Uzasadnienie
1.Pismem z [...].01.2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. wniósł o rozstrzygnięcie, czy gry urządzane na urządzeniach [...] na platformie [...], są grami hazardowymi w rozumieniu ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych. Z informacji przekazanych przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. wynika, że funkcjonariusze Urzędu Celnego w K. przeprowadzili kontrolę w Barze [...] w J. przy ul. [...]. Ustalono, że w ww. punkcie znajduje się urządzenie wyglądem przypominające automat do gier hazardowych, posiadające monitory z widocznymi na nich obracającymi się bębnami z wizerunkami typowymi dla gier hazardowych, do urządzenia podłączony był kabel internetowy. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzono grę kontrolną, w wyniku której stwierdzono, iż gra na urządzeniu [...] wygląda identycznie jak gra na automacie do gier hazardowych. Występują w niej m.in. obracające się bębny wraz z symbolami typowymi dla gier na automatach (tzw."owocówki"). Na ekranie widnieją też pola takie jak: win,credit, bet, spin, auto spin oraz gamble, czyli pola typowe dla automatów do gier hazardowych.
- 2. W związku z powyższym, postanowieniem z 12.4.2013 r. Minister Finansów wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy przedsięwzięcie organizowane przez F. z siedzibą w W., przy ul. [...], na urządzeniu [...] na platformie [...], w Barze [...] położonym w J., przy ul. [...], jest grą losową, zakładem wzajemnym albo gra na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.
- 3. W związku z przekroczeniem terminu do załatwienia sprawy pełnomocnik A.G. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania postulując:
- a) zobowiązanie Organu do podjęcia przewidzianego prawem działania w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia;
- b) stwierdzenie przewlekłości postępowania;
- c) zasądzenie od Organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego
Analizując wszystkie okoliczności zaistniałe w sprawie (zwłaszcza kwestię doręczenia postanowienia, o którym była mowa w pkcie 2 z uzasadnienia) Skarżący doszedł do wniosku, że nieprzekraczalny termin załatwienia sprawy to [...].6.2013 r.; fakt zaś wielokrotnego przedłużenia terminu zakończenia postępowania nie usprawiedliwia przewlekłości postępowania.
W ocenie Skarżącego, dla dopuszczalności skargi na bezczynność (tu przewlekłość) postępowania nie ma bowiem znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, w szczególności czy bezczynność (tu przewlekłość) organu spowodowana została przyczyną zawinioną, czy też niezawinioną przez organ w ich podjęciu lub dokonaniu (wyrok NSA z dnia 22 grudnia 1998 r., III SAB 60/99). Istotne jest, iż terminy, które ustawodawca zakreślił dla przeprowadzenia postępowania w trybie przewidzianym Ordynacją podatkową nie mają charakteru instrukcyjnego – są to terminy bezwzględnie obowiązujące, których podstawowym zadaniem jest zdyscyplinować organ prowadzący sprawę. Nie zachodzi przy tym w niniejszej sprawie żadna z okoliczności, która uzasadniałaby niewliczenie części ubiegłego już czasu, do terminów przewidzianych ustawą. Ponadto, zważywszy, iż postępowanie – na dzień dzisiejszy - trwa już 15 miesięcy, nie sposób znaleźć jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla zaistniałej bezczynności, która jawi się w sposób ewidentny.
