określonymi rozporządzeniem z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm. W sprawie nie ma znaczenia, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe skarżącego zostało podjęte w 2005 r. ponieważ był on obowiązany do uwzględniania na bieżąco nowych przepisów i określonych nimi wymagań w swoim gospodarstwie.
Także zarzutu skarżącego dotyczący braku wzięcia przez organ administracji pod uwagę argumentów dotyczących prawidłowości przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego nie może być badany w niniejszym postępowaniu. Postępowanie to dotyczy badania legalności wydania decyzji administracyjnej utrzymującej w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Ww. zarzut ten może być podnoszony w postępowaniu w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]decyzji nr [...] o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości.
Reasumując należy stwierdzić, iż organy administracji obu instancji, wbrew zarzutom skargi, w zgodzie z zasadą praworządności, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, a wydane na jego podstawie rozstrzygnięcia odpowiadają prawu.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
- - ---------------------- 6