Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 18 maja 2016 r.) skarżący E. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest emerytem i nie stać go na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, a sam nie poradzi sobie ze sprawą. Oświadczył też, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 2.460 zł netto miesięcznie, a jego żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 1.900 zł netto. Jako składniki majątku małżonków skarżący wymienił: dom mieszkalny o powierzchni 150 m kw i wartości 100.000 zł, współwłasność w części 1/3 gospodarstwa o powierzchni 1 ha i 30 arów oraz oszczędności w kwocie 6.000 zł.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 2 czerwca 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów:
- a) zeznań podatkowych za rok 2015 skarżącego i jego małżonki,
- b) dokumentu wskazującego na wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego, np. ostatniej decyzji organu rentowego określającej wysokość tego świadczenia, ostatniego odcinka przekazu pocztowego lub wydruku z rachunku bankowego obejmującego przelew ww. świadczenia,
- c) zaświadczenia pracodawcy żony skarżącego o wysokości jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę,
- d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki; koszty zakupu leków).
Powyższe wezwanie Sądu doręczono skarżącemu 8 czerwca 2016 r. (odbiór korespondencji pokwitował zięć skarżącego – R. B.; vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 42 akt sądowych) i dotychczas nie zostało wykonane.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów i wyjaśnień, nie można stwierdzić, iż E. K. nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na marginesie zauważyć wypada, że zgromadzone przez skarżącego oszczędności w kwocie 6.000 zł, a także miesięczne dochody małżonków (4.360 zł netto) przy uwzględnieniu ich wydatków (2.204 zł w skali miesiąca), pozwalają na pokrycie przez skarżącego ewentualnych dalszych kosztów sądowych (które dotychczas skarżący uiszczał – vide wpłata wpisu od skargi w kwocie 100 zł w dniu 17 grudnia 2015 r. – karta 18 akt sądowych) oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.