Działania Organu, a właściwie ich brak wypełnia więc znamiona pojęcia "przewlekłość postępowania", które obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działania organu, oraz sytuacje, w których organ administracji bez rzeczywistej potrzeby przedłuża termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 kpa, mimo że formalnie nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 5.7.2012 r., II OSK 1031/12, wyrok NSA z 15.1.2013 r., II OSK 2390/12. Na podstawie istniejącego w sprawie stanu faktycznego, w związku zaprezentowanym powyżej, jednoznacznym stanowiskiem NSA, można w sposób niewątpliwy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie również mamy do czynienia z czynnościami pozornymi, które mają tylko stwarzać wrażenie prowadzenia postępowania, tymczasem faktycznie w żaden sposób nie zmierzają do jego zakończenia. Taki stan rzeczy w sposób ewidentny nie tylko narusza przepisy prawa, ale również ogranicza prawa skarżącego jako strony i godzi w jego interes tak prawny, jak i faktyczny. Brak stanowiska ze strony Ministra Finansów pozostawia bowiem skarżącego w nieustającym stanie niepewności, co do przedsięwzięcia bezpośrednio związanego z przedmiotem rozstrzygnięcia.
Charakterystyczne również, że w toku sprawy Minister Finansów swoje postanowienia o przedłużeniu postępowania uzasadniał zasadniczo "koniecznością przeanalizowania nowego materiału dowodowego w sprawie – przesłanego pismem Strony". W tym kontekście warto przywołać inny wyrok NSA, w którym podkreślono, korzystanie przez podatnika z jego proceduralnych uprawnień nie może być podawane przez organ podatkowy jako powód przewlekłości postępowania (wyrok NSA z dnia 3.11.2000 r., I SA/Łd 2165/98, ONSA 2002, nr 1, poz. 15). Podniesienia wymaga przy tym, iż zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w przywoływanym powyżej wyroku z dnia 14.7.2011 r., wobec brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a., należy przyjąć, że skargę przewlekłość postępowania przed ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, wnosi się do sądu administracyjnego bez potrzeby uprzedniego ich wzywania do usunięcia naruszenia prawa.
Stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 14.7.2011 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II FSK 1262/11 i wskazana przezeń prawidłowa interpretacja art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. jest bowiem wystarczające do uznania zasadności zaniechania wzywania organu do usunięcia naruszania prawa i konieczność skierowania sprawy na drogę sądowoadministracyjną. W niniejszej sprawie nie znajduje bowiem zastosowania 37 § 1 k.p.a., jako iż sprawa dotyczy postępowania podatkowego.
- 4. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – Minister Finansów wskazał, iż w sprawie nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
I. In principio wskazać należy – na co wskazuje treść protokołu rozprawy z dnia 19.11.2015 r. – że w związku z wydaniem decyzji w sprawie przez Ministra Finansów należało umorzyć postępowanie w tej części (pkt 1 wyroku).
II. Wskazać należy na aktualność rozstrzygnięcia o przewlekłości postępowania, nawet jeśli doszłoby do wydania przez organ decyzji już po wniesieniu niniejszej skargi. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało jako dominujące stanowisko, zgodnie z którym wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.) (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; postanowienie NSA z 18 września 2012 r., II OSK 1953/12; postanowienie NSA z 17 października 2012 r. r., I OSK 2443/12; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12).
III. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania. Już w fazie wstępnej nastąpiło naruszenie prawa bowiem wniosek Naczelnika UC w K. o wydanie decyzji rozstrzygającej o charakterze gier urządzanych na urządzeniach [...] wpłynął do Ministra Finansów [...].1.2013 r., zaś postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu wydano [...].4.2013 r., a więc na dwa dni przed upływem trzech miesięcy od jego zarejestrowania.
Pierwsze zaś postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy wydano [...].8.2013 r., a więc z upływem 4 miesięcy od wszczęcia postępowania, co stanowi także naruszenie prawa (vide art. 139 o.p.). Także argument tam podany " do dnia [...].8.2013 r. nie udało się uzyskać badań technicznych przedmiotowego automatu" jest o tyle bezpodstawny, albowiem Organ o takie do nikogo się nie zwracał (uczyniono to dopiero pismem z [...].8.2013 r. – k.34).
