Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2012r. złożonym osobiście na Biurze Podawczym D. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wydanie postanowienia o nadaniu statusu repatrianta oraz o przyznanie adwokata z urzędu.
Zgodnie z zarządzeniem z 16 kwietnia 2012r. ww. pismo przekazano zgodnie z właściwością Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jednocześnie wezwano wnioskującą stronę do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie D. K. nadesłał wypełniony formularz PPF. W rubryce 3. (informacja o przedmiocie zaskarżenia) jako organ wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, natomiast w rubryce 3.5. (czego dotyczy) wpisał – "status repatrianta". W związku z powyższym zarządzeniem z 9 maja 2012r. zobowiązano wnioskodawcę do uzupełnienia całej rubryki 3 poprzez wskazanie, czy skarży akt, czy czynność czy też bezczynność organu oraz o wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu. W odpowiedzi D. K. wpisał w rubryce 3.1.(zaskarżony akt, czynność lub bezczynność) "Postanowienie, bezczynność". Podał również datę [...].01.2008r. i numer [...], wskazując jednocześnie jako organ Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W rubryce 3.5. (czego dotyczy) wpisał "wiza repatriacyjna".
Pismem z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował Sąd, iż w sprawie D. K. w Departamencie Obywatelstwa i Repatriacji MSW nie toczyło się postępowanie administracyjne o wydanie wizy repatriacyjnej ani też nigdy w sprawie D.K. nie zapadło orzeczenie, na które służyłaby skarga do sądu administracyjnego. Jednocześnie organ poinformował, iż szczegółowo udzielił odpowiedzi D. K. na jego pismo z dnia [...] kwietnia 2012r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. Nr 270 - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, iż postępowanie w przedmiocie prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek. Jednocześnie przepis ten zakreśla ramy czasowe przyznawania prawa pomocy w postępowaniu sądowym. Wątpliwości nie budzi kwestia istnienia uprawnienia do żądania przyznania stronie prawa pomocy w momencie, gdy przedmiot zaskarżenia (akt lub czynność) został przez organ wydany lub podjęty lub odpowiednio organ pozostaje w bezczynności, a jednocześnie nie została jeszcze złożona przez stronę skarga do sądu administracyjnego.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy będzie można rozpoznać, jeżeli przedmiot zaskarżenia (akt lub czynność) zostanie przez organ wydany lub podjęty, bądź organ pozostaje w bezczynności ale w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Jak wynika z pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] w sprawie D. K. w Departamencie Obywatelstwa i Repatriacji MSW nie toczyło się postępowanie administracyjne o wydanie wizy repatriacyjnej ani też nigdy w sprawie D. K. nie zapadło orzeczenie, na które służyłaby skarga do sądu administracyjnego.
Dodatkowo Minister wyjaśnił, iż wniosek o wydanie wizy repatriacyjnej, zgodnie z przepisami ustawy o repatriacji z dnia 9 listopada 2000r. (Dz.U. z 2004r. Nr 53, poz. 532) złożyła jedynie matka D. K., tj. L. K., która w dniu [...] sierpnia 2005r. nabyła obywatelstwo polskie w trybie repatriacji. Do dnia osiągnięcia pełnoletniości przez swojego syna (do dnia [...].10.2001r.) nie złożyła wniosku w jego imieniu. Zgodnie z przepisami ustawy o repatriacji małoletni pozostający pod władzą rodzicielską rodzica repatrianta może zostać objęty wnioskiem repatriacyjnym nawet w sytuacji, gdy nie spełnia przesłanki terytorialnej. Z posiadanych przez Ministra dokumentów jednoznacznie wynika, że D. K. urodził się w m. K. na terenie obecnej U. i nigdy nie zamieszkiwał na terenach objętych repatriacją, co może stanowić podstawę do ubiegania się o nadanie statusu repatrianta.
Z powyższego wynika, że o przyznanie statusu repatrianta jak i wydanie wizy repatriacyjnej w sprawie D. K. nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne. W związku z tym organ nie mógł również pozostawać w bezczynności.
Mając na uwadze treść przepisu art.243 §1 zd.1 p.p.s.a. zakreślającego ramy czasowe przyznawania prawa pomocy w postępowaniu sądowym należało uznać, iż postępowanie sądowe w przedmiocie prawa pomocy jest bezprzedmiotowe.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia również, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wszczyna postępowania sądowoadministracyjnego, wszczyna jedynie postępowanie wpadkowe w tym właśnie przedmiocie. Wyjątek dotyczy jedynie wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania w sprawie, który należy uznać za wniosek wszczynający postępowanie sądowe (por. L. Kaligowska, A. Madej "Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym - zagadnienia proceduralne", 2007/9/70).
Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż opisane w pkt 1 i 2 powołanego wyżej przepisu.
W tej sytuacji zasadnym było umorzenie postępowania. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.