Uzasadnienie
M. B. (dalej – "Skarżący", "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej – "Prezes Zarządu PFRON", "organ") w rozpoznaniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z (...) stycznia 2019 r.
Postępowanie przebiegało następująco.
Decyzją z (...) stycznia 2019 r., nr (...) Prezes Zarządu PFRON nakazał M. B. zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
19 lutego 2019 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek został podpisany przez działającego w imieniu Skarżącego radcę prawnego A. P. Pełnomocnictwo zostało wskazane we wniosku jako załącznik do tego pisma, jednak do wniosku nie dołączono pełnomocnictwa dla radcy prawnego.
W piśmie z (...) lutego 2019 r. Skarżący został wezwany przez organ do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez nadesłanie pełnomocnictwa dla r.pr. A. P. – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie wysłano do Skarżącego.
Skierowana do Skarżącego przesyłka, zawierająca wezwanie, została zwrócona do nadawcy z adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie", a następnie uznana za doręczoną w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.), dalej – "k.p.a.", z dniem 18 marca 2019 r.
W piśmie z 4 kwietnia 2019 r. organ poinformował Skarżącego o pozostawieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bez rozpoznania.
25 kwietnia 2019 r. Skarżący zwrócił się do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z ponagleniem na bezczynność Prezesa Zarządu PFRON.
27 maja 2019 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Zarządu PFRON z uwagi na pozostawienie bez rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 40 § 2 w związku z art. 64 § 2 k.p.a., polegające na przesłaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez pełnomocnika, na adres Skarżącego zamiast na adres pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając, że wezwanie do uzupełnienia braków zostało przesłane bezpośrednio do Skarżącego, co było uzasadnione faktem, że to Skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a pełnomocnik zrobił to jedynie w jego imieniu, nie dochowując wymogów art. 33 § 2 i 3 k.p.a. Organ wyjaśnił, że w celu zweryfikowania prawdziwości czynności udzielenia pełnomocnictwa skierował stosowne wezwanie do Strony. Organ zwrócił uwagę, że już po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nadesłał kolejne pismo, które podpisał osobiście i także nie załączył pełnomocnictwa pomimo zawarcia w jego treści informacji o pełnomocniku.
20 stycznia 2020 r., a więc już po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie, do tut. sądu wpłynął wniosek organu o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. We wniosku wskazano, że postanowieniem z (...) września 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznał złożone przez Skarżącego ponaglenie na bezczynność Prezesa Zarządu PFRON za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin, do 31 października 2019 r., na rozpatrzenie wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podał, że w wyniku rozpatrzenia wniosku, (...) października 2019 r. wydał decyzję o nr (...), w której utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z (...) stycznia 2019 r. w przedmiocie zwrotu środków PFRON.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej – "p.p.s.a.", ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1k.p.a.).
Bezczynność jest kategorią obiektywną, zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca (sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania), lub gdy nie rozpoznał odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 35 k.p.a.). Wynika z tego, że dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedyne upływ czasu między datą wszczęcia postępowania (wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) a chwilą orzekania przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu mają natomiast znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.), a następnie skargę na bezczynność organu, zgodne z art. 53 § 2a p.p.s.a.
Z niespornych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że od dnia złożenia przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (21 luty 2019 r.) do dnia złożenia skargi na bezczynność organu (27 maja 2019 r.) decyzja nie została wydana. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozpoznany decyzją wydaną przez organ (...) października 2019 r., jednak w dacie orzekania przez sąd rozpoznający niniejszą sprawę brak było o tym informacji w aktach sprawy.
Z charakteru i z okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować jakiekolwiek skomplikowane czynności procesowe, umożliwiające mu wydanie decyzji w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Wadliwe było natomiast postępowanie organu, polegające na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodu nieuzupełnienia braków formalnych pisma, w sytuacji gdy Strona nie została prawidłowo wezwana do usunięcia braków tego pisma. W myśl art. 32 k.p.a. strona może działać w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W przypadku gdy strona ustanowiła pełnomocnika art. 40 § 2 k.p.a. nakazuje doręczanie pism pełnomocnikowi. Niedołączenie przez pełnomocnika do akt sprawy administracyjnej, przy pierwszym złożonym przez niego piśmie, dokumentu, w którym udzielono mu pełnomocnictwa, nie powoduje automatycznie bezskuteczności udzielonego mu pełnomocnictwa w stosunku do organu, lecz organ ma obowiązek na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w pierwszej kolejności wezwać pełnomocnika do usunięcia braków pisma przez złożenie pełnomocnictwa.
Dopiero w przypadku niewykonania tego wezwania przez osobę, która podpisała pismo jako pełnomocnik, a w aktach sprawy brak jest dla niej dokumentu pełnomocnictwa, organ powinien wezwać samą stronę do uzupełnienia braków pisma poprzez podpisanie przez nią pisma osobiście. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie zostało doręczone ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, zatem pozostawienie wniosku bez rozpoznania, bez prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków tego pisma, musi zostać ocenione jako całkowicie nieusprawiedliwione.
Z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a tej ustawy, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. To "przekroczenie" musi być znaczne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11 kwietnia 2018 r., II SAB/Go 9/18 oraz WSA w Łodzi z 10 lipca 2018 r., II SAB/Łd 73/18, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Sąd uznał, że bezczynność Prezesa Zarządu PFRON w rozpoznawanej sprawie nie była rażąca, gdyż okres braku prawidłowych czynności organu, od momentu złożenia wniosku do dnia złożenia skargi na bezczynność, nie był szczególnie długi (wyniósł trzy miesiące), a brak rozpoznania w terminie wniosku Skarżącego nie spowodował też dotkliwych skutków dla skarżącego.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz orzekł, że organ ten dopuścił się bezczynności, która nie jest rażąca (art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na zasądzone koszty składają się: wpis od skargi – 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego – 480 zł, opłata od pełnomocnictwa – 17 zł.
- - ---------------------- 4