Drugie postanowienie z [...].9.2013 r., – wyznaczające termin załatwienia sprawy na [...].10.2013 r. – motywowane jest wpłynięciem wniosku dowodowego, a także potrzebę ustalenia adresu dla doręczeń:
Trzecie postanowienie Ministra Finansów z [...].11.2013 r. – wydane znacznie później, aniżeli upłynął termin do załatwienia sprawy (oznaczony na [...].10.2013 r.) wskazuje za przyczynę potrzebę "przeanalizowania materiału dowodowego w sprawie". Nowy termin załatwienia sprawy został oznaczony na dzień [...].12.2013 r.
Odnosząc się krytycznie do tego przedłużenia wskazać należy, że Sądowi analiza tego materiału dowodowego zajęła 45 (czterdzieści pięć) minut, a zatem przedłużenie terminu nie znajdowało uzasadnienia w realiach sprawy; na dodatek – jak zaznaczono – zostało ono na dodatek dokonane po upływie ponad miesiąca od wcześniej oznaczonego terminu załatwienia sprawy.
Czwarte postanowienie Ministra Finansów z [...].12.2013 r. – wydane tym razem w terminie – wskazuje tym razem za przyczynę przedłużenia terminu załatwienia sprawy "konieczność przeanalizowania nowego materiału dowodowego w sprawie (...) oraz konieczność dokonania pogłębionej analizy akt postępowania".
Wartość tego rozstrzygnięcia podważa fakt, iż czynność ta Sądowi zajęła dalsze 15 (piętnaście) minut.
Piąte postanowienie Ministra Finansów z dnia [...].1.2014 r. wskazuje tym razem jako przyczynę przedłużenia terminu załatwienia sprawy do [...].3.2014 r. potrzebą ustalenia "czy jest możliwe uzyskanie opinii technicznej".
Sąd dostrzegł jednak, że Minister Finansów w tym dniu dopiero miesiąc później zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w P. o uzyskanie tego dokumentu, co stanowi istotną zwłokę w pozyskaniu tej opinii (vide pismo z [...].2.2014 r. – k. 158).
Szóste postanowienie Ministra Finansów z [...].3.2014 r. wskazuje na potrzebę przedłużenia terminu załatwienia sprawy na dzień [...].5.2014 r. "mając na uwadze konieczność ustalenia czy możliwe jest uzyskanie opinii technicznej urządzenia".
Łącznie zatem ustalenie, czy jest możliwe zajęło Ministrowi Finansów aż 4 miesiące!
Nie był to termin wystarczający do załatwienia sprawy, bo siódmym postanowieniem z dnia [...].5. 2014 r. Minister Finansów wyznaczył nowy termin do załatwienia sprawy wskazując [...].7.2014 r.; tym razem za przyczynę uznano "skomplikowany charakter sprawy oraz niemożność uzyskania opinii technicznej".
Pierwsza z przyczyn – zdaniem Sądu – nie znajduje uzasadnienia w realiach sprawy, zaś druga wynika stąd, iż nie podjęto energicznych działań na rzecz jej uzyskania (vide treść kolejnych pism kierowanych do Dyrektora Izby Celnej w P., a także Naczelnika Urzędu Celnego w K..
Ósmym postanowieniem Ministra Finansów z [...].7.2014 r. Minister Finansów przedłużył termin załatwienia sprawy do [...].9.2014 r. z uwagi na "wezwanie strony do wskazania w zakresie pełnomocnictwa i adresu do doręczeń".
Wadliwość tego postanowienia polega na tym, że na czynność tą przewidziano dwa miesiące, a wystarczyłoby dwa tygodnie, czego dowodem jest to, że pismo w tej kwestii od A.G. wpłynęło do Ministra Finansów [...].8.2014 r. / k. 250/.
Reasumując, doszło więc do przewlekłości prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania lecz nie miała ona charakteru rażącego.
- IV. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma wyrok wydany w sprawie VI SAB/Wa 9/14 w dniu 2.7.2014 r., albowiem dotyczy bezczynności Ministra Finansów.
- V. Mając na względzie treść art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 oraz art